Thành Cát Tư Hãn – Rene’ Grousset
Cuốn sách thứ 3/4 trong series nghiên cứu về Thành Cát Tư Hãn của mình.
I. Tổ tiên
1. Hậu duệ của sói xám và hương trắng
Câu chuyện xuất hiện của người Mông Cổ nằm ở vùng địa hình vô cùng phức tạp tại Bắc Á, miền đất này đầy núi hùng vĩ, nhấp nhô với đội cao khoảng 2.000 m so với nước biển. Nhiệt độ ở đây rất khắc nghiệt khi mùa đông xuống tới -42,6 độ C và khi mùa hè lên tới +38,2 độ C. Con người, động vật, cây cỏ tại đây cần 1 sức sống rất mãnh liệt mới có thể chịu được nhiệt độ và môi trường khắc nghiệt như vậy. Họ đều có sức khỏe phi thường, họ là những dân du mục trên thảo nguyên, săn bắn trong các cánh rừng để sinh sống. Ngựa của họ thường cũng không lớn, lông không mượt nhưng rất mạnh khỏe và kiên cường. Soi và hươu xuất hiện trên các huy hiệu của khu vực này từ sớm và truyền thuyết kể rằng sự kết hợp của sói đen xám với hương tạo ra người Mông Cổ. Họ mang trong mình dòng máu sói của người Đột Khuyết (Hung Nô). Họ coi thần Trường Sinh Thiên là tối cao của họ. Sói xám và hương trắng kết hợp với nhau sinh ra Ba THáp Xích Hãn là tổ tien của gia tộc Thành Cát Tư Hãn. Con cháu của ông là Đóa Bôn Miệt Nhi tình cờ lấy 1 cô gái tên A Lan Hoát A và tiếp tục sinh ra 4 người con.
2. Vị khách từ trên trời
Với truyền thuyết sói và hương, có thể thấy người Mông Cổ tiền sử nhất định là người săn bắn trong rừng sâu, hoặc chí ít là ở ngoài bìa rừng giáp ranh giữa rừng và thảo nguyên. Sau khi Đóa Bôn Miệt Nhi qua đời, vợ ông tiếp tục nuôi lớn 5 đứa con, mặc dù chúng bất hòa với nhau, bà đã đem câu chuyện bẻ từng chiến đũa và nếu hợp lại 5 chiếc đũa thì không thể bẻ được để răn các con phải đoàn kết với nhau.
3. Công lao của Bột Đoan Sát Nhi
Sau khi vợ ông cũng mất, 4 người con lớn chia nhau gia súc còn người em út Bột Đoan Sát Nhi đi lang thang vì không có tài sản và mưu sinh. Cậu đi dọc theo sông Onon và săn bắn nhờ sự giúp đỡ của chim ưng và sói. 1 thời gian sau, anh trai ông đi tìm ông và họ gặp nhau. Sau đó, 5 anh em họ quay lại đoàn người du mục không có ai là thủ lĩnh đã cưu mang Đóa Bôn Miệt Nhi đánh cướp bộ lạc nhỏ này mà không quan tâm họ từng cưu mang cho Đóa Bôn Miệt Nhi sữa lúc ông đói khát. Luật lệ trên thảo nguyên khi đó vẫn là luật lệ kẻ mạnh ăn thịt kẻ yếu, giống như luật rừng mà không kể tới đạo lý. Bột Đoan Sát Nhi phản bội những người giúp đỡ ông, đánh cướp, bắt họ làm nô lệ nhưng vẫn coi đó là chiến công.
4. Sự thấp kém và vĩ đại của dân du mục
Đã nhiều lần người Mông Cổ cố hợp nhất các bộ lạc du mục thành 1 quốc gia nhưng đều thất bại và chưa thể chính thức hợp nhất được. quay lại gia đình Bột ĐOan Sát Nhi, cháu của ông tiếp tục gia đình như chết sớm để lại vợ và 7 người con. Cuộc sống của họ đang yêu bình thì người Nữ Chân từ vùng rừng sâu Mãn Châu tiến đánh người Đột Quyết và khoảng 70 gia đình Đột Quyết chạy trốn đến vùng của người Mông Cổ đang sống và họ xẩy ra xung đột, người Đột Quyết đã giết chết gần hết bộ lạc Mông Cổ khi đó chỉ còn Hải Đô còn quá nhỏ là sống sót. Hải Đô được người chú là mình cứu thoát, người này cũng lấy lại đàn ngựa gia đình bị người Đột Quyết cướp và nhanh chóng xây dựng lại được bộ lạc và ngày càng trở lên lớn mạnh hơn so với trước. Sau đó Hải Đô lên ngôi thủ lĩnh và được coi là vị Hãn đầu tiên của Mông Cổ.
5. Thủ lĩnh Mông Cổ ở cung điện kim vương
Sau khi Hải Đô qua đời, quốc gia mới lập của ông bị phân rã thành 3 phần chia cho 3 người con của ông và tính thống nhất của Mông Cổ bị chia rẽ. Trong 3 người này, sau đó thế hệ tiếp theo là cháu của Hải Đô xuất hiện Hợp Bất Lạc Hãn và vương quốc này lại trở lên hùng cường trở lại. Khi đó người Nữ Chân đá xây dựng vương quốc nhà Kim tại phía bắc Trung Quốc và đang tập trung đối phó với nhà Nam Tống nên muốn đưa Mông Cổ thành nước phụ thộc dưới trướng. Hợp Bất Lạc Hãn sau đó được mời làm khách tại cung điện nhà Kim, nhưng trong 1 lần say rượu ông đã vuốt râu vua kim nhưng may mắn được cho về, giữa đường vua Kim đổi ý gọi ông quay lại để giết nhưng ông cảnh giác nên bỏ chạy về Mông Cổ. Vào khoảng năm 1139-1147, vua Kim phát động chiến tranh tấn công Mông Cổ nhưng bị đại bại và phải cống nạp cho Mông Cổ hàng năm để đổi lại Mông Cổ không quấy rối nước Kim. Khi Hợp Bất Lạc Hãn mất ông đã truyền ngôi cho người em họ Yểm Ba Hài mà không truyền cho 7 người con của mình. Yểm Ba Hài cũng là 1 người cháu của Hải Đô, ông là thủ lĩnh của thị tộc Thái Xích Ô.
6. Cái chết thảm của Yểm Ba Hài
Từ đỉnh núi Khentii có 2 dòng song chẩy từ đây là song Onon nơi thượng nguồn của nó là người Mông Cổ sống và song Khắc Lỗ Luận mà nơi hạ nguồn của nó là người Tháp Tháp Nhi sinh sống. Họ có chung tổ tiên Mông Cổ, nhưng từ khi người Mông Cổ giết thầy mo của người Tháp Tháp Nhi thì người Tháp Tháp Nhi đã dẫn quân đến trả thù và 2 bên có cuộc chiến làm thù oán rất sâu với nhau. Lợi dụng điều này, nhà Kim vốn thù với Mông Cổ đã hỗ trợ tộc Tháp Thap Nhi để 2 bên đánh lại với nhau nhằm làm suy yếu cả 2 để họ không có sức tiến xuống phía Nam nơi nhà Kim đang kiểm soát.
Yếm Ba Hài là vị Hãn anh hùng, quang minh nên nhằm xoa dịu bất hòa 2 tộc đã sử dụng kết hôn 2 bên để hòa giải, ông tự mình đưa con gái tới tộc Tháp Tháp Nhi thì bị người Tháp Tháp Nhi bắt và đưa tới Trung Đô là kinh đô của nhà Kim, tại đây ông bị đóng trên con ngựa gỗ và bị bắn chết. Trước khi chết ông nhắn nhủ lại với người thân trong tộc Mông Cổ hãy trả thù cho ông, trả thủ tộc Tháp Tháp Nhi và nhà Kim.
7. Hách La Khắc Lặc Tư của Mông Cổ
Sau cái chết thảm của Yến Ba Hài, bộ lạc Mông Cổ đưa người con thứ 3 của Dĩ Cố Hợp Bất Hãn là Hốt Đồ Lạt lên ngội Hãn và họ bắt đầu tiến hành chiến tranh đánh người Tháp Tháp Nhi, và còn cướp phá sang cả đất nhà Kim. Cuộc chiến với người Tháp Tháp Nhi không giành được ưu thế gì, và Hốt Đồ Lột còn suýt tử trận. Tức giận vì bộ khiêu khích, nhà Kim phái quân và liên minh với bộ thộc Tháp Tháp Nhi tiến hành truy quyét quân Mông Cổ và có vẻ Hốt Đồ Lột đã tử trận sau các trận chiến với liên minh Kim + Tháp Tháp Nhi. Mặc dù Hốt Đồ Lột có 3 người con nhưng sau đó không còn ai xưng hãn, cháu ông là Dã Tốc Cai khi đó là 1 thủ lĩnh cũng không xưng hãn và cơ bản nước Mông Cổ tan rã trở lại thành các bộ lạc riêng biệt và mất đi sức mạnh trước đây, người Tháp Tháp Nhi lên nắm quyền quản lý thảo nguyên Mông Cổ thay cho người Mông Cổ sau đó.
II. Cuộc đời Thành Cát Tư Hãn
1. Dũng sĩ Dã Tốc Cai và “Tế Tư Vương ước hàn”
Khi Dã Tốc Cai lớn lên, triều đình Mông Cổ thứ nhất đã suy sụp và phân rã thành từng bộ lạc riêng biệt và ông cũng không thể nhận được đủ sự ủng hộ để xưng Hãn. Ông chỉ là 1 vị thủ lĩnh bình thường của tộc Khấn Nhan, 1 nhánh thuộc tộc Thái Xích Ô khi ông qua đời. Nhưng nhờ mối liên minh với tộc Liệt Khắc hùng mạnh của ông đã giúp Thành Cát Tư Hãn về sau có bàn đạp xây dựng chế chế của mình thủa ban đầu.
Tộc Khắc Liệt có nguồn gốc là sự pha trộn của người Đột Quyết và người Mông Cổ. Họ là những người kiểm soát sa mạc Gobi, và các con đường thông thương giữa Trung Hoa và Mông Cổ. Người khắc liệt là những người theo Kito giáo, thuộc nhánh Cảnh giáo khi Kito truyền vào Trung Hoa. Và thủ lĩnh của họ, vị Hãn được Maco Polo gọi là “Tế Tư Vương Ước Hàn”. Họ từng có thù hằn với người Miệt Nhi Khất, khi chính người Miệt Nhi Khất cũng từng đóng đinh Hãn của họ trên lưng lạc đà và bắn tới chết. Sau đó, vợ ông ta đã trả thù bằng cách cho 100 chiến sỹ giấu trong các túi da và đột nhiên rạch túi da trong bữa tiệc và chém giết hết lãnh đạo người Miệt Nhi khất, 2 tộc rất khó thù hằn với nhau. Sau đó nhiều biến động rồi Thoát Oát Lân lên ngôi Hãn của tộc Khắc Liệt, nhưng ông lại bị người chú của mình là Cúc Nhi Hãn dùng vũ lực cướp ngôi, ông chạy tới nhờ người Nãi Man, người Miệt Nhi Khất để giành lại ngôi Hãn nhưng không thành. Sau đó ông tới gập Dã Tốc Cai xin giúp đỡ, Dã Tốc Cai đã đồng ý và huy động người bất ngờ đánh úp Cúc Nhi Hãn và giành lại ngôi vị cho Thoát Oát Lân, vị hãn của người Khắc Liệt từ đó mang ơn Dã Tốc Cai và họ kết nghĩa Huynh đệ.
2. Dã Tốc Cai cướp phu nhân Kha Ngạch Luân
Trong 1 lần đi săn chim ưng, ông phát hiện ra 1 người Miệt Nhi Khất đang đưa vợ về nhà, ông nhận thấy người con gái ấy rất xinh đẹp nên đã về rủ 2 người em của mình cùng đi cướp vợ. Người Miệt Nhi Khất kia khi thấy 3 anh em Dã Tốc Cai đã bỏ chạy và chạy thoát thân, còn cô gái bị bắt, cô gái tên là Kha Ngạch Luân. Sau đó, Dã Tốc Cai bắt cô này về làm vợ mình, Bà là người rất yêu người chồng cũ nhưng cũng rất thực tế, cũng là nét văn hóa Mông Cổ khi phụ nữ rất hiếm có do hoàn cảnh khắc nghiệt nên họ rất quý trọng phụ nữ, thường xuyên đi cướp lẫn nhau để tránh phải lễ cưới nhiều cũng như thời gian ở lại nhà vợ làm công nhiều năm để coi là sính lễ. Tục cướp phụ nữ này đã làm các bộ lạc luôn có thù hằn với nhau vì hầu như bộ lạc này cướp bộ lạc kia, và bộ lạc kia lại cướp bọ lạc này luôn luôn diễn ra.
3. Tuổi thơ của Thành Cát Tư Hãn
1 thời gian sau, Kha Ngạch Luân sinh ra người con đầu của mình, trước hôm đó Dã Tốc Cai bắt được 1 tù binh là chiến sỹ Thiết Mộc Chân Ngột Cách, ông đã đặt tên cho con mình là Thiết Mộc Chân và giết Thiết Mộc Chân Ngột Cách kia đi, sau đó bà Kha Ngạch Luân còn sinh cho Dã Tốc Cai 2 người con trai khác và 1 cô con gái, ông cũng có 2 người con trai với 1 người vợ khác. Kha Nguyệt Luân đã thể hiện được vai trò của người vợ, người mẹ của mình xuất sắc khi nuôi dậy 7 đứa con thơ của Dã Tốc Cai, bà là người chính trực, quyết đoán và mạnh mẽ.
Khi Thiết Mộc Chân 9 tuổi, Dã Tốc Cai đã đưa ông đi tìm vợ và cho ở rể để làm tiền sính lễ. Ông đem con mình tới gia tộc của vợ mình là Kha Ngạch Luân để tìm kiếm vị hôn phu cho con trai mình. 1 thủ lĩnh của gia tộc Kha Ngạch Luân gặp 2 bố con và có giấc mơ điềm lành trước đó nên đã đồng ý nhận Thiết Mộc Chân là con rể và ông ở lại nhà bố vợ để làm việc 1 thời gian. Ông miêu tả Thiết Mộc Chân là đứa con này có mắt sáng, trên mặt có ánh sáng hào quang. Trong các con của Đức Tiết Thiền, có cô cái gái Bột Nhi Thiếp lớn hơn Thiết Mộc Chân 1 chút rất xinh đẹp và Dã Tốc Cai rất ưng mắt. Thiết Mộc Chân còn luôn được nhắc tới là 1 người sợ chó và thường bị bọn trẻ trêu về vấn đề đó khi còn nhỏ.
Trên đường trở về, Dã Tốc Cai gặp 1 toán người Tháp Tháp Nhi đang tụ tập ăn uống trên đường. Trên đường về đang đói và khát, ông đã tạt vào xin đồ ăn thức uống, vốn dĩ ông là người sảng khoái nên cũng không nghĩ gặp chuyện gì. Nhưng trong đoàn người Tháp Tháp Nhi đó có người nhận ra ông và đã bỏ độc vào sữa ngựa của ông và nó phát tấc chậm. Khi về đến nhà ông mới biết đã trúng độc. Ông yêu cầu Mông Liệt Khắc chạy tới ngay nhà Đức Tiết Thiền để đón Thiết Mộc Chân trở lại và nhờ người này chăm sóc gia đình mình sau khi mình chết.
4. Đứa trẻ mồ côi bị xua đuổi khỏi thị tộc
Mông Liệt Khắc rất nhanh nhậy khi tới nơi nói đón Thiết Mộc Chân về vì cha con ngày đêm nhung nhớ, nếu nói Dã Tốc Cai đã chết thì rất có thể Thiết Mộc Chân ngay lập tức bị gia đình vợ hứa hôn đưa thành nô bộc. Sau khi chồng chết, Kha Ngạch Luân thành người chủ trì gia đình. Khi còn sống Dã Tốc Cai nhờ uy danh của mình đã hợp nhất được nhiều thị tộc thành người Khất Nham trong đó có cả người Thái Xích Ô, nhưng khi ông chết, liên minh các bộ lạc này tan rã, họ lại tách nhau ra và không ai muốn nuôi gia đình 9 người toàn phụ nữ và trẻ con của nhà Dã Tốc Cai cả. Trong đợt cúng lễ tổ tiên, người phi của vị Hãn thứ 2 là Yểm Ba Hài đã cố tình không mời gia đình Kha Ngạch Luân tới, bà vẫn tới nhưng tới muộn và không được chia đồ lễ, điều này mang hàm ý gia đình bà sẽ bị loại khỏi thị tộc, tộc Thía Xích Ô hậu duệ của Yểm Ba Hài nhân cơ hội này đã lên nắm quyền tại thị tộc nhờ uy vọng của Yểm Ba Hài khi xưa. Sáng hôm sau, người Thái Xích Ô nhổ trại và bỏ mặc lại gia đình Dã Tốc Cai ở lại mặc cho số phận quyết định họ. Người Nô bộc già của gia đình đi khuyên nhủ thì bị người Thái Xích Ô bắn chết và đã dậy cho Thiết Mộc Chân những bài học khắc nghiệt đầu đời của mình. Cuộc sống trên thảo nguyên rất khắc nghiệt và vô tình. Kha Ngạch Luân mang theo dải cờ thiêng bộ tộc tới uy hiếp người bộ tộc bỏ đi để ép họ quay lại, nhưng người dân Mông Cổ sống vô cùng thực dụng vẫn quyết định đi theo thủ lĩnh mới để đảm bảo an toàn cuộc sống và có đủ thức ăn cho gia đình.
9 người nhà Dã Tốc Cai còn lại sống tạm bợ trên các túp lều ven sống Onon và sống như những người tiền sử, họ đi hái quả dại, bắt cá, săn bắn mọi thứ có thể, đào rễ cây, bắt chuột,… mọi thứ để mưu sinh qua ngày. Giai đoạn này Thiết Mộc Chân cũng đã thiết lập quan hệ thân thiết, và kết nghĩa Huynh đệ với Trác Mộc Hợp, 1 đứa trẻ sống gần đó.
5. Thành Cát Tư Hãn tuổi thơ ấu giết chết em trai
7 đứa trẻ lớn lên trong cuộc sống nghèo hèn, mù chữ. Chúc được nuôi dưỡng trong môi trường mà kẻ mạnh ăn hiếp kẻ yếu, kẻ mạnh có tất cả còn kẻ yếu thì không. Mâu thuẫn nổ ra khi 2 người con trai của người vợ khác của Dã Tốc Cai 2 lần cướp đồ của Thiết Mộc Chân, dù bị mẹ Kha Ngạch Luân yêu cầu cần đoàn kết với nhau chống lại người Thái Xích Ô, nhưng ông không kìm được lửa giận nên đã cùng em trai đi giết hại 1 người em trai khác mẹ của mình, người luôn thách thức quyền lực của người chủ gia đình của ông. Sau khi giết người em khác mẹ, họ bị người mẹ của mình trách mắng, rang dậy rất nặng nề về hành vi tự tàn sát lẫn nhau này.
6. Thành Cát Tư Hãn bị bắt
1 thời gian sau, người thủ lĩnh tộc Thái Xích Ô cảm thấy không yên và hối hận vì đã không giết hết gia đình Dã Tốc Cai khi đó nên bắt đầu tìm kiếm và cho người đến bắt họ về để xử lý. Gia đình Dã Tốc Cai chống trả quyết liệt và người Thái Xích Ô nói chỉ muốn bắt Thiết Mộc Chân, nên gia đình đã giục Thiết Mộc Chân bỏ trốn, ông trốn lên núi 9 ngày nhưng không thể tìm thấy thức ăn nên đói khát ông chịu được và phải tìm đường xuống núi, ông bị bắt ngay ở chân núi khi người Thái Xích Ô đã đợi sẵn ở phía dưới, ông bị bắt thành tù binh và đeo gông đưa về tộc Thái Xích Ô. Đây là cuộc trốn chạy truy sát đầu tiên của Thành Cát Tư Hãn, sau đó ông còn nhiều lần bị truy sát nữa. Có lẽ những người này đều là thuộc hạ cũ của Dã Tốc Cai nên đã hơi ưu ái Thiết Mộc Chân mà không giết ngay ông đi.
7. Thành Cát Tư Hãn vượt ngục.
Sau khi bị bắt và thành tù binh ở tộc Thái Xích Ô và bị giao cho các gia đình trong coi, 1 đêm khi người trong tộc này uống rượu say và 1 người canh gác có vẻ nhỏ bé nên Thiết Mộc Chân dã dùng gong đập vào đầu người này và bỏ trốn. Cậu nhẩy xống song Onon và nấp trong bụi lau, người bị đập vào đầu kia không chết và sau khi tỉnh hô hoán người đi truy lùng Thiết Mộc Chân. 1 người trong thị tộc này thấy ông nhưng không báo lên mà để ông đi. Ông lại trốn quay lại trại của người đàn ông này và nấp trong xe chở lông cừu. Người Thái Xích Ôn đi tìm khắp nơi không thấy nên nhận định có gia đình nào đó trong thị tộc đã che giấu cho Thiết Mộc Chân. Họ lùng xục từng nhà, tới nơi Thiết Mộc Chân trốn người che giấu ông nói trời nóng như này ai mà trốn được trong mô lông cừu kia thì cũng chết ngạt rồi nên họ bỏ qua không đào bới nữa và Thiết Mộc Chân thoát. Ngay sau đó gia đình kia đã cho Thiết Mộc Chân 1 con ngựa và 2 lít sữa giục ông bỏ trốn vì quá sợ hãi. May mắn Thiết Mộc Chân ra đi và không gặp ai khác đang truy đuổi. Ông tìm về trại cũ và lần mò cuối cùng cũng gặp lại mẹ và các em mình, họ tiếp tục di chuyển đi nơi khác để né tránh tộc Thái Xích Ô tìm kiếm và tiếp tục cuộc sống khó khăn của họ.
8. Bị cướp ngựa
Tài sản chính của gia đình Thiết Mộc Chân là 9 con ngựa. 1 hôm 8 con đang được 2 anh em ông trông và 1 con thì 1 người em đi bắt cá. 1 toán cướp ngựa đã tới cướp chúng đi mà 2 anh em Thiết Mộc Chân không làm được gì. Sau khi người em mang cá về, Thiết Mộc Chân dùng con ngựa nhỏ yếu đó truy tìm theo đám cướp ngựa. Sau mấy ngày không thấy tung tích, ông gặp được Bột Oát Nhi Xuất, người này đã khẳng khái đi cùng Thiết Mộc Chân để hỗ trợ ông lấy lại ngựa từ bọn cướp. Sau 3 ngày tìm kiếm cuối cùng họ cũng thấy đàn ngựa và cũng lại tiến hành cướp lại ngựa và bỏ chạy. Toán cướp đuổi theo nhưng nhờ đêm tối 2 cậu bé đã thoát được và chạy về nhà Bột Oát Nhi Xuất tại đây họ gặp lại bố của Bột Oát Nhi Xuất và ông bố này cũng rất thích Thiết Mộc Chân. Ông đồng ý cho 2 đứa trẻ kết nghĩa với nhau và sự thật sau này họ trở thành các chiến hữu trung thành nhất của nhau. Từ giai đoạn này, Thiết Mộc Chân đã khẳng định được sức hấp dẫn của mình, anh tích lũy các chiến công từng thứ 1 từ từ để xây dựng sự nghiệp về sau.
9. Hôn nhân của Thành Cát Tư Hãn
Khi lớn hơn, Thành Cát Tư Hãn quyết định đã đến lúc cưới người vợ Bột Nhi Thiếp của mình trước đây về. Ông cùng em trai Biệt Lặc Cổ Đài lên đường tới tộc của Bột Nhi Thiếp và hỏi cưới bà. Sau khi về lại nhà, ông đã tiến hành mở rộng trại bằng cách đi mời người bạn kết nghĩa Bột Oát Nhi Xuất đến để mở rộng hơn về mặt quân sự trong trại của mình và người bạn này đã ngay lập tức đồng ý đến với ông. Bột Nhi Thiếp cũng đóng vai trò lớn trong cuộc sống Thành Cát Tư Hãn khi là chính thất của ông, bà sinh cho ông 4 người con và họ là những người nối dõi của ông về sau này.
10. Áo lông chồn đen
Trong thời giai sau hôn nhân, Thiết Mộc Chân bắt đầu là 1 dũng sỹ có uy tín và tiếng tăm và 1 số người bộ hạ cũ của bố ông đã quay trở lại với Thiết Mộc Chân và trại của ông bắt đầu lớn hơn. Sau đó ông cùng 2 em trai đi bái kiến Thoát Oát Lân là Hãn của người Khắc Liệt, người ngày xưa bố ông giúp lấy lại vương vị Hãn. Tại đây ông cung kính và nói lại chuyên xưa, tặng bộ áo lông chồn đen mà nhà vợ ông tặng gia đình ông làm lễ vật và mong muốn tộc Thiế Lân bảo trợ cho mình. Hãn Thoát Thán Lân đã đồng ý trở thành nghĩa phụ và là người bảo trợ cho Thiết Mộc Trân và kêu goi những người ngày xưa quay lại phục vụ Thiết Mộc Chân, từ đây ông bắt đầu phát triển ngày 1 lớn mạnh hơn trên thảo nguyên.
11. Bột Nhi Thiếp bị bắt cóc
Mọi việc đang trên đà thuận lợi thì 1 ngày, người Tháp Tháp Nhi đem theo khoảng 300 chiến sỹ tới trại của Thiết Mộc Chân để cướp phá, mà mục đích chính là cướp đi Bột Nhi Thiếp để trả thù cho việc ngày xưa cha ông đã cướp đi Kha Ngạc Luân. Người hầu gái già trong buổi sáng thức sớm đã nghe thấy vó ngựa và ngay lập tức báo động, cả trại tỉnh dậy ban đầu tưởng là người Thái Xích Ô tới quấy phá nhưng không phải, chỉ có 9 con ngựa, họ nhanh chóng lên ngựa bỏ chạy và Bột Nhi Thiếp và người vợ khác của Dã Tốc Cai không có ngựa. Nhóm trai tráng của Thiết Mộc Chân cùng mẹ và e gái ông lên ngựa bỏ chạy vào núi, còn người hầu gái già đem Bột Nhi Thiếp lên xe bò kéo bỏ chạy theo hướng khác. Quân Tháp Tháp Nhi sau khi tìm kiếm không thấy Thiết Mộc Chân đã bắt người vợ khác của cha ông và tìm bắt được Bột Nhi Thếp và người hầu gái già mang về. Bột Nhi Thiếp được giao cho em trai của người ngày xưa bị Dã Tốc Cai cướp mất vợ để trả thù cho việc xưa. Người Tháp Tháp Nhi họ cũng tìm kiếm trong rừng núi để bắt nhóm Thiết Mộc Chân nhưng không thành công. Sau đó vài ngày, ông cho người đi thăm dò xem quân Tháp Tháp Nhi đi chưa mới dám ra ngoài, đây là lần chạy trốn thứ 2 của Thiết Mộc Chân. Ông sẵn sàng bỏ lại người vợ mới cưới để chạy thoát, điều này theo tinh thần của những người văn mình là không thể chấp nhận được, nhưng văn hóa Mông Cổ khi đó lại là điều bình thường, người con trai lớn cần nhất là phải sống, phụ nữ rất được ưu ái ở đây nên không ai giết phụ nữ cả và hoàn toàn có cơ hội để phục thù cướp lại. Còn sống là còn tất cả và còn cơ hội. Đó là cách người thảo nguyên suy nghĩ khi đó.
12. Thành Cát Tư Hãn giành lại Bột Nhi Thiếp
Sau khi bị tấn công và cướp mất vợ và mẹ kế của mình. Thất Mộc Chân đã đến cần viện Thoát Oát Lân hãn của tộc Khắc Liệt, khi đó là nghĩa phụ và là người bảo trợ cho mình. Thoát Oát Lân đã ngay lập tức đồng ý ra quân 2 vận giúp Thiết Mộc Chân, ông cũng khuyên Thiết Mộc Chân nên nhờ tộc Trát Đáp Lan hỗ trợ, lúc đó người anh kết nghĩa Trát Mộc Hợp đang là thủ lĩnh tại đây, Trát Mộc Hợp cũng đồng ý xuất 2 vạn binh giúp Thiết Mộc Chân giành lại vợ. 3 cánh quân tập hợp và lên đường tập trung tấn công vào bộ lạc Ngột Đô Diệc và đây là bộ lạc chủ lực của người Tháp Tháp Nhi, chỉ cần đánh tan bộ lạc này là thành công trong trận chiến. 2 Vạn quân liên minh bất ngờ tấn công trong đêm, các thủ lĩnh của bộ lạc Ngột Đô Diệc không kịp mang gì lên ngựa bỏ chạy thoát thân, quân lính, trại của họ bị liên quân vào cướp phá và chiếm được. Người Tháp Tháp Nhi bị đánh tan và bỏ chạy rồi sau đó nhiều lần tập hợp lại tham gia vào các liên minh chống lại Thành Cát Tư Hãn về sau. Thiết Mộc Chân sau đó tìm lại được vợ nhưng không tìm lại được người mẹ kế của mình. Sau chiến thắng, liên quân này tan rã và ai trở về bộ lạc của mình. Nhưng trận chiến này đã chính thức mở ra 1 cuộc sống chủ động tiến công của Thiết Mộc Chân thay vì bị động tấn công như trước đây.
13. Đi trong suốt đêm đen, 2 bộ lạc chia tay
Sau chiến dịch, Thiết Mộc Chân đưa tộc của mình đi cùng Trát Mộc Hợp và họ sống cùng nhau 1 thời gian, còn kết nghĩa lại với nhau lần thứ 3. Nhưng 1 thời gian sau, người Mông Cổ nhận thấy họ muốn thành lập lại vương quốc Mông Cổ, và 2 con người này đều là anh hùng cổ tiếng trong các bộ lạc Mông Cổ đã bắt đầu ngấm ngầm cạnh tranh nhau ngôi vị Hãn mới. Thiết Mộc Chân dù yếu thế hơn về mặt quân sự nhưng lại được chính danh về mặt hoàng tộc dòng dõi. Tới mua xuân, trong đêm cắm trại Thiết Mộc Chân đã ra lệnh tiếp tục di chuyển mà không cắm trại lại như mọi ngày và trong đêm hỗn loạn đó, rất nhiều người từng theo Trác Mộc Hợp cũng bỏ đi theo Thiết Mộc Chân. Đặc biệt là thầy mo Hoát Nhi Xích đã tuyên truyền rằng ông nhận được chỉ dụ Thiết Mộc Chân sẽ thành địa nghiệp, vai trò của thầy mo rất lớn trong tôn giáo của người Mông Cổ và đã làm nhiều người cũng đi theo Thiết Mộc Chân khi thấy vị thầy mo uy tín từng theo Trác Mộc Hợp này cũng bỏ đi theo Thiết Mộc Chân.
14. Vị vua Mông Cổ – Thành Cát Tư Hãn
Sau khi vị vua (hãn) cuối cùng của Mông Cổ qua đời, vị trí này để trống khá lâu và có 1 vài người thuộc dòng dõi có thể được vào vị trí này, bao gồm con của ông là A Lạc Đàn, sau đó là tới cháu đích tôn hợp pháp của ông Hợp Bất Cần Hãn mà Thiết Mộc Chân là 1 trong số đó. Ngoài ra còn có 2 người em họ của ông, và người chú của ông. Nhưng những người này đều lớn tuổi và có vẻ không ai chịu phục tùng ai, nên họ đã lựa chọn Thiết Mộc Chân lên ngôi Khả hãn với mong muốn đứng sau giật dây người cháu trẻ tuổi này. Bọn họ trước đây cũng theo Trát Mộc Hợp, nhưng Trát Mộc Hợp lại không phải người trong vương thất và họ không muốn ngôi khả hãn truyền ra ngoài, them vào đó tính cách Trát Mộc Hợp lại có mới nới cũ, tàn bạo, quá tàn khốc, và làm hại cả bạn bè nên nhiều người cảnh giác. Trong khi đó Thiết Mộc Chân lại là người có nhiều ưu điểm: trước giờ luôn thấu tình đạt lý, giải quyết công việc công bằng, có tài an bang trị quốc. Sau khi các vị thân vương họp bàn đồng ý tôn Thành Cát Tư Hãn làm khả hãn, ông bắt đầu công việc rất chăm chỉ, giao cho 2 người đi theo mình sớm nhất 2 vị trí quan trọng nhất trong quân đội của mình, giao các vị thân vương các vị trí quan trọng để quản lý đất nước. Ông cũng sai các thân vương tới thông báo với Thoát Oát Lân về việc mình xưng hãn và vẫn là 1 chư hầu của họ, đi thông báo với Trát Mộc Hợp về việc mình xưng hãn của tộc Mông Cổ.
15. Luộc nhừ tù binh
Thái độ của Trát Mộc Hợp với thiết mộc chân ban đầu vẫn khá ôn hòa. Nhưng sau vụ va chạm của em trai ông với người Thiết Mộc Chân và người của Thiết Mộc Trân đã giết em trai Trát Mộc Hợp vì cướp ngụa của họ đã làm chiến tranh giữa 2 người anh em này bắt đầu nổ ra. Trát Mộc Hợp tập hợp 3 vạn quân trong tộc bắt đầu tấn công trại Thiết Mộc Chân. Lúc đó Thiết Mộc Chân cũng đã có 3 vạn quân nhưng không chuẩn bị kịp nên thất ại và bỏ chạy và vùng đầm lầy dạ trạch, đây là lần bỏ chạy thứ 3 của Thiết Mộc Chân và thoát chết thành công.
Trát Mộc Hợp đã dùng 72 vạc dầu nấu chín tù binh trong trận chiến, đặc biệt những người bỏ ông theo Thiết Mộc Chân khi trước và từ đó hình ảnh tàn bạo, đi ngược truyền thống dân Mông Cổ bị người dân trên thảo nguyên ghi nhớ. Trong khi đó, dù thất bại nhưng hành động hào hiệp, quản lý bộ lạc có trận tự, công bằng, và sẵn sàng hi sinh lợi ích trước mắt để lấy lòng người giúp Thiết Mộc Chân ngày càng có nhiều người theo về hơn. Họ thấy ở ông là 1 vị thủ lịch rất mạnh và đối đãi với người rất tốt. Rất nhiều người cực kỳ thận trọng trước đây cũng về theo Thiết Mộc Chân sau nhiều thời gian suy nghĩ, đắn đo, đánh giá tình hình thực tế. họ tạo thành lòng cốt trung thành, kiên trung nhất với Thiết Mộc Chân dù những lúc ông khó khăn nhất trong cuộc đời.
16. Xung đột sau bữa tiệc
Xung đột giữa Thành Cát Tư Hãn và các vị thân vương trước đây đưa ông lên đã dần phát triển. Các vị thân vương nhận ra Thành Cát Tư Hãn không phải người để họ điều khiển, trong khi Thành Cát Tư Hãn lại yêu cầu người dưới trước mình phải thể hiện sự trung thành tuyệt đối. Trong 1 bữa tiệc sau khi người của các thân vương xô xát với em của Thành Cát Tư Hãn, ông đã cho bắt họ lại và sau đó các thân vương phải chủ động giảng hòa xin lỗi, uy quyền của Thành Cát Tư Hãn được củng cố trong trại của mình.
17. Thoát Oát Lân cùng đường gặp lối thoát
Thoát Oát Lân là vị hãn hẹp hòi và để củng cố quyền lực, ông giết hết các người em của mình để không còn ai tranh giành. Nhưng có 2 người em thoát được và họ tụ tập lại với người Nãi Man. Hãn của Nãi Man đã xuất bình và đánh bai Thoát oát Lân, 1 người em của ông lên ngôi hãn, Thoát Oát lân bỏ chạy thê thảm khắp nơi nhưng không ai chứa. Sau đó Thành Cát Tư Hãn cho người đón ông về và để ông ở cùng trại. Sau chiến dịch với người Tháp Tháp Nhi, Thành Cát Tư Hãn đã đưa toàn bộ chiến lợi phẩm cho Thoát Oát Lân và sau đó ông này có sức lực để quay lại thành hãn của bộ tộc Khắc Liệt 1 lần nữa vào năm 1197. Sau lần phục hồi này, có vẻ vị trí chủ – chư hầu giữa 2 tộc đã thay đổi dù trên danh nghĩa Thành Cát Tư Hãn vẫn được Thoát Oát Lân che chở.
18. Thành Cát Tư Hãn giúp Kim vương đánh dẹp bộ lạc Tháp Tháp Nhi
Sau khi sử dụng người Tháp Tháp Nhi đối phó với nước Mông Cổ đầu tiên thành công, người Tháp Thap Nhi dần lớn mạnh và nhà Kim không muốn thấy điều đó nên đã cử Thừa tướn Hoàng Nhan Tương dẫn quân đi chinh phạt, quân Tháp Tháp Nhi vừa đánh vừa rút. Nhà Kim cũng lệnh cho Thành Cát Tư Hãn xuất quân đánh quân Tháp Tháp Nhi, Thành Cát Tư Hãn đã mời tộc Thiết Lân của Thoát oát Lân cùng đi đánh, họ cò mời cả 2 thân vương có mâu thuẫn trước đây cùng đi nhưng bị từ chối. quân của Thành Cát Tư Hãn và quân của Thoát Oát Lân tấn công phá được trại, quân Tháp Tháp Nhi rút vào rừng lập trại cố thủ nhưng cuối cùng cũng thất bại. Thành Cát Tư Hãn giết chết thủ lĩnh tộc Tháp Tháp Nhi và cướp được rất nhiều của cải. Sau trận chiến, Thoát Oát Lân được phong Vương và thành Vương Hãn, còn Thành Cát Tư Hãn được phong rất ít, nhưng ông thu được nhiều của cải vả rửa được thù xưa.
19. Thành Cát Tư Hãn giết thân vương Mông Cổ
Sau chiến thắng người Tháp Tháp Nhi trở về, 2 thân vương từ chối xuất quân trong lúc ông vắng nhà còn cho người tới cướp phá, giết người của Thành Cát Tư Hãn. Tức giận ông xuất quân và đánh tan quân của 2 thân vương, dồn họ lên núi và bắt được cũng như xử tử họ. Sáp nhập các quân của 2 vị thân vương này vào quân của mình. Ông cũng xử lý 1 vị thân vương khác vì đã mạo phạm mình trước đây. Về cơ bản các thành phần phản đối, những người trước đây định đưa ông lên làm hãn bù nhìn đều bị ông xử lý. Các chiến sỹ và người trong tộc giờ đây hoàn toàn nghe theo mệnh lệnh của ông, họ trở thành những người cực kỳ trong thành với ông, và hầu hết họ đều không có ai bỏ chạy, hay phản bội lại Thành Cát Tư Hãn sau này.
20. Đột kích núi sâu
Khoảng năm 1199, Thành Cát Tư Hãn cùng Vương Hãn lại liên minh với nhau tấn công người Nãi Man, khi đó người Nãi Man đã chia làm 2 bộ lạc do 2 người con của cựu hãn Nãi Man chỉ huy. Liên minh này tấn công nhóm Nãi Man trên núi và dã thành công phá tan nhóm này. Nhưng khi quay lại họ gặp tướng Nãi Man ở Trung Nguyên, nhưng ngay trong đêm Vương Hãn đột ngột rút quân bỏ lại Thành Cát Tư Hãn đối đầu với quân Nãi Man hùng mạnh hơn, Trong tình thế đó, Thành Cát Tư Hãn cũng nhanh chóng rút quân, quân Nãi Man lại đuổi theo tiến đánh Vương Hãn làm quân Vương Hãn thua to và lại phải cử người tới xin Thành Cát Tư Hãn cứu. Vương Hãn lúc đó lại nghe theo lời Trác Mộc Hợp rèm pha đã nghi ngờ Thành Cát Tư Hãn nên mới làm vậy. Rất nhiều người của Vương Hãn kể cả cháu trai, cháu gái của ông cũng bị bắt trong trận này.
21. Tấm lòng rộng lớn của Thành Cát Tư Hãn
Mặc dù bị bỏ rơi giữa chừng, nhưng khi Vương Hãn gặp lại, THành Cát Tư Hãn vẫn cho 4 tướng chính của mình đến cứu viện và đã cứu được Tang Côn là con của Vương Hãn và giải nguy cho Vương Hãn. Sau đó Vương Hãn đã quay trở lại tin tưởng Thiết Mộc Chân, khi Vương Hãn ban tặng cho những người đã cứu mình, họ đều quay lại nhận tội với Thành Cát Tư Hãn vì đã bở dở công việc của mình, thể hiện họ 1 lòng trung thành với Thành Cát Tư Hãn.
22. Vị hãn đối nghịch và cuộc đại chiến trong mưa bão
Sau nhiều cuộc chinh phạt thắng lợi, thanh thế và uy tín của ông ngày 1 cao hơn và càng nhiều người hơn theo về với ông trên khắp các bộ lạc Mông Cổ. Nhưng ông cũng có rất nhiều kẻ thù, nhưng kẻ ông đánh bại nhưng không thể tiêu diệt được. Đám người này tập hợp nhau lại và lôi kéo được thêm nhiều tộc khác thành liên minh và tôn Trác Mộc Hợp làm hãn của họ. Họ tiến hành hiến tế và xuất quân đánh Thành Cát Tư Hãn. Nhờ nguồn tin báo cho sớm, Thành Cát Tư Hãn đã cầu viện Vương Hãn và 2 bên cùng xuất quân để đánh lại đám liên minh mới thành lập. Quân của Trác Mộc Hợp dùng phép thuật thầy mo để gọi thổi mưa tuyết, bão bùng về phía quân Thành Cát Tư Hãn nhưng không ngờ gió đổi chiều lại thổi vào quân mình làm đại quân rối loạn, nhân cơ hội Thành Cát Tư Hãn và Vương Hãn xông lên đánh phá vào đội hình liên quân, liên quân nhanh chóng tan vỡ, các thủ lĩnh các tộc chạy thoát thân về lại vùng đất của mình, lúc đó Trác Mộc Hợp còn tranh thủ cướp bóc của các đồng minh làm chức vị hãn mà mình mới được tôn lên nhanh chóng sụp đổ theo.
23. Vết thương của Thành Cát Tư Hãn và sự trung thành của Giả Liệt Miệt
Sau khi liên minh của Trát Mộc Hợp tan rã, Vương Hãn truy kích quân của Trát Mộc Hợp, còn Thành Cát Tư Hãn đuổi theo quân của tộc Thái Xích Ô, họ chiến đấu suốt cả ngày nhưng không chiếm được ưu thế. Thành Cát Tư Hãn trúng 1 tên ở cổ nhưng vẫn chịu đau chiến đấu, tới tối thì ngất đi. 1 bộ hạ trung thành của ông là Giả Liệt Miệt đã dùng miệt hút máu đông khỏi cổ đông để ông đỡ nhiễm trùng, tới đêm khi Thành Cát Tư Hãn tỉnh lại kêu khát, Giả Liệt Miệt đã cởi trần đóng khố sang trại của người Thái Xích Ô tìm nước và đã tìm được sữa dê đem về cho Thành Cát Tư Hãn, khi tỉnh lại thấy các cục máu đông trên đất và hỏi han ông đã rất khen ngợi sự trung thành cảu Giả Liệt Miệt. Tới sáng, người Thái Xích Ô đã bỏ chạy gần hết chỉ còn chủ yếu dân thường, ông cũng gặp lại gia đình người đã cưu mang và giúp ông trốn thoát khi xưa tại đây và thu nạp họ vào tộc của mình.
24. Mũi tên làm bị thương con ngựa chiến của người là mũi tên tôi bắn từ trên núi xuống
Những người còn lại của tộc Thái Xích Ô lần lượt đầu hàng và tới nương nhờ Thành Cát Tư Hãn, trong số đó có 1 vị dũng sỹ trẻ có tài bắn tên điêu luyện từng bắn con ngựa chiến của Thành Cát Tư Hãn từ trên núi xuống khi chốn chạy khỏi ông khi bị truy quét. Người này đã rất khẳng khái thú nhận và được Thành Cát Tư Hãn rất tin dùng, và đặt cho ông cái tên Giả Biệt, sau này ông 1 trong vài vị tướng nổi tiếng nhất lịch sử đế chế Mông Cổ về sau.
25. Nếu như các ngươi bắt đại hãn của mình đến đầu hàng ta nhất định sẽ chém chết các ngươi
Sau khi hàng loạt thủ lĩnh trong tộc Thái Xinh Ô bị bắt và giết, còn vị thủ lĩnh cao nhất của bộ lạc này chạy trốn vào trong rừng thoát thân được. Có 3 người nô lệ, tùy tùng của người này đã bắt ông để đem giao cho Thành Cát Tư Hãn lấy lòng. Nhưng trên đường đi 1 người đã nói Thành Cát Tư Hãn rất ghét việc phản bội này nên đề nghị thả vị thủ lĩnh kia đi. Khi tới nơi, Thành Cát Tư Hãn nói, nếu Nếu như các ngươi bắt đại hãn của mình đến đầu hàng ta nhất định sẽ chém chết các ngươi. 3 người nọ may mắn thoát nạn, về sau người đề xuất ý kiến thả vị thủ lĩnh tộc Thái Xích Ô kia cũng được Thành Cát Tư Hãn tin dùng, người này là Nạp Nha A, sau cũng thành 1 thành viên trung kiên trong quân đội Thành Cát Tư Hãn.
26. Hủy diệt linh minh bộ lạc Tháp Tháp Nhi
Sau khi xử lý xong tộc Thái Xích Ô, mục tiêu tiếp theo của Thành Cát Tư Hãn là tộc Tháp Tháp Nhi, 1 trong 3 tộc lớn trên thảo nguyên Mông Cổ. Họ cũng có thù khi giết đời Hãn cũ và đầu độc cha ông Dã Tốc Cai. Trước đó Thành Cát Tư Hãn từng 2 lần đánh bại tộc này, 1 lần liên minh với nhà Kim và Vương Hãn, 1 lần liên minh với Vương Hãn khi tộc Tháp Tháp Nhi tham gia liên minh lập Trác Mộc Hợp làm Hãn khác của Mông Cổ và bị Thành Cát Tư Hãn đánh tan. Lần này Thành Cát Tư Hãn quyết để hủy diệt tộc này tránh về sau rắc rối.
Khoảng năm 1202, cuộc chiến nổ ra, khi đó chỉ có quân của Thành Cát Tư Hãn tấn công tộc này, ông nghiêm cấm việc cướp bóc trước khi giành được thắng lợi, thu thập chiến lợi phẩm xong sẽ phân chia theo công trạng, và nếu lần đầu tần công bị đẩy lùi thì nhất định phải tổng lực tấn công tiếp, ai bỏ chạy sẽ bị giết ngay tại chỗ. Người Tháp Tháp Nhi dưới sự tấn công mạnh mẽ đã thất bại và bỏ chạy rút vào rừng vừa đánh vừa chạy. Trong buổi họp cơ mật bàn xử lý người Tháp Tháp Nhi, người em trai của ông đã tiết lộ cách xử lý giết hết người lớn tộc này dẫn tới các chiến sỹ tộc này tử chiến tới cùng gây thiệt hại rất lớn cho quân Thành Cát Tư Hãn, có 1 số thân vương trước đây từng đưa Thành Cát Tư Hãn lên ngôi cũng kháng lệnh ông khi đi thu vét cướp tài sản trước và bị Thành Cát Tư Hãn tịch thu lại, và làm họ bất mãn và họ bí mật xây dựng lực lượng để phản bội lại ông sau này.
27. Tấm lòng tỉ muội người Tháp Tháp Nhi
Sau chiến thắng, Thành Cát Tư Hãn bắt được 2 người phụ nữ Tháp Tháp Nhi và nạp vào làm phi của mình và trở thành những phi tử thân thiết nhất của ông sau người vợ của mình. Trong trận chiến này cũng có 1 tướng của Tháp Tháp Nhi lẻn vào doanh trại của ông và gặp được mẹ ông, và suýt nữa giết chết con trai của Thành Cát Tư Hãn.
28. Tang Côn từ chối kết hôn với người của gia tộc Thành Cát Tư Hãn
Sau chiến thắng với Tháp Tháp Nhi, Thành Cát Tư Hãn đả trở thành 1 thế lực lớn bậc nhất thảo nguyên. Khi đó chỉ còn 2 tộc mạnh khác là tộc Khắc Liệt và tộc Nãi Man ở phía Tây Mông Cổ. Mối quan hệ của Thành Cát Tư Hãn với tộc Khắc Liệt dần tan vỡ sau khi ông chiến thắng tộc Tháp Tháp Nhi.
Vương Hãn sau khi được Thành Cát Tư Hãn giải cứu khỏi người Nãi Man thì quyết định chính thức nhập Thành Cát Tư Hãn là con nuôi, và cũng định nhường vương vị lại cho ông thay vì con ruột Tang Côn. Vương Hãn khi đó là 1 người dễ lay động, và thường bị Trác Mộc Hợp giật giây cả ông và con trai Tang Côn của ông và dần đối nghịch với Thành Cát Tư Hãn. Thành Cát Tư Hãn từ đề xuất 2 đám cưới trong đó 1 vị công chúa con Tang Côn lấy Truật Xích con trai ông, và 1 công chúa của Thành Cát Tư Hãn lấy con trai Tang Côn nhưng Tang Côn từ chối và ví họ như những kẻ già giầu mới nổi, và có địa vị thấp kém so với tộc Khắc Liệt. Sau đó, từ lòng hiếu kính với Vương Hãn trở thành 1 sự oán hận trong ông.
29. Giữ lời thế ước và sự bội phản
Lợi dụng sự lạnh nhạt trong mối quan hệ của Vương Hãn và Thành Cát Tư Hãn, Trác Mộc Hợp bắt đầu liên tục tiếp cận Tang Côn, người lo lắng sau này sẽ mất vị trí kế thừa của Vương Hãn và xúi giục Tang Côn ra tay với Thành Cát Tư Hãn. Tang Côn nhiều lần thuyết phục Vương Hãn để đồng ý ra tay đối phó với Thành Cát Tư Hãn. Cuối cùng Vương Hãn cũng đồng ý với kế hoạch của Tang Côn dù vẫn thấy áy láy vì lời thế ước với Thành Cát Tư Hãn. Năm 1203, mưa kế được tiến hành khi Tang Côn giả bộ đồng ý gả con gái của mình cho con trai Thành Cát Tư Hãn và mời ông này tới trại của mình để tham dự lễ. Trên đường đi Thành Cát Tư Hãn vào lầu Mông Lực Khắc, 1 bộ hạ cũ của cha ông và được Mông Lực Khắc phân tích rằng đây là cái bẫy và nên cẩn thận, Thành Cát Tư Hãn phái 2 tướng của mình đi tiếp tới gặp Tang Côn còn mình quay trở về trại.
30. 2 người dân du mục cứu sống Thành Cát Tư Hãn
Được sự cho phép của Vương Hãn, Tang Côn lên kế hoạch tổng tấn công Thành Cát Tư Hãn trong lúc Thành Cát Tư Hãn không hề phòng bị. Ngẫu nhiên 1 người trong đó về bàn lại với người nhà và 2 người chăn ngựa nghe được đã chạy đến báo cho ThànH Cát Tư Hãn, ngay trong đêm, Thành Cát Tư Hãn và các thân tín nhỏ trại chạy trốn khỏi cuộc tấn công vào sáng sớm hôm sau của Tang Côn.
31. Cuộc ác chiến gần rừng hồng liễu
Sau khi lui quân, Thành Cát Tư Hãn tiến đến gần rừng hồng liễu và điều động quân ra đối địch với quân Vương Hãn do quân Vương Hãn đã đuổi tới nơi. Đội quân này do 2 tộc dũng sỹ nhất trong các tộc của Thành Cát Tư Hãn lập ra. Họ đã đầy lùi đc hết các cánh quân của Vương Hãn kể cả quân hộ vệ của Vương Hãn, Tang Côn tiếp tục kéo quân của mình đến đánh thì trúng tân nên phải lùi lại. Quân của Thành Cát Tư Hãn chiến đấu vô cùng quả cảm. Trác Mộc Hợp cũng từ chối làm tổng chi hy động đội của Vương Hãn trong trận này.
32. Nước mắt của Thành Cát Tư Hãn
Sau trận chiến đó, Thành Cát Tư Hãn không thể thông kê được thiệt hại, 2 bên đều mệt mỏi nên tạm ngừng chiến nghỉ ngơi trong đêm. Quân Thành Cát Tư Hãn ngủ vẫn trên yên ngựa để sẵn sàng chiến đấu. 3 tướng lĩnh hàng đầu của ông đều bị trọng thương và mãi sau mới trở lại trong lòng đau đau sót tưởng chừng như đã mất họ của Thành Cát Tư Hãn, ông đã khóc vì tiếc thương họ.
33. Chúng ta đến đó dễ dàng như nhặt phân ngựa
Thành Cát Tư Hãn liên tục phải tháo chạy khỏi truy đuổi của tộc Khắc Liệt, cuối cùng ông chạy tới biên giới và vào vùng đất người Kim, về cơ bản ra khỏi lãnh thổ Mông Cổ. Tới đây ông còn khoảng 2.6k quân. Mặc dù luôn quyết định chỉnh đốn quân mã và nghênh chiến nhưng chưa thật sự hiệu quả trong giai đoạn trốn chạy này. Người Khắc Liệt bắt đầu đổi kế hoạch khi quân Thành Cát Tư Hãn luôn chạy không dám ứng chiến, họ tiếp cận bằng cách tấn công vào các khu vực mà các tộc đã theo Thành Cát Tư Hãn trước đây. Quân Thành Cát Tư Hãn lúc đó được chia làm 2 hướng gồm 1.3k quân do Thành Cát Tư Hãn chỉ hủy, 1 nhánh gồm 1.3k quân còn lại đi theo đường khác, trên đường đi họ cũn thu phục được bộ lạc của Bột Nhi Thiếp vào để chỉnh đốn binh mã trên đường.
34. Thành Cát Tư Hãn khiếu nại
Thành Cát Tư Hãn của 2 sứ giả tới tộc Khắc Liệt để thực hiện ngoại giao với những lời lẽ lão luyện, vừa trách móc Vương Hãn, Tang Côn, Trác Mộc Hợp và làm lay độc được Vương Hãn. Nhưng Tang Côn từ chối giản hòa và vẫn tiếp tục cử quân quyết tâm tiêu diệt Thành Cát Tư Hãn.
35. Nước đắng của hồ Ba Lạc Chú Nạp
Bị sự tấn công của Tang Con, Thành Cát Tư Hãn tiếp tục di chuyển và tới bờ hồ Ba Lạc Chú Nạp, tại đây ông còn rất ít quân lính, ông cùng quân lính phải uống nước bùn của hồ để sống qua ngày. Nhưng những ngày này lại bắt đầu có sự chuyển biến. Liên quân do Vương Hãn dẫn đầu tấn công Thành Cát Tư Hãn dần tan rã, họ tập hợp lại bởi lòng tham và khi đạt được mục tiêu đã bắt đầu lục đục, 1 số người như Trác Mộc Hợp định lật đổ Vương Hãn lên làm đại Hãn nhưng thất bại bỏ chạy, 1 số thì chủ động đến quy phục Thành Cát Tư Hãn, nhìn chung Thành Cát Tư Hãn lại có được nhân hòa khi nhiều sự kiện cùng xảy ra có lợi cho ông vào giai đoạn ông khó khăn nhất
36. Hành quân trong đêm, đột kích giành thắng lợi
Thành Cát Tư Hãn đã bàn với e trai minh và cử 2 đặc sứ tới trại của Vương Hãn để nói rằng em trai Thành Cát Tư Hãn không tìm thấy ông vào quyết định quay về với Vương Hãn. Vương Hãn nghe tin nghĩ rằng Thành Cát Tư Hãn đã chạy trốn đi xa và hoàn toàn không phòng bị, ông mở tiệc ăn mừng chiến thắng rầm rộ. Trong khi đó, Thành Cát Tư Hãn lại bị mật hành quân trong đêm và tiếp cận khu vực của Vương Hãn và bất ngờ tất công quyết liệt vào khu vực Vương Hãn đóng quân, sau 3 ngày 3 đêm tiến công đã phá tan bộ tộc Khắt Liệt, Vương Hãn và Tang Côn chạy trốn, bộ tộc Khắc Liệt bị phá và bị bắt làm tù binh và sáp nhập vào bộ lạc Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn.
37. Vận mệnh của công chúa bộ lạc Khắc Liệt Diệc Thích
Sau khi bộ lạc Khắc Liệt bị phá, 2 công chúa của bộ lạc 1 được Thành Cát Tư Hãn lấy làm vợ và 1 được gả cho Đà Lôi con trai của Thành Cát Tư Hãn, 1 người theo Thành Cát Tư Hãn sau đó được ông gả cho 1 cận vệ do đêm mơ thấy điều xấu. Còn người công chúa còn lại lấy Đà Lôi sau trở thành quốc mẫu của 3 vị Đại hãn Mông Cổ thế hệ thứ 3 trở đi sau Thành Cát Tư Hãn.
38. Ngài đã giẫm lên đầu của người chết
Sau khi thất bại, Vương Hãn chạy tới bộ tộc Nãi Man và bị 1 quân thủ thành giết chết do nghi là cướp trên thảo nguyên. Việc này sau đó đến tai hãn bộ tộc Nãi Man và ông này cho mang thủ cấp Vương Hãn về, nhưng lúc đang cúng lại thấy thủ cấp cười nên ông này sợ quá ném và đá vào thủ cấp là thủ cấp vỡ ra, đây là việc báo hiệu 1 điềm xấu cho Nãi Man. Còn Tang Côn chạy trốn tới biên giới Tây Hạ làm giặc cỏ và bị giết tại đó, toàn bộ vương triều Khắt Liệt và người thừa kế sụp đổ từ đây.
39. Trên thế giới chỉ có 1 đại hãn
Người Nãi Man khi đó là bộ tộc lớn còn lại duy nhất có thể đối kháng với Thành Cát Tư Hãn sau khi ông đã kiểm soát được 2/3 vùng đất Mông Cổ. Bộ tộc này lo ngại nên dự định phát động chiến tranh trước tấn công Thành Cát Tư Hãn. Họ cử sứ giả để liên minh với tộc Đột Quyết khác để cùng đánh Thành Cát Tư Hãn, nhưng tộc kia từ lâu đã thân cận với Thành Cát Tư Hãn nên báo với ông. Lúc đó Thành Cát Tư Hãn đang đi săn vào mùa xuân nhưng lập tức dừng sẵn bắn mở hội nghị và quyết định lập tức tấn công người Nãi Man ở phía Tây của Mông Cổ dù lúc đó ngựa còn gầy yếu. Tinh thần chiến đấu của người Mông Cổ rất cao do họ mới chiến thắng người khắt Liệt trước đó.
40. Tiến quân vào núi Hằng Ái
Đến năm 1204, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu cho quân tiến đánh tộc Nãi Man. Tộc Này cũng chỉnh đốn quân, thu thập hết các tàn binh bại tướng từng bị Thành Cát Tu Hãn tạo thành 1 liên minh lớn chống lại quân của Mông Cổ. Quân của ông trải qua 1 hành chính rất dài đến được vùng núi Hằng Ái gần tộc Nãi Man. Tại đây, họ lập ra lửa trại rất lớn để hù dọa người Nãi Man rằng quân rất đông, mặc dù lúc đó quân Mông Cổ đã rất mệt mỏi khi hành quân xa chưa thể giao chiến ngay được. Hãn Nãi Man bị dọa sợ định rút lui thì bị con trai và tướng lĩnh ngăn cản đòi đánh, Thái Dương Hãn là 1 người nhu nhược chưa bao giờ ra trận nên rất nhát gan và ngay từ đầu đã tỏ ra yếu thế trước quân Thành Cát Tư Hãn.
41. Những coi chó săn lấy thịt người làm thức ăn của Thành Cát Tư Hãn
Khi được tin quân địch tới, ông cho quân đuổi hết các trạm gác của địch đi và cho tiến quân ngênh chiến. Ở bên cạnh Tháp Dương Hãn, thủ lĩnh bộ lạc Nãi Man, Trác Mộc Hợp lại làm sỹ khí quân Nãi Man suy yếu trầm trọng khi liên tục ca ngợi quân Thành Cát Tư Hãn làm Tháp Dương Hãn rất sỡ hại, chưa đánh đã rút quân bỏ chạy lên núi cố thủ, còn Trác Mộc Hợp thì bỏ quân của Tháp Dưỡng Hãn chạy đi nơi khác lánh nạn.
42. Sự bao vây của Thành Cát Tư Hãn và mệnh bạc cua Tháp Dương Hãn
Sau khi bao vây kín núi, quân Thành Cát Tư Hãn bắt đầu công kích, Tháp Dương Hãn trúng tên bị trọng thương không thể di chuyển, trong đêm quân Nãi Man tranh nhau trốn chạy ngã xuống núi chết rất nhiều, 1 phần nhỏ cố thủ tới cùng và kiệt sức chết. Con của Tháp Dương Hãn bỏ chạy được cùng quân Tháp Tháp Nhi và 1 số cánh quân khác chạy tới biên giới Mông Cổ để trốn tránh Thành Cát Tư Hãn. Nãi Man bị công phá, hoàng hậu của vị Tháp Tháp Hãn bị Thành Cát Tư Hãn thu làm thiếp và sau đó tặng cho người của mình.
43. Lý do mà mỹ nứ Hốt Lan đưa ra
Sau khi cùng quân Miệt Nhi Khất bỏ chạy, nhiều người đã liên tục thất bại trước quân Thành Cát Tư Hãn và không phải là lòng cốt quân Tháp Tháp Nhi đã chán nản và quyết định đầu hàng. Trong đó có tộc của Hốt Lan, mỹ nữ nổi tiếng. Sau đó cô này được bố dâng cho Thành Cát Tư Hãn làm thiếp để đầu hàng và sau rất được Thành Cát Tư Hãn yêu thương, trên đường về 1 vị tướng đã giữ cô lại 3 ngày mới đưa vào cho Thành Cát Tư Hãn và bị nghi ngờ đã cưỡng hiếp Hốt Lan, nhưng sau đó chứng minh được Hốt Lân vẫn trong sạch và vị tướng kia được Thành Cát Tư Hãn trọng thưởng vì có công đưa Hốt Lan tới nơi an toàn và được trọng dụng về sự trung thành của mình về sau.
44. Thát Cát Tư Hãn hận người Miệt Nhi Khất Thích đến tận xương tủy
Người Miệt Nhi Khất tiếp tục trốn chạy quyết chiến tới cùng với Thành Cát Tư Hãn, vì họ bị Thành Cát Tư Hãn cực kỳ thống hận và ông quyết tâm tiêu diệt sạch tộc này. Ông phái thân tín đi truy quét sạch tàn dư của tộc này, 1 số thành phần từng đầu hàng cũng nổi dậy chống lại ông nên ông càng căm giận tộc này. Cuối cùng tộc này cũng gần như bị xóa xổ khỏi Mông Cổ.
45. Cuộc đối thoại giữa Thành Cát Tư Hãn và Trát Mộc Hợp
Sau khi bỏ chạy khỏi quân Nãi Man, Trát Mộc Hợp và 5 tùy tục chạy lên núi làm cướp. Trong lúc chán nản 5 tùy tùng của ông đã bắt ông giao cho Thành Cát Tư Hãn. Thành Cát Tư Hãn rất căm ghét những kẻ phản bội đã giết 5 kẻ tùy tùng này. Ông thuyết phục Trát Mộc Hợp quay lại hợp tác với mình nhưng Trát Mộc Hợp từ chối và xin được chết. Trát Mộc Hợp chính thức là đối thủ lớn nhất trong suốt 2/3 cuộc đời chinh phục của Thành Cát Tư Hãn đã kết thúc tại đây, Thành Cát Tư Hãn về cơ bản đã thống nhất xong Mông Cổ để chuẩn bị cho các mục tiêu tiếp theo của mình.
46. Năm 1206 tiến hành đại lễ lên ngôi: Đế quốc Mông Cổ tuyên bố được mở rộng, Thành Cát Tư Hãn thưởng cho các công thần
Năm 1206, sau khi bình đĩnh hết các bộ lạc khắp thảo nguyên, Thành Cát Tư Hãn lên ngôi Đại Hãn và lập lại nhà nước thứ 2 của người Mông Cổ. Sau khi lên ngôi, ông đã khen thưởng và ban thưởng cho tất cả những người có công với ông từ khi cứu ông lúc còn bé tới việc luôn trung thành đi cùng ông mọi lúc mọi nơi trong các trận chiến đấu để có được ngày thành công thống nhất Mông Cổ hiện nay. Đó là người bạn từ thủa bé nguyện đi theo ông, đó là 4 khuyển của ông, đó là những người giúp ông trong những sự kiện quan trọng mang tính quyết định xoay chuyển vị thế của ông với quân địch,…
47. Quân thiết tiết của Thành Cát Tư Hãn
Sau đó ông tổ chức lại đội quân cận vệ của mình và lập thành đội quân 1 vạn với nhiều ưu đãi rất lớn cho những thành viên trong đội quân này. Ông cũng tuyển chọn rất kỹ càng người tham gia vào đội quân này để đảm bảo sự trung thành tuyệt đối với ông, các chức vị trong đó cũng được đặt với tên cao hơn 1 bậc so với các đội quân khác. Những người bảo vệ trước đây của Thành Cát Tư Hãn càng được ưu ái nhiều hơn nhiều so với các đội quân khác và ông yêu cầu duy trì chế độ này tới các đợi con cháu sau ông.
48. Trong rừng rậm Seberia Taiga
Sau khi lên ngôi, vẫn còn lo lắng về khu vực rừng Taiga nơi có các bộ lạc săn bắn sinh sống ở phía sau của Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn đã phái con trai cả Truật Xích đi chinh phục các vùng này và về cơ bản đều đầu hàng Thành Cát Tư Hãn, chỉ còn bộ lạc Thốc Mã Thích cứng cỏi chống lại. Thành Cát Tư Hãn lại cử em trai nuôi của mình đến chinh phạt, nhưng không am hiểu địa hình bị người Thốc Mã Thích giết chết, sau đó Thành Cát Tư Hãn lại cử đội quân khác và bất ngờ ập đến chinh phục được bộ lạc cứng đầu này.
49. Sự so sánh giữa thần quyền và vương quyền: dã tâm của thấy cúng
Gia đình Mông Lực Khắc, người đầy tớ cũ của Da Tốc Cai từng đưa Thành Cát Tư Hãn về nhà và từng phân tích để Thành Cát Tư Hãn không sa vào bẫy của người Khắt Liệt có 7 người con, trong đó có 1 người con thứu 4 là thầy mo rất có uy tín tại Mông Cổ. Họ hình thành 1 nhóm thần quyền có ảnh hưởng rất lớn tại Mông Cổ khi đó. Thầy mo này tự coi mình là nhà tiên tri, yêu cầu Thành Cát Tư Hãn phải tham khảo anh ta trước khi ra các quyết định. Thành Cát Tư Hãn cũng nhiều lần nhường nhịn người này vì cũng có vẻ sợ hãi quyền lực thần quyền của anh ta trong Trường Sinh Thiên và ông tin tưởng mạnh mẽ vào Trường Sinh Thiên,
1 lần nhóm 7 anh em thầy mo quây đánh người em út của Thành Cát Tư Hãn, người này không dám đánh lại và đến kể với Thành Cát Tư Hãn, Thành Cát Tư Hãn tức giận mắng lại người này. Sau đó, thầy mo lại đến am thị rằng người em út của ông sau này sẽ cướp ngôi của ông. Quá tin tưởng vào thần quyền, Thành Cát Tư Hãn đã bắt em trai mình lại để tra khảo, mẹ ông Kha Ngạch Luân kịp chạy tới cứu đứa con út của mình, nhưng sau đó Thành Cát Tư Hãn vẫn thu lại phần lớn đất đai, tài sản, hộ gia đình đã ban thưởng cho em út mình vì lo sợ sẽ bị chiếm quyền về sau.
50. Thành Cát Tư Hãn diệt trừ thầy cúng
Sau vụ việc Thành Cát Tư Hãn xử lý em trai mình, thầy cúng đã làm mâu thuẫn trong hoàng gia gia tăng và thành công thu phục thêm được rất nhiều người từ phía Thành Cát Tư Hãn chạy sao nương nhờ thầy cúng. 1 số người dân của em trai khác của Thành Cát Tư Hãn cũng chạy đến nương nhờ thầy cúng, người em trai này đến đòi người lại bị bắt và bắt quỳ gối xin tha. Sau khi chạy về báo với Thành Cát Tư Hãn về xỉ nhục này, Thành Cát Tư Hãn vẫn rất phân vân có nên làm gì thầy cúng không vì lo sợ niềm tin tôn giáo trong ông. Lúc đó vợ ông lại lên tiếng nói lúc Thành Cát Tư Hãn còn sống mà thấy cúng còn dám làm vậy, khi ông mất đi chắc chắn những thành viên hoàng gia cũng bị xử lý bởi thầy cúng. Thành Cát Tư Hãn liền tỉnh ngộ và giao cho người em mình xử lý thầy cúng, sáng sớm hôm sau người em lực sỹ của ông kéo thầy cúng ra vật và giết chết thầy cúng, vai trò của Mông Lực Khắc và gia tộc này suy sụp nhanh chóng và dần biến mất. Thành Cát Tư Hãn chọn 1 người khác gia hơn, ít tham vọng quyền lực hơn lên thay vị trí thầy cúng của Mông Cổ.
51. Tấn công vào Trung Nguyên
Sau khi thống nhất toàn cõi Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu kế hoạch tấn công về phía Nam. Khi đó Trung Quốc gồm rất nhiều quốc gia khác nhau trong đó có 3 nước chính là Tây Hạ, Kim và Tống. Tây Hạ và Kim là tiếp giáp với Mông Cổ. Nước đầu tiên trong kế hoạch là nước Tây Hạ. Thành Cát Tư Hãn 3 lần xuất quân đánh Tây Hạ, ban đầu là cho quân cướp phá, vây thành nhưng người Mông Cổ không có kỹ năng phá công sự phòng thủ nên hầu như thất bại. Nhưng do vây thành, cướp phá các ốc đảo nên dân Tây Hạ dần phá sản do con đường thông thương bế tắc, vua Tây Hạ xin hàng và trở thành chư hầu của Mông Cổ sau đó.
52. Báo thù: Thành Cát Tư Hãn tuyên chiến với vua Kim
Nước Kim khi đó là nước có binh lực hùng hậu nhất Trung Quốc, họ thống trị khu vực lưu vực song Hoàng Hà, thủ phụ tại Trung Đô (nay là Bắc Kinh), dân số đông đúc, thành trì vững chắc. Dân tộc Nữ Chân này cũng rất giỏi đánh nhanh và họ là tổ tiên của người Mãn Châu về sau lập ra Đại Thanh vào thế kỷ 17 tại Trung Quốc. Người Kim hầu như kế thừa hết các nét văn hóa của người Trung Quốc, biên giới của họ còn có Vạn lý trường thành bao bọc, hệ thống công sự, thành trì kiên cố phòng thủ. Người Mông Cổ không có lợi thế đặc thù nào khi tiến đánh nước Kim cả, kỹ thuật công thành của họ yếu kém gần như không có kinh nghiệm dù trước đó cũng có tôi luyện khi đánh Tây Hạ 3 lần.
Trước khi tiến đánh nhà Kim, Thành Cát Tư Hãn đã đạt được thỏa thuận với 1 nước phụ thuộc vào nhà Kim và là lá chắn phía bắc của Kim là tộc Đột Quyết, sau khi có bàn đạp tại đây ông bắt đầu dốc toàn lực của người Mông Cổ cho trận chiến với nhà Kim. Sau khi vua Kim bang hà, vua mới lên yếu kém nên Thành Cát Tư Hãn bắt đầu tấn công nhà Kim. Tuy nhiên, kinh nghiệm phá thành yếu nên không có nhiều thành công trong giai đoạn đầu. Từ 1211-1212 quân của ông chỉ chiếm được 1 số thị trấn, thành phố phòng thủ yếu kém còn Trường Thành vẫn rất vững chắc. Nhưng có trận đánh quan trọng là trận chiến tại Dã Hồ Lĩnh đã giúp nâng cao sỹ khí lớn với quân Thành Cát Tư Hãn.
Bước ngoặt tiếp theo xảy ra vào mùa xuân năm 1212, khi người Khiết Đan, chủ nhân cũ của Bắc Kinh nổi dậy chống lại người Nữ Chân, Thành Cát Tư Hãn nhân cơ hội này phái Giả Biệt dẫn 1 cánh quân tấn công thành Liêu Dương và vừa đánh vừa chạy dụ quân trong thành ra và bất ngờ quay lại tiêu diệt được quân trong thành, sau đó nhà Khiết Đan được lập lại và nước này trở thành nước phụ thuộc vào Mông Cổ.
53. Quân Thành Cát Tư Hãn đột kích tường thành, tiến vào đồng bằng Hoa Bắc
Sau 2 năm khởi đầu chậm chạp và không mấy thành công, năm 1213, Thành Cát Tư Hãn giành được chiến thắng mang tính quyết định tạo ra sự đột phá lớn. Đó là thành Thuận Hóa 1 cứ điểm quan trọng trên con đường thông thương Nam – Bắc. Quân Thành Cát Tư Hãn chia 3 cánh tấn công các mặt khác nhau. Các con đường đến Bắc Kinh dần bị quân Thành Cát Tư Hãn hạ gục và dần bao vây cô lập thủ đô Bắc Kinh của nước Kim.
Cánh quân do Thành Cát Tư Hãn chỉ huy tiến về bình quyên Hoa Bắc và quét gần như sạch các thành trên đường họ đi, chỉ có 1 vài thành thủ quá kiên cố thì ông bỏ qua và tiến thẳng tới sông Hoàng Hà, cướp phá dọc đường tàn bạo, sau khi không thể vượt sông, cánh quân này quay trở lại bao vây Bắc Kinh.
Tới 1213, 1 vị tướng nước Kim là Hồ Sa Hổ giết chết Vua Kim và lập vua mới lên vì cho rằng vua cũ bạc nhược yếu kém. Nội bộ nhà Kim trở lên rối loạn. Tranh thủ cơ họi quân Thành Cát Tư Hãn càng đẩy mạnh tấn công các mặt trận hác nhau. 3 cánh quân còn lại của Mông Cổ do Truật Xích, Oa Khoát Đài và Hợp Sát Đài chỉ huy tiếp tục tấn công về phía Nam nước Kim.
Tới năm 1214, cả 4 cánh quân đều hợp quân tại Bắc Kinh và chuẩn bị tấn công vào thủ đô của nước Kim. Nhưng sau khi đánh giá tình hình và lo ngại thiệt hại quá lớn về người của mình, Thành Cát Tư Hãn đã chấp nhận lời cầu hòa của vua Kim và nhận đền bù chiến tranh gồm vàng, bạc, tơ lụa và đây là 3 món chính về sau được coi là cống phẩm cho nhà Mông.
54. Quân Mông Cổ tấn công Bắc Kinh
Sau khi được vua Kim cầu hòa, Thành Cát Tư Hãn rút quân về Mông Cổ, 1 phần vì Bắc Kinh thủ quá chắc chắn nên ông không định mạo hiểm tấn công tổng lực. Lúc này, sau nhiều trận đánh nên quân Mông Cổ bắt đầu tích lũy được kinh nghiệm công thành. Vào tháng 6/1214, vua Kim bất ngờ rời đô từ Trung Đô về Khai Phong để cách xa quân Mông Cổ hơn. Việc này làm quân thủ tại Trung Đô suy giảm, 1 số bỏ trốn sang đầu hàng quân Mông Cổ. Lợi dụng điều này, năm 1215, Thành Cát Tư Hãn quay lại đánh chiếm Trung Đô và thành công chiếm được thủ đô của nước Kim. Thủ đô Trung Đô khi đó chưa quá rộng như Bắc Kinh ngày nay, nhưng cũng là thành phố lớn nhất thế giới bấy giờ với tường thành rộng 43km2, phía trong chia làm 4 thành nhỏ rất bề thế. Thành Cát Tư Hãn đã đốt phá Trung Đô cả tháng trời sau đó rút quân.
Trong giai đoạn này, quân Mông Cổ vẫn là tư tưởng du mục cướp phá, họ không hiểu được ý nghĩa to lớn của thành phố, đô thị nên đã không tận dụng các thành phố họ thu được để phát triển kinh tế, mà chủ yếu cướp phá thành phố, phá hủy 1 phần thành phố gây thiệt hại cho nền kinh tế các nước bị Thành Cát Tư Hãn công phá mà rất lâu mới phục hồi được.
Cuộc chiến giữa Thành Cát Tư Hãn và nhà Kim còn kéo dài nhiều năm, do cách đánh của Thành Hát Tư Hãn đến cướp phá xong rút đi, rồi quân Kim lại cho quân đến quy phục và xây dựng lại. Hàng năm Thành Cát Tư Hãn lại cho quân quay lại cướp. Mãi đến 1218, mệt mỏi với việc đó nên Thành Cát Tư Hãn rút về Mông Cổ và giao việc chinh phạt phía Trung Quốc laijc ho tướng Mộc Hợp Lê tổng chỉ huy, vị tướng này đã thay đổi cách đánh, xây dựng bộ binh, pháo binh, công binh với các chiến lược công thành, giữa đất và dần thay đổi cục diện chiến tranh của Mông Cổ tại Trung Nguyên, nhưng vị tướng này cũng mất năm 1223 vì kiệt sức suốt nhiều năm chiến đấu liên tục tại Trung Nguyên.
55. Thành Cát Tư Hãn và học giả Gia Luật Sở Tài
Sau khi công phá được Bắc Kinh, Thành Cát Tư Hãn thu phục được 1 học giả cực kỳ uy tín là Gia Luật Sở Tài, 1 hoàng thân nhà Khiết Đan cũ nay đã là quan triều Kim. Chính Gia Luật Sở Tài với tài năng bói toán và tài trị quốc của mình đã giúp văn hóa hoang dã của quân Nguyên Mông dần có nét văn mình của người Trung Nguyên, và các chính sách cướp phá hoại đồng ruộng trước kia của quân Mông Cổ dần thay đổi, và cũng giảm đi 1 phần sự dã man của quân Mông Cổ khi chiếm đánh các thành phố trên đường họ đi. Đây là 1 người rất có tầm ảnh hưởng với đế chế Nguyên Mông tới cả sau này các đời con cháu Thành Cát Tư Hãn trị vì.
56. Người úy ngột nhi trên con đường tơ lụa – thầy dậy văn hóa của Thành Cát Tư Hãn
Trong các quốc gia phụ thuộc của Thành Cát Tư Hãn, người úy ngột nhi tại Trung Á là những người đầu tiên quy phục về dưới trướng ông từ nhưng năm 1204, họ là những người sống dọc theo con đường tơ lụa từ Trung Quốc sang Iran và châu Âu. Họ sốn nhờ buồn bán và cũng rất thành công với công việc này. Họ cũng là những người biết chữ và sống văn minh hơn người Mông Cổ trước đây. Người Úy ngột thích cũng thường làm các chức quan cao liên quan tới trông coi ấn tín, văn bản và dậy chữ cho các hoàng gia Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn dù không biết chữ nhưng cũng bắt 4 người con của mình phải học chữ với người úy ngột nhi.
57. Giả Biệt từ Mông Cổ xâm chiếm Pamir
Tại vùng Trung á, người Khiết Đan sau khi bị nhà Kim đánh tan đã chạy tới vùng Trung Á lập ra nước Ha Thích Khiết Đan (Khiết Đan đen) và thống trị tại đây. Họ gồm nhiều tôn giáo khác nhau từ hồi giáo, kito giáo, phật giáo,… sống lẫn lộn vào nhau trong đó người Hồi giáo khá nhiều. Khi Thành Cát Tư Hãn đánh tan nước Nãi Man, thái tử nước này chạy sang Ha Thích Khiết Đan và chiếm được sự tin tưởng của vua nước này đã trở thành con rể của ông. Sau đó người này lật đổ cha vợ để làm vua của nước này. Sau khi lên ngôi, vị vua mới lại đàn áp người hồi giáo mạnh tay, phá hủy đồng ruộng và mất lòng tin trong dân chúng.
Khi đó, 2 nước phục thuộc của họ nhậ thấy tình hình đã đầu hàng Thành Cát Tư Hãn, vua Ha Thích Khiết Đan trong 1 lần đi săn đã lừa bắt giết 1 trong 2 vị vua của nước phụ thuộc, người vợ của vị vua bị giết đã phản kháng lại giữ được đất nước, sau đó đến cầu viện Thành Cát Tư Hãn. Thành Cát Tư Hãn rất bao che cho những người phụ thuộc nên đã sai Giả Biệt tiến đánh. Khi quân của Mông Cổ tới dân chúng lại đón tiếp như những người giải phóng chứ không phải quân xâm lược nên họ dễ dành chiếm được nước ha Thích Khiết Đan, vị vua mới bỏ chạy khỏi kinh đô trốn lên núi Pamir lánh lạn. Khi vào thành phố, Giả Biệt dỡ bỏ các quy định hà khắc với người hồi giáo và nghiêm cấm cướp phá nên rất được lòng người dân nước này. Nhưng Thành Cát Tư Hãn cũng lo ngại vị tướng này thành công mà kiêng ngạo muốn tự lập riêng cho mình nên cũng cảnh báo vị tướng này rất nghiêm khắc.
58. Thương nhân Mông Cổ bị giết hại
Sau khi gặp đoàn thương gia đế quốc Khwarezm (nằm tại Turkestan, Afghanistan và Iran ngày nay), Thành Cát Tư Hãn tỏ ra hứng thú buôn với với đế quốc này. Đế Quốc này cũng vừa kết thúc các cuộc chinh phạt và mở rộng bờ cõi mạnh mẽ và là nước hồi giáo rất mạnh tại khu vực Trung – Tây Á. Sau đó Thành Cát Tư Hãn phái 1 đoàn sứ thần đến để đề nghị thông thương và chung sống hòa bình, nhưng lời lẽ lại khá kiêng ngạo với việc coi sultan tại đây như là con trai của mình, rằng đế quốc Mông Cổ đanh chinh phục xong bắt Á và tới tận châu Âu rất rộng lớn và không muốn tiếp tục mở rộng tiếp.
Vị Sultan Mohammed (Su Đăng) rất lo ngại về đế quốc Mông Cổ này nên đã đuổi khéo sứ giả về nước. Sau đó ông cử 1 đoàn gần 500 thương nhân đến đế quốc đó kinh doanh, nhưng khi đoàn thương nhân này tới biên giới thì bị thủ thành giết hại và cướp hàng hóa. Thành Cát Tư Hãn rất tức giận với hành vi này, ông cử 1 sứ đoàn tới gặp vị sultan và yêu cầu giao thủ phạm và bồi thường nhưng bị từ chối, ông lên núi thiêng cầu xin, lễ 3 ngày trước khi xuống núi để mở hội nghị tháp lý đài quyết định tiến công đế quốc hồi giáo hùng mạnh này.
59. Trước trận đại chiến: Di chúc của Thành Cát Tư Hãn
Trước khi ra trận, 1 vị vương phi được sủng ái của Thành Cát Tư Hãn đã đề nghị ông nên lập người kế vị. Trước đây Thành Cát Tư Hãn lớn lên không có ai kế vị mà tự lập lên đế quốc này, nên ông cũng không chú ý tới việc nên lập ai làm người nối dõi, ông cũng quên mình đã có tuổi sẽ phải từ trần 1 ngày nào đó.
Trong buổi họp mặt với 4 người con của mình, anh cả Truật Xích và người em thứ 2 Sát Hợp Đài nổ ra gay gắt khi Thành Cát Tư Hãn hỏi ý kiến Truật Xích, người em thứ 2 đã nói nghi ngờ xuất thân của người anh cả không phải con của Thành Cát Tư Hãn. Các lão tướng của Thành Cát Tư Hãn đã phải căn ngăn xung đột giữa 2 anh em này. Cuối cùng họ chọn giải pháp thỏa hiện khi chọn người em thứ 3, Oa Khoát Đài làm người kế vị cho Thành Cát Tư Hãn trong tương lai.
60. Tấn công thế giới đạo hồi
Quân Mông Cổ hội quân rồi bắt đầu tiến đánh đế quốc Hồi giáo, nhưng tướng lĩnh tại đế quốc hồi giáo lại tỏ ra bất tài và có vẻ cũng sợ quân Mông Cổ nên giàn quân ra các thành trì để cố thủ dù quân của họ có vẻ nhiều hơn quân Mông Cổ rất nhiều. Quân Mông cổ khi đó khoảng 15-20 vạn quân.
Quân Mông Cổ bắt đầu chiến dịch đi ven theo song Syr Darya, đầu tiên Thành Cát Tư Hãn hạ thành có vị thủ thành đã giết các thương nhân Mông Cổ và hành hình người này, dù người này biết mình là nguyên nhân chiến tranh nên không thể được khoan hồng đã tử thủ tới cùng.
Cánh quân thứ 2 do Truật Xích lãnh đạo, tiến đánh thành Kashgar, đầu tiên ông cho người vào khuyên hàng nhưng bị quân trong thành giết, ông cho quân công phá 7 ngày 7 đêm sau đó vào giết sạch người dân trong thành này. Tiếp tục kéo quân tới thành Hốt Chiên, dân trong thành ỷ vào thành cao, kiên cố từ chối đầu hàng, Truất Xích tiếp tục tấn công như vũ bão và người trong thành nhanh chóng xin hàng và được tha thứ, ông đuổi dân khỏi thành và cướp bóc toàn bộ thành xong mới cho họ quay trở về. nhóm thanh niên trai tráng được trưng dụng làm quân tiên phong phá thành, thu những người có tay nghề về Mông Cổ và bổ sung vào đội quân công bình làm dụng cụ phá thành.
Cánh quân khác tiến vào lư vực song Syr Darya thì gặp sự kháng cự mạnh mẽ của 1 tướng thủ thành và phải mất rất nhiều thời gian và công sức mới hạ được thành Hurat. Nhưng cuối cùng cũng thành công hạ được thành cứng đầu này.
61. Bất Hoa Thích thất thủ
Sau thi tấn công các thành biên giới, quân Mông Cổ bắt đầu tiến công thành Bất Hoa Thích là đô thành lớn bật nhất tại đế quốc hồi giáo này. Vòng ngoài thành dễ dàng bị thất thủ do quan thủ thành phá vây bỏ trốn. Vòng trong thành tử thủ tới cùng và phải dùng nhiều sức mạnh mới phá tan được, quân Thành Cát Tư Hãn giết sạch quân và dân tử thủ ở vòng trong nội thành. Sau đó họ cướp sạch thành, phá tan nhiều cung điện đền đài, đốt làm hầu hết các công trình trong thành bị cháy rụi sau trận chiến. Chùa hồi giáo bị tàn phá, kinh koran bị giầy xéo, lầm nhục phụ nữ, giết hại đàn ông, bắt tù binh đi làm bia đỡ đạn cho các thành tiếp theo, người có tay nghề bị bắt về Mông Cổ làm việc cho đế quốc.
62. Kéo quân đến thành Tát Mã Nhĩ Hãn
Sau khi cướp phá, đốt thành Bất Hoa Thích. Quân Mông Cổ tiến tới thành Tát Mã Nhĩ Hãn. Trên đường đi là 1 vùng đồng bằng phì nhiêu, sản vật phong phú, giầu có. Trên đường họ cũng chia quân chiếm 2 cứ điểm phản kháng lại quân Mông Cổ quan trọng. Thành Tát Mã Nhĩ Hãn lớn với 3 vòng thành, thành trì, nội thành, ngoại thành. Ông đóng quân ở ngoại thành rồi khảo sát 2 ngày, tới ngày thứ 3 bắt đầu cho công thành. Sử dụng các người dân bị bắt làm tù binh ở các thành phía trước cho lên tấn công thành phía sau làm tốt thí. Trong thành có đội quân dũng sĩ, chủ yếu là thị dân trong thành thiếu kinh nghiệm sau khi chiếm ưu thế với các tù bình đã song ra ngoài đuổi giết, đám lính thiếu chuyên nghiệp này dính phục binh của quân Mông Cổ bị giết sạch. Quân thủ thành bắt đầu mất sỹ khí và có ý định rút. Lính thủ thành người Đột Quyết đến đầu hàng cũng bị Thành Cát Tư Hãn giết sạch vì rất ghét những kẻ bất trung. Tới 17/3/1220, Thành Cát Tư Hãn đã công phá được thành và tiếp tục cướp, đốt phá thành trì như các thành lúc trước ông chiếm được. Rất nhiều người tiếp tục bị bắt làm tù binh để đưa đi công thành tiếp theo, phụ nữ nhiều người bị bắt làm thê thiếp tướng lĩnh Mông Cổ,…
63. Hỏa Công Ngọc Long Kiệt Xích
Thủ đô của đế quốc hồi giáo này vốn là thành phố Ngọc Long Kiệt Xích. Quân Mông Cổ đã tốn rất nhiều thời gian và quân sỹ để công phá được thành này (khoảng 7-8 tháng) lâu hơn rất nhiều các thành trì khác. Chủ yếu do mối bất hòa giữa người anh cả Truật Xích và em thứ 2 Sát Hợp Đài làm kỷ cương quân đội không yên. Vùng đất này được Thành Cát Tư Hãn phân cho Truật Xích nên ông chủ trường khuyên hàng để giữ thành tránh đổ nát, còn Sát Hợp Đài đòi đánh đốt phá sạch thành. 2 bên không ai chịu ai nên rất khó giành thắng lợi. Cuối cùng có tướng lĩnh về báo và Thành Cát Tư Hãn giao cho người con thứ 3 là Oa Khoát Đài làm tổng chỉ huy tấn công và sau đó nhanh chóng chiếm được thành phố. Khi đó Oa Khoát Đài đã được chỉ định là người kế thừa vương vị Đại Hãn nên làm tổng chỉ huy rất phù hợp.
Sau chiến thắng, 3 anh em phân chia của cải tù binh với nhau mà không đưa hết về cho Thành Cát Tư Hãn làm ông rất giận 3 người con, nhưng nhờ chiến thắng sỹ khí quân sỹ nên cao nên cuối cùng ông cũng bỏ qua cho họ. Người con thứ 2 và 3 tiếp tục viễn chinh cùng ông, còn con trai cả sau các trận chiến đã ở lại khu vực đất phong mà không trở về Mông Cổ nữa và mối quan hệ giữa ông và Thành Cát Tư Hãn dần rạn nứt.
64. Truy Kích Su Đăng Mô Hãn Mặc Đức
Do việc su đăng Mô Hãn Mặc Đức giết sứ giả của mình nên Thành Cát Tư Hãn rất căm tức vị sultan này. Ông lệnh cho 2 vạn quân của mình do Giả Biệt và Tốc Biệt Ngạch Đài truy kích tới sân cùng thủy tận vị sultan này. Ông này chạy từ thành này tới thành kia, rồi tới biên giới, rồi trốn ra đảo. Thành Cát Tư Hãn ra lệnh bất cư đâu chứa chấp vị này đều sẽ giết cả thành nên vị sultan này chỉ còn biết chạy ra các vùng xa xôi cách trở. Ông chạy vòng vèo qua biên giới nhiều quốc gia khác nhau để tìm đường sống.
Trong vòng vài ngày, Giả Biệt đã cho quân vượt qua hơn 700km để truy đuổi vị sultan bỏ trốn này. Trên đường đi, vì tập trung vào mục tiêu là vị sultan nên quân của Giả Biệt cũng hạn chế công thành chiếm thành mà nếu thành nào chủ động đầu hàng thì đều bỏ qua đi tiếp để nhanh chóng giết vị sultan kia. Trên đường đi, có 1 số thành ngoan có chống lại đều bị đội quân của 2 vị tướng tài năng này thảm sát đẫm máu.
Sau cùng vị Sultan chạy về vùng đất người Ba Tư cũ, tại đây ông được cho biết có thể tập hợp được 100k quân để đối kháng lại quân Mông Cổ. Nhưng nghe tin quân Mông Cổ đuổi sát vị Sultan này đã mất hết sức chiến đấu và từ bỏ tiếp tục chạy chốn. 1 người con của ông khi đó đã tâp hợp được 1 đội quân khoảng 30k người, mà quân Mông Cổ khi đó đã chia làm 2, mỗi đội khoảng 10k, rõ ràng khả năng giành chiến thắng là khá lớn nhưng sự sợ hãi trong lòng sultan quá lớn nên ông đã từ bỏ không chiến đấu mà tiếp tục bỏ chạy. Cuối cùng ông ta lên thuyền từ bờ biễn Caspi chạy ra ngoài đảo, trên đường đi còn bị bắn tên truy đuổi và qua đời ở trên đảo hoang vào năm 1221. Vị vua của thế giới Hồi giáo hùng mạnh đã qua đời ở đó, ông truyền lại vương vị cho con trai mình. Sua khi hoàn thành nhiệm vụ giết vị sultan, quân của Giả Biệt và Tốc Biệt Ngạch Đài tiếp tục nhận nhiệm vụ thám thính các vùng đất ven biển Caspian nằm phía tây bắc Ba Tu, vùng Caucasus và miền Nam nước Nga.
Cuộc chiến của Thành Cát Tư Hãn dù làm nền văn minh hồi giáo suy sụp vì lúc đó người Hồi giáo tại đế chế này là những người phát triển bậc nhất thế giới khi đó, họ là quốc gia có người biết chữ lớn nhất thế giới, văn mình phát triển, kỹ nghệ tay nghề cao. Hành đồng tàn bạo của Thành Cát Tư Hãn chủ yếu để cánh báo, răn đe những người khác phải phục tùng sự thống trị của mình. Ông tự coi mình là người được sinh ra để thống trị các dân tộc khác và ông có niềm tin mù quáng vào điều đó, bất cứ ai chống cự lại đề sẽ bị trừng phạt. Với ai chấp thuận sẽ được khoan dung độ lượng. Ông được mô tả như nhân vật vĩ đại “nửa con người nửa thần thánh”, ông là con người bao dung độ lượng, xử lý khôn ngoan và cẩn trọng trong mọi sự, công bằng, liêm minh, đầu óc bình tĩnh và hết sức sáng suốt. Lời nói và hành động của ông hợp lý, hợp tình, hợp lòng người, thậm chí có thể nói rằng, nó ắp đầy tinh thần của chủ nghĩa nhân đạo.
65. Trận cuồng phong phân nộ cuốn bay Hô La San
Sau khi tạm trú nóng vào mùa hè năm 1220, sang mùa thu quân Thành Cát Tư Hãn tiếp tục lên đường đi chinh phục phía đông của đế quốc hồi giáo. Các thành phố nào chống cự đề bị tiêu diệt toàn bộ. Các thành phố từng đầu hàng xong phản loạn lại cũng chịu chung số phận bị diệt thành. Cách quân Mông Cổ tiến đánh vẫn rất đơn giản, đầu tiên cho sứ giả yêu cầu đầu hàng, dọa nạt sẽ giết toàn thành nếu phản đối. Nếu quân thủ thành và dân trong thành ngoan cố, sẽ dùng tù binh từ các thành trước cho làm tốt phí tấn công thành với các công cụ công thành thành thạo đã tích lũy được từ nhiều năm, sau đó quân chủ lực tấn công rồi đồ sát cướp bóc, đốt thành những nơi dám chống cự lại. quân Mông Cổ đã giết vô số kể người hồi giáo trong các trận đồ thành thảm sát này.
1 nhánh quân của con rể Thành Cát Tư Hãn khi công thành bị mất mạng nên tạo ra sự tức giận trong ông. Người con thứ 4 của Thành Cát Tư Hãn đã dẫn 70k quân công phá nhiều thành phố quan trọng đã đến và giết sạch mọi thứ tại thành mà con rể Thành Cát Tư Hãn chết. Tòa thành đó về sau biến mất khỏi lịch sử. Kể cả những tòa thành lớn lâu đời là nơi sản sinh ra câu chuyện nghìn lẻ 1 đêm cũng bị phá hủy hoàn toàn trên đường quân Mông Cổ đi qua.
66. Cuồng phong ở Afghanistan
Sau khi trú nắng vào mùa hè 1221, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu vượt các dãy núi vè tiến vào miền Trung Afghanistan ngày nay. Tại đây có các di tích tượng phật khổng lồ trên núi (mà tồn tại tới tận ngày nay sau khi Taliban phá hủy nó mới biến mất), bên kia là các đền thờ hồi giáo. Các trận chiến tại Afghanistan rất căng thẳng và thiệt hại lớn cho quân Mông Cổ. 1 người cháu trai mà Thành Cát Tư Hãn là con của Sát Hợp Đài đã chết khi đang công thành tại đây, sau đó Thành Cát Tư Hãn ra lệnh đồ thành toàn bộ bất cứ sinh vật gì còn sống trong thành để trả thù cho cháu trai của mình. Tòa thành đó tới giờ vẫn là 1 vùng hoa vu không 1 bóng người sau 7 thế kỷ đã qua.
Hoàng tử Trát Lan Đinh của vương quốc hồi giao sau khi chạy thoát đã tới thành Ca Tật Ninh, tại đây ông tập hợp được đội quân 70k người và bắt đầu quyết tâm chống lại quân Mông Cổ. Ban đầu họ cũng đánh tan được 1 đọi quân Mông Cổ đến đánh thành, sau đó Thành Cát Tư Hãn cử nghĩa đệ thống linh 45k quân tiến đánh thành phố này. 2 bên giàn quân đánh nhau, nhưng quân Trát Lan Đinh với ưu thế gấp 2 đã dần chiếm ưu thế và bao vây được quân Mông Cổ, quân Mông Cổ tan tán và gần như bị tiêu diệt toàn bộ trong trận chiến này.
Thành Cát Tư Hãn rất tức giận về trận thua này, nhưng ông tiết chế được sự tức giận và nói đó là 1 bài học lớn cho quân đội mình khi chỉ biết đến chiến thắng liên tiếp nhiều năm qua mà chưa gặp phải thất bại đau đớn nào. Thành Cát Tư Hãn sau đó thân chinh dẫn quân tiến về Ca Tật Ninh để xem xét trận địa và địa hình. Quân của Trát Lan Đinh sau trận thắng lại tan vỡ do mâu thuẫn giữa quân đánh thuê Đột Quyết và thuộc hạ người Afghanistan nên biết không thể chống cự được đã bỏ chạy về hướng Ấn Độ. Tới bờ sông thì không có thuyền qua nên phải cố thủ lại để tìm cách vượt sông. Thành Cát Tư Hãn truy kích không ngừng và đuổi kịp, chia làm 2 cánh bao vây càn quyét cánh quân ít ỏi của Trát Lan Đinh và quyết không cho bắn tên để bắt sống Trát Lan Đinh. Trát Lan Đinh chiến đấu cực kỳ dũng mãnh và kiên cường, Thành Cát Tư Hãn tôn trọng vị dũng sỹ này nên khi người này phi cả người ngựa xuống sông và bơi qua sông ông đã không truy kích, nhưng với các quân sỹ tùy tùng của vị vương tử này ông giết toàn bộ không tha 1 ai.
67. Từ phá hủy đến lĩnh hội văn hóa thành thị
Các cuộc chiến trước đây và tới tận cuộc chiến hồi giáo này, Thành Cát Tư Hãn vốn xuất thân du mục và không quen văn hóa định canh định cư, văn hóa thành thị của các nước phát triển hơn như Trung Quốc, Hồi giáo khi đó. Và chủ yếu cách đánh người Mông Cổ là chọc sâu vào lòng địch cán quét hết các vùng. Họ sẽ phá hủy các cơ sở kinh tế, quân sự của quân địch khi họ đi qua để bẻ gẫy các sự chống trả lại của quân lính địa phương sau khi quân Mông Cổ rút đi. Có lẽ do học được nhiều từ bài học lúc đánh Kim, rất nhiều thành trì đánh xong ThànH Cát Tư Hãn không để quân đồn trú chiếm đóng nhiều nên nhanh chóng bị cướp lại và chiến tranh rất dai dẳng và không hiệu quả cai trị về sau.
Sau thắng lợi của vương tử Trát Lan Đinh, rất nhiều thành phố đã từng quy phục đã đồng loạt nổi dậy chiếm lại thành. Thành Cát Tư Hãn đã phái các đội quân đi công phá toàn bộ và giết sạch người dân trong thành, tình cảnh rất thảm hại cho người dân đế quốc hồi giáo này. Afghanistan bị phá hủy triệt để 1 lần nữa vì họ đã ủng hộ và tạo cơ hội cho Trát Lan Đinh phản kháng lại quân Mông Cổ.
Sau trận chiến đó, miền đông Iran từ nơi trù phú bậc nhất từ thời đế quốc Ba Tư và luôn phồn vinh hàng ngàn năm đã chính thức sụp đổ, nó chưa bao giờ có thể khổi phục lại sự phồn hoa vốn có của nó tới tận ngày hôm nay. Cách xử phạt với người khác của người Mông Cổ khi đó là cách làm của người Man di chưa được khai phá, 1 cách xử lý dã man tàn bạo.
Năm 1222, ông kết thúc cuộc chinh phạt và quay trở về Mông Cổ, trên đường đi khi đi qua vùng Trung Á, là nơi chưa bị ảnh hưởng nhiều bởi cuộc chiến của ông đã tiếp thu văn hóa hồi giáo, cách quản lý thành trì định canh định cư. Ông coi hồi giáo là 1 trong 3 giáo phái chính trong đế chế mình bên cạnh kito giáo và Sát Mãn Giáo. Ông quyết định sử dụng 2 người hồi giáo có am hiểu về quản lý thành thị để tiến hành quản lý các thành thị mà mình chinh phục được và phục hồi lại hoạt động kinh doanh, giao thương cho các nơi này. Sau đó, ông bắt đầu ưa thích và học hỏi từ các nền văn minh lâu đời hơn Mông Cổ.
68. Thành Cát Tư Hãn và suy nghĩ về cái chết: triệu kiến đạo sĩ luyện đơn
Khi chinh phạt Trung Nguyên, Thành Cát Tư Hãn nghe về 1 loại luyện đơn kéo dài tuổi thọ. Nỗi ám ảnh về cái chết khi đó đã đến với Thành Cát Tư Hãn và ông tìm cách kéo dài chúng. Ông nghe danh Trường Xuân Chân Nhân và mời người này về với mình. Vị Trường Xuân Chân Nhanh này ngoài là 1 vị thầy cúng, còn là 1 nhà thơ, triết gia với tư tưởng Đạo giáo, hiểu cách luyện đơn kéo dài tuổi thọ, am hiểu về phương pháp thiền, tu chân dưỡng tính của đạo giáo.
69. Thành Cát Tư Hãn chi chiêu, qá mặc bắc Mông Cổ chi địa
Được lời mời của Thành Cát Tư Hãn, Trường Xuân Chân Nhân khi đó đã 72 tuổi nhưng vẫn rất khỏe mạnh và sống tại ngoại thành Bắc Kinh đã làm chuyến đi dài nhất trong cuộc đời, đi vòng qua Mông Cổ, rồi tới vùng Trung Á (do con đường tơ lụa bị chặn bởi người Tây Hạ đã quy phục Thành Cát Tư Hãn nhưng lại phản bội lại chặn đường) để gặp Thành Cát Tư Hãn. Thành Cát Tư Hãn cũng đi ngược từ vùng Afghanistan quay trở lại Mông Cổ để gặp được vị chân nhân ông hàng đêm mong ước gặp, để tìm vị thuốc linh đan giúp ông trường sinh bất tử kéo dài tuổi thọ.
70. Thành Cát Tư Hãn hội ngộ nhà hiền triết
Tới tháng 5/1222, Trường Xuân Chân Nhân đã gặp được Thành Cát Tư Hãn tại đại bản doanh của ông tại Afganistan. Trong buôie gặp mặt, Thành Cát Tư Hãn hỏi có thuốc trường sinh bất não không và được biết không có nên đã giảm đi sự hào hứng rất nhiều. Bản chất Trường Xuân Chân Nhân là 1 nhà triết học theo đạo giáo. Ông nói chuyện về các vấn dề triết học, thuật cai trị nước,.. cũng rất được Thành Cát Tư Hãn tin tưởng và thử nghiệm. Ông cũng bị ngã trong 1 lần đi săn và bị thương khá nặng, ông được nhắc đây là tín hiệu ông nên quay về nghỉ ngơi sau nhiều năm đi chiến đấu.
Tới năm 1223, Trường Xuân Chân Nhân từ biệt ông và quay về Trung Nguyên, ông cầm theo chỉ miễn thuế cho người theo đạo giáo và qua đời vào nám 1227.
71. Chí nguyện đều đạt được, đại quân khải hoàn trở về
Mùa xuân 1223, Thành Cát Tu Hãn bắt đầu cho quân quay trở về Mông Cổ, trên đường đi không còn kẻ nào đối địch, chống đối nên ông thường tổ chức săn bắn dọc đường đi. Mãi tới năm 1225 ông mới quay trở lại đại bản doanh của mình.
72. Vó ngựa sắt tung hoành Ba Tư, Gruzia và Nga
2 vị tương Giả Biệt, Tốc Ngạch Biệt Đài nhận lệnh chinh sát phía bắc để chuẩn bị cho quân Mông Cổ viễn chinh về sau đã bắt đầu chuyến đi vào năm 1220. Chuyến đi này khẳng định vị thế bất khả chiến bại của vó ngựa Mông Cổ khắp các châu lục Á – Âu.
Trên đường đi, các thành phố đầu hàng thì họ thu lộ phí 1 phần, còn nơi nào chống đôi sẽ công phá thành và giết sạch người trong thành. Mở màn tại thành Ghazni tại Ba Tư giết hơn 40k quân và dân trong thành. Sau đó họ xuyên qua Azerbaijan, năm 1221 bắt đầu tiến vào Gruzia. Dân Gruzia theo Kito giáo và Kito giáo đang thịnh vượng nên họ tổ chức quân đội chống lại đội quân Mông Cổ xâm lược này. Họ áp dụng cách cũ làm cho kỵ binh châu âu với giáp sắt nặng kiệt sức khi truy đuổi sau đó quay lại đánh tan kỵ binh chua Âu khá dễ dàng. Rồi họ cươp phá tại đây nhưng thời gian không nhiều. Sau trận tại đây, quân Mông Cổ lại quay lại Azerbaijan và tấn công thành Diệt Lạt Hợp và đồ sat thành. Họ lại quay lại thành Hamadan đòi thêm tiền nhưng bị từ chối. Quân Mông Cổ bao vây tấn công thành, thành bị tàn sát toàn bộ sau trận chiến. Tới mùa thu 1221, quân Mông Cổ lại quay lại Gruzia, họ giả thua chạy và quân Gruzia đuổi theo và rơi vào phục kich tiếp tục thất bại. Từ đây, 2 vạn quân Mông Cổ táo bạo tiến vào châu Âu từ bàn đạp là vùng Gruzia. Họ đi theo con đường tiến vào vùng thảo nguyên châu Âu, môi trường sống rất thân thuộc với người Mông Cổ trước đây. Tại vùng bình quân họ gặp liên quân 4 tộc vây đánh, 2 tướng đã đàm phán với tộc người du mục châu Âu rời bỏ liên minh và quân Mông Cổ đánh tan đc phần còn lại rồi lại truy kích quân du mục châu âu.
Sau đó, họ tiến vào Nga, luc đó gồm rất nhiều công quốc nhỏ khác nhau cai trị. Khi đó quân Mông Cổ chưa định tấn công vào Nga, nhưng người Kipchak có mối quan hệ với 3 vương công Nga đã thuyết phục và 3 vương công Nga xuất quân tập hợp ven sông Danube để tiến đánh quân Mông Cổ. Quân Mông Cổ cử sứ giả đàm phán liên minh tấn công lại người Kipchak, nhưng sứ giả đưa đi bị giết. Liên quân Nga gồm 80k quân rầm rộ tiến đánh quân Mông Cổ.
Trận chiến nổ ra khi 2 quân gặp nhau, quân Mông Cổ ít hơn nên giả thua vừa đánh vừa lui để liên quân Nga đuổi theo. Sau 9 ngày liên tục đuổi theo quân Mông Cổ, cơ bản ngựa quân Nga dần không chịu nổi sức nặng các bộ giáp kỵ sỹ Nga mặc nên đuối sức dần. Do quân Nga lúc đó phân tán chỉ có 1 nhóm dẫn đầu đuổi sát, quân Mông Cổ bất ngờ quay lại đánh và đánh tan nhánh quân của người Kipchak và 2 công quốc khác. Quân Kiev tơi sau thấy thế trận tan vỡ cũng rút quân tháo chạy. Quân kiev cầm cự được 3 ngày thì phải đầu hàng, vì mối thù giết sứ giả nên công vương Kiev và 1 số tướng lĩnh bị xử tử.
Sau đó quân Mông Cổ không tiến đánh tiếp nước Nga mà vòng qua Bulgaria, nơi đây quân lính nước này chiến đấu ngoan cường và quân Mông Cổ lại dùng cách cũ giả thua dụ kỵ binh mệt mới quay lại và đánh tan. Các nước châu Âu đều thất bại trước quân Mông Cổ. Sau đó 2 tướng kết thúc chiến dịch trở về Mông Cổ. 2 vị tướng đã thám hiểm với quãng đường khoảng 8k km chiều dài và mang nhiều thông tin lại để 20 năm sau quây Mông Cổ quay lại chinh phục Châu Âu.
73. Những năm nghỉ ngơi
Những năm trên đường về và ở lại Mông Cổ sau trận chiến với hồi giáo là những năm yên bình của Thành Cát Tư Hãn, ông vẫn thường tổ chức săn bắn để tiêu khiển cũng như luyện tập chiến tranh. Ông cũng chấp thuận những người trung thành kế vị các nước chư hầu của mình.
Trong thâm tâm Thành Cát Tư Hãn là sự phức tạp giữa sự thuần phát, thiện lương với sự chém giết không ghê tay.
74. Gặp lại Trung Nguyên
Sau khi Thành Cát Tư Hãn rút về Mông Cổ, cuộc chiến với nhà Kim được Mộc Hợp Lê tiếp quản và vẫn tiếp tục diễn ra nhiều năm sau đó. Mộc Hợp Lê dùng Bắc Kinh dần đánh chiếm lại các vùng phía bắc sông Hoàng Hà. Ông sử dụng cả bộ binh, công binh phá thành, xây dựng đội ngũ quản lý thành sau khi chiếm được với chiến lược đánh, quản lý thay vì càn quyét như trước đây.
Năm 1223, Mộc Hợp Lê qua đời ở tuổi 54 và giao lại nhiệm vụ tiếp tục đánh Kim cho em trai ông. Nhà Kim tiếp tục cố thủ ở Khai Phong và giàn quân ở các thành cố thủ. Nhà Kim đã nhiều lần sang xin hoà xưng thần nhưng lại không chấp nhận điều kiện của Thành Cát Tư Hãn.
Bên cạnh vấn đề nhà Kim, nhà Tây Hạ phản bội liên minh với Thành Cát Tư Hãn đã làm ông tự ái và thề sau khi chinh phạt xong Khwarezm sẽ quay lại đánh tan nước Tây Hạ.
75. Dù chết cũng phải tấn công
Năm 1226, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu cho quân tấn công Tây Hạ. Trên đường đi, do bất cẩn và nổi hứng ông lại đi săn ngựa hoang và ngã ngựa làm trầm trọng thêm bệnh tuổi già và các vết thương cũ ngày xưa. Sức khỏe suy yếu và nhiều người bàn lui về Mông Cổ đợi khỏi bệnh mới tiến đánh. Ông cho sứ giả tới gặp Tây Hạ nhưng người Tây Hạ lại tỏ ra thách thức Thành Cát Tư Hãn, quá tức giận ông ra lệnh tấn công dù ông có phải chết.
Tháng 3/1226, Quân Mông Cổ bắt đầu tấn công và hạ lần lượt cách thành, họ cướp bóc, đốt, giết người, diệt thành hàng loạt. Nhiều người bàn phá hủy hết ruộng đât, điền trang và giết hết người đi vì theo họ những người nông dân không đem lại cho họ gì lợi ích cả, họ cần đồng cỏ để chăn nuôi gia súc mà thôi. Nhờ Gia Luật Sở Tài can ngăn nên Thành Cát Tư Hãn đã giữ lại để sau này thu thuế các loại đem lại nhiều tiền tài cho các thế hệ tiếp theo của ông. Năm 1227, trước khi mất, nhà Kim lại chủ động cầu hòa và lúc đó Thành Cát Tư Hãn lại đột nhiên thể hiện thiện chí hòa bình rất cao muốn dừng cuộc chiến.
76. Con của ta, đã đến lúc ta phải ra đi
Cuối năm 1226, quân Mông Cổ tấn công vào Linh Châu cách thủ đô Hưng Khánh khoảng 30km, quân Tây Hạ cho quân tiếp viện nhưng bị Thành Cát Tư Hãn chặn đánh thành công. Sau khi hạ Linh Châu, quân Mông Cổ tập trung quân tấn công vảo thủ đô Hưng Khánh của Tây Hạ. Sau đó ông lại quay sang tấn công bên phía hữu sông Hoàng Hà, rồi tấn công Tây Ninh, bao vây Hưng Khánh. Tới khoảng giữa năm 1227, Thành Cát Tư Hãn quá yếu và khi vua Tây Hạ đầu hàng có lẽ ông đã qua đời. Mặc dù đã đầu hàng, nhưng Thành Cát Tư Hãn vẫn ra lệnh giết vua Tây Hạ và diệt nước Hạ thay vì cho họ làm chư cầu của Mông Cổ vì sự ngoan cố, dễ thay đổi của họ và thiếu trung thành. Trước đó, vào khoảng tháng 2/1227, con trai cả của ông là Truật Xích cũng đã qua đời vì bệnh và chán nản do nghĩ mọi người đều nghĩ ông không phải con của Thành Cát Tư Hãn.
Trước khi qua đời, ông cũng gọi 2 người con thứ 3 và thứ 4 ở gần đó lại căn dặn, trong đó căn dặn để người con thứ 3 Oa khoát Đài lên ngôi vua, và phải làm sao để người con thứ 2 Sát Hợp Đài không tạo phản. Cũng dặc cách đánh Khai Phong là mượn đường nhà Tống đánh, vì trọng binh của nước Kim đang đóng ở Đồng Quân vị trí hiểm trở khó công. Đánh Khai Phong nhất định nhà Kim sẽ rút quân về cứu nhưng lúc đó đường xá xa xôi cũng sẽ muộn và sẽ hạ được Khai Phong. Đây là kế hoạch chiến tranh cuối cùng của Thành Cát Tư Hãn. 6 năm sau, Đà Lôi cùng quân Mông Cổ đã thực hiện được kế hoạch này và đánh tan nhà Kim vào năm 1233.
Vì ông coi cái chết của mình do người Đồn Ngột Thích (nước Tây Hạ) gây ra nên rất thù hận dân tộc này, ông ra lệnh tiêu diệt toàn bộ người ở thủ đô Hưng Khánh. Ngày 18/8/1227, Thành Cát Tư Hãn mất tại huyện Thanh Thủy, phía đông tỉnh Cam Túc ngày nay và thọ 64 tuổi. Trước khi qua đời ông nói: “con cháu sau này của ta sẽ mặc hoàng y, ăn thức ăn ngon, cưỡi trên những con ngựa quý, nuôi những người con gái đẹp. Nhưng chúng sẽ không còn nhớ đến người đã cho chúng co được những vinh hoa phú quý này là ai”.
77. Giống như chim ưng trở về vũ trụ
Xe tang của ông được di chuyển từ Cam Túc đến núi thánh Mông Cổ – Khẳng Đặc Sơn. Mông Cổ có 1 câu chuyện thơ nổi tiếng về chuyến đưa linh cữu của Thành Cát Tư Hãn được mọi người truyền cho nhau nhiều đời sau đó. Thành Cát Tư Hãn qua đời nhưng tin tức của ông được giữ kín rất lâu vì lo ngại những kẻ mới thuần phục lại nổi dậy chống lại. Vì vậy, những người mà gặp trên đường đều bị giết để đảm bảo phong tỏa tin tức.
78. Ở phía trên, trong rừng rậm, dưới 1 gốc cây
Tất cả người dân Mông Cổ, sứ thần các nơi xa xôi đều đến viếng nhà chinh phục vĩ đại nhất lịch sử thế giới. Ngôi mộ của ngài được đặt ở sườn núi Khẳng Đặc, vị trí do chính Thành Cát Tự Hãn tự chọn khi ông còn sống. Đây là núi thành của người Mông Cổ cổ đại, cũng là nơi nhiều lần Thành Cát Tư Hãn lên lánh lạn lúc còn nhỏ, và trước mỗi trận chiến ông đều lên đây cầu nguyện và xin ý chỉ của thần Trường Sinh Thiên. Sau khi ông chết, tuân theo di mệnh ông nên toàn bộ ngọn núi được bỏ hoang cho cây cối mọc đầy và che mất dấu tích mộ của ông đi cho tới tận ngày nay.
Bài liên quan Posts
Trả lời
Giới thiệu
Học Tin học kinh tế tại National Economics University
Sống tại Hà Nội
Đến từ Hà Nội
- Xu hướng
- Bình luận
- Mới nhất
