Thành Cát Tư Hãn (Genghis Khan) – Du Chí Tiên – Chu Diệu Đình

Thành Cát Tư Hãn (Genghis Khan) – Du Chí Tiên – Chu Diệu Đình
Đây là 1 tác phẩm tiểu thuyết lịch sử, nó ra đời sau 1 số tác phẩm lịch sử truyền thống, và 1 bản biên kịch nội dung cho film truyền hình Thành Cát Tư Hãn. Trong tác phẩm này sẽ không quá chính xác 100% các sự kiện, tư liệu, nguồn gốc chứng minh như 1 tác phẩm lịch sử thông thường. Tác phẩm này đúng là nguyên tác bộ film Thành Cát Tư Hãn mà mình có xem những ngày trước tết nguyên đán 2021. Tình tiết này có phần hư cấu nên 1 số đoán không đúng với lịch sử được ghi chép lại qua các tài liệu.
I. Thời thơ ấu nước mắt nhiều hơn sữa mẹ
Câu chuyện bắt đầu khi người Nữ Chân đánh bại và tiêu diệt nước Đại Liêu và đánh bại nhà Tống ở thành Biện Lương và đẩy Tống về Nam Tống cố thủ. Họ trở thành người thống trị khu vực miền bắc Trung Quốc và cai quản cả các nước phía Bắc là Mông Cổ ngày nay.
Tại khu vực thảo nguyên, có 5 bộ lạc lớn gồm người Nải Man, Khắc Liệt, Miệt Nhi Khất, Tháp Tháp Nhi, và Mông Cổ cùng gọi là Đại Ngột Lỗ Tư, họ gồm liên minh 5 bộ lạc lớn, là hình thức ban đầu của 5 nước. Bên cạnh đó còn có 1 số bộ lạc sống ở vùng ven thảo nguyên là Uông Cổ, hoàng Cát Thích. Các bộ lạc này được người Kim giật dây phía sau thường mâu thuẫn, chiến tranh, cướp bóc lẫn nhau để tự làm suy yếu lẫn nhau và không thể uy hiếp được đại Kim. Ngoài ra, cứ vài năm nước Kim lại đi chinh phạt thảo nguyên 1 lần để làm giảm người, tài vật tại đây để kìm hãm sự phát triển của khu vực này để họ mãi là các vùng phụ thuộc vào Đại Kim.
Câu chuyện bắt đầu mối thù truyền kiếp xảy ra vào mua thu năm 1146, khi người Kim thông qua tộc Tháp Tháp Nhi lừa bắt được Yểm Ba Hài hãn, là thủ lĩnh bộ lạc Mông Cổ, sau đó người Tháp Tháp Nhi đưa tới thủ đô Trung Đô (Bắc Kinh ngày nay) của nước Kim và vị hãn bị hành hình đóng đinh trên con ngựa gỗ và bị xử tử tại đây vì tội phản loạn. Vị hãn đã nói con cháu Mông Cổ của ông ta sẽ trả thù tộc Tháp Tháp Nhi và nước Kim cho ông ta.
1. Chào đời trong chiến loạn
15 năm sau, trên thảo nguyên gần khu vực sinh sống của tộc Khất Nhan – Mông Cổ, 1 đám rước râu của người em thủ lĩnh bộ lạc Miệt Nhi Khất lấy nàng Kha Ngạch Luân xinh đẹp của tộc Hoằng Cát Thích giầu có. Tai bờ sông Onon, họ bị 1 đám người bịt mặt chặn lại để cướp dâu, đám người này tự xưng là Dã Tốc Cai, thủ lĩnh bộ lạc Khất Nhan. Sau khi xẩy ra xung đột, phu quân của Kha Ngạch Luân bị giết chết cùng đám người đi cùng. Trên đường đám người bịt mặt truy bắt Kha Ngạch Luân thì Dã Tốc Cai và người của mình bắt gặp và đánh lui đám người bịt mặt, tiện thể ông bắt luôn Kha Ngạch Luân về trại của mình để lấy làm vợ. Đám người bịt mặt là đám người Tháp Tháp Nhi định dùng kế này để khởi nên chiến tranh giữa bộ lạc Mông Cổ và bộ lạc Miệt Nhi Khất.
Mối quan hệ trong bộ lạc Mông Cổ khi đó rất phức tạp, sau khi Yểm Ba Hài hãn mất, bộc lạc mông cổ chia rẽ và có 3 nhánh thuộc hoàng kim Mông Cổ là gia tộc Thái Xích Ô là gia tộc Yểm Ba Hài hãn cũ, gia tộc Chủ Nhi Khất và gia tộc Bột Nhi Chỉ Cân mà Dã Tốc Cai là thủ lĩnh gia tộc Bột Nhi Chỉ Cân này. Ông cũng được bầu là thủ lĩnh các bộ lạc Mông Cổ nhưng không phải là hãn như Yểm Ba Hài, chức vị hãn của Mông Cổ đã bỏ trống từ khi Yểm Ba Hài bị giết và chưa ai đủ uy tín để được bầu lên thay.
Sau khi cướp được vợ, họ tổ chức lễ cưới long trọng và Kha Ngạch Luân cũng đồng ý người chồng mới này. Trong khi đó người Miệt Nhi Khuất rất uất ức và thề trả thù, họ liên kết với người Tháp Tháp Nhi huy động quân đến tấn công bất ngờ quân Mông Cổ để trả thủ. Dù sao các bộ tộc này cũng có mối quan hệ thù địch với nhau và chỉ cần lý do nào đó để phát động chiến tranh tiêu diệt lẫn nhau. Các mối liên minh rất lỏng lẻo và chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Người Tháp Tháp Nhi chủ đích vu cáo cho Dã Tốc Cai nên rất vui vẻ đồng ý liêm minh và cùng huy động quân. Trong 1 đêm sau lễ cưới liên quân 2 tộc này đã tiến tới đánh quân Mông Cổ, rất may Mông Lực Khắc, 1 hộ vệ của Dã Tốc Cai ngủ áp tai xuống đất nghe được tiếng ngựa từ xa đã kịp thời cảnh báo cả tộc Mông Cổ thức dậy chuẩn bị nghênh địch.
Sau đợt tấn công của liên quân không mấy thành công, năm 1162, quân Mông Cổ tấn công quân Tháp Tháp Nhi để báo thù lại bùng nổ. Trước trận chiến, lá cờ Bạch mao đại quân kỳ (9 chiếc đuôi trâu lùn) giương cao, các thầy mo nhẩy múa cùng Tát Mãn giáo trước giờ ra trận, Dã Tốc Cao kêu gọi lòng căm thù, trả thù của người Mông Cổ để đánh lại người Tháp Tháp nhi, gọi lại ký ức 16 năm trước bộ tộc Tháp Tháp Nhi lừ bắt Yểm Ba Hài hãn giao cho nhà Kim. 1 ngày, khi Kha Ngạch Luân sinh ra đứa con đầu lòng, thì quân Mông Cổ chiến thắng quân Tháp Tháp Nhi và bắt được thủ lĩnh Thiết Mộc Chân Ngột Cách của người Tháp Tháp Nhi, cũng chính là kẻ lừa bắt Yểm Ba Hài hãn trước kia. Khi ra đời, Thiết Mông Chân nắm trong tay cục máu đông, đây được coi là tay cầm ngọn giáo Tô lỗ đỉnh, được dự báo là 1 anh hùng trên thảo nguyên, tiếng tăm lừng lẫy khắc thiên hạ. Khi được hỏi đặt tên cho con, Dã Tốc Cai nhớ tới tên tù binh Thiết Mộc Chân Ngột Cách và khen kẻ này và bảo để đặt tên cho con mình là Thiết Mộc Chân và giết đi kẻ có tên Thiết Mộc Chân Ngột Cách để trên thế giới chỉ có 1 Thiết Mộc Chân là con trai Dã Tốc Cai.
2. Đính hôn và mồ côi cha
Trong 1 lần Dã Tốc Cai và Thiết Mộc Chân khi đó 9 tuổi cưỡi ngựa trên thảo nguyên, Thiết Mộc Chân thử tài bắn tên và bắn vào mông cao hương nhưng nó vẫn chạy vào tới bìa rừng thì ngã xuống, hóa ra có 1 đứa trẻ khác lớn hơn Thiết Mộc Chân 1 chút đã bắn trúng đầu nó và hạ ngục nó. 2 đứa trẻ tranh chấp nhanh con hương và vật thắng 2/3 hiệp để xác định ai giành thắng lợi. Cuối cùng Thiết Mộc Chân thắng và giành được con hương. Ông tỏ ra ưa thích cậu bé kia nên đề nghị kết làm an đáp – tức an hem kết nghĩa, cậu bé kia là Trát Mộc Hợp, 1 người của tộc Trát Đáp Lan, 1 tộc có địa vị khá thấp tại Mông Cổ. Sau khi về nhà, phu nhân Kha Ngạch Luân lại sinh con thứ 5 là 1 cô con gái cho Dã Tốc Cai. Sau vui mừng ông bàn đưa Thiết Mộc Chân tới tộc Hoành Cát Thích của bà để tìm vợ cho Thiết Mộc Chân, dù rất buồn phải xa con vì đính hôn xong người con trai phải ở lại làm việc cho nhà vợ 1 thời gian nhưng bà cuối cùng cũng đồng ý điều này.
Sau đó, Dã Tốc Cai cùng Thiết Mộc Chân và Thoát Đóa mỗi người cưỡi 1 con ngựa lên đường. Trên đường đi của họ có đi qua vùng đất của người Tháp Tháp Nhi kẻ thù của họ nên Kha Ngạch Luân rất lo lắng cho sự an toàn của chồng và con. Mặc dù giữ bí mật, nhưng tin tức ông đi hỏi vợ cho con vẫn bị người Thái Xích Ô biết, bà quả phụ của Yểm Ba Hài hãn vẫn kiên nhẫn chờ đợi cuối cùng cũng thấy cơ hội, bà sai cháu trai của bà báo cho người Tháp Tháp Nhi biết để tìm cách diệt trừ Dã Tốc Cai để đưa cháu mình là Tháp Lý Hốt Đài lên vị trí thủ lĩnh thay Dã Tốc Cai.
Sau 9 ngày đêm đi liên tục, cuối cùng 3 người cũng tới được tộc Hoành Cát Thích. Tại bờ hồ Thiết Mộc Chân đã tình cờ gặp được Bột Nhi Thiếp, là con của cậu Thiết Mộc Chân. Sau đó Dã Tốc Cai gặp bố Bột Nhi Thiếp và 2 bên đồng ý cho cuộc hôn nhân của 2 đứa trẻ. Sau đó theo tục lệ Thiết Mộc Chân ở lại nhà Bột Nhi Thiếp 1 năm, còn Dã Tốc Cai cùng Thoát Đóa lên đường trở về tộc Mông Cổ.
Trên đường trở về, nhờ được mật báo nên người Tháp Tháp Nhi đã lập 1 bữa tiệc trên đường Dã Tốc Cai về, theo tục lệ của Mông Cổ khách đến sẽ xuống ngựa vào uống rượu với gia chủ để thể hiện lòng tôn kính và gia chủ cũng mời khách uống thể hiện sự hiếu khách. Người Tháp Tháp Nhi đã đầu độc Dã Tốc Cai khi uống rượu, sau đó họ nói cho biết họ là con của Thiết Mộc Chân Ngột Cách từng bị Dã Tốc Cai giết và bỏ đi để lại Dã Tốc Cai trúng độc và vội vã chạy về tộc của mình.
Ngay khi về tới nhà ông đã liệt giường và chất độc bắt đầu ngấm chuẩn bị mất mạng. Ông gọi tùy tùng Mông Lực Khắc tới đón ngay Thiết Mộc Chân về tộc để dặn dò trước khi mất. Ngay trong đêm Mông Lực Khắc tới nơi Thiết Mộc Chân đang sống và xin đón về với lý do mẹ ông đang ốm do nhớ nhung ông quá. Họ trở lại tộc Mông Cổ ngay trong đêm nhưng cũng chỉ vừa kịp khi Dã Tốc Cai qua đời, ông để lại lời dặn trả thù tộc Tháp Tháp Nhi cho gia tộc và con trai mình.
3. Những tháng năm lưu ly khốn đốn
Sau khi Dã Tốc Cai mất khoảng nửa năm, mọi chuyện với gia đình của ông vẫn bình thường. Nhưng trong 1 lần cúng lễ tổ tiên, gia đình Dã Tốc Cai lên núi cũng lễ, ở nhà phu nhân của Yểm Ba Hài cũng cháu Yểm Ba Hài đã tổ chức lễ cúng tổ tiên mà không đợi vợ con Dã Tốc Cai về, họ còn chia hết phần thức ăn và không để lại cho họ. Theo tập tục Mông Cổ, nghĩa là các thành viên nhà Dã Tố Cai bị khai trừ khỏi bộ lạc của mình. Đây cũng là hành động thử xem các anh em của Dã Tốc Cai có ý kiến gì không thì họ đều không dám có ý kiến gì. Sau đó cháu của Yểm Ba Hài hãn là Tháp Lý Hốt Đài đã lên làm thủ lĩnh liên minh bộ lạc này.
Sau khi lên được thủ lĩnh, họ tổ chức buổi hốt lý đài định xưng hãn nhưng bị gia 2 gia tộc còn lại phản đối lên chỉ có thể làm thủ lĩnh, họ quyết định trong đêm tối nhỏ trại di chuyển và cướp đi gia súc của gia tộc Dã Tốc Cai và bỏ rơi vợ và con Dã Tốc Cai lại. 2 người anh e của Dã Tốc cai hèn kém đã bỏ đi mà không giúp đỡ mẹ con Kha Ngạch Nương, những người trong tộc cũng bị sự thúc ép cảu Tháp Lý Hốt Đài mà phải di chuyển theo. Bộ tộc khất Nhanh tan ra khi người Thái Xích Ô đi theo Tháp Lý Hốt Đài, người Chủ Nhi Khất đi riêng, còn người Bột Nhi Chỉ Cân thì tan rã mỗi người 1 phương. Cuối cùng chỉ còn gia đình Mông Lực Khắc ở lại cùng gia đình Kha Ngạch Nương, như sau 2 năm bà vợ của Mông Lực Khắc nghen tuông và sự thật cũng không đủ ăn đói khát nên suốt ngày cằn nhằn và ông cũng phải ra đi bỏ lại 3 người phụ nữ với 7 đứa trẻ nhà Dã Tốc Cai lại.
Sau khi Mông Lực Khắc rời đi, người con của mẹ kế của Thiết Mộng Chân tỏ ra thiếu tôn trọng ông và mâu thuẫn giữa Thiết Mộc Chân và người em này dần lớn hơn. Nhưng mẹ ông Kha Ngạch Luân đã can thiệp để không bùng phát. Sau đó Thiết Mộc Chân được chỉ định là người thừa kế và thủ lĩnh của gia đình. Ông bắt đầu phân phối công việc, giao việc đi đào củ quả trên rừng cho mẹ và người ở cùng vài người em, người mẹ kế ở lại nhà trong 2 đứa em còn nhỏ, còn mình và người em trai thì đi cắt cỏ và tổng gia súc của gia đình. Họ quyết tâm vượt qua khó khăn như tổ tiên của họ đã từng làm được khi di cư tới thảo nguyên Mông Cổ này.
Biệt Cách Thiếp Nhi là con lớn của người thiếp của Dã Tốc Cai, người này thường không phục Thiết Mộc Chân nên luôn tỏ ra chống đối mệnh lệnh của ông và hay gây sự với ông. 1 lần Trát Mộc Hợp tới gặp Thiết Mộc Chân khi mấy anh em Thiết Mộc Chân đang bắt cá về cho mẹ Kha Ngạch Luân tẩm bổ. Lúc đó người em của vợ lẽ kia lại to ra khinh miệt Trát Mộc Hợp vì nguồn gốc bộ lạc của Trác Mộc Hợp. Thiết Mộc Chân tứng giận mắng và lại lập lời thề lần thứ 2 với Trác Mộc Hợp. Sau đó Biệt Cách Thiếp Nhi cướp lấy cá mà anh em Thiết Mộc Chân mới bắt được và rủ em trai mình là Biệt Lặc Cổ Đài lên đồi nướng ăn. Trác Mộc Hợp thì châm dầu vào lửa nói người em của Thiết Mộc Chân đang thách thức quyền lực thủ lĩnh của ông, không nghe lời, quá tức giận Thiết Mộc Chân đã gọi người em Cáp Táp Nhi cầm cung lên để giết Biệt Cách Thiếp nhi. Sau khi lên đến nới, Biệt Cách Thiếp nhi giương cung phía trước, Thiết Mộc Chân giương cung phía sau ngắm bắn, biết không thể thoát được nên Biệt Cách Thiếp Nhi đề nghị đấu cung như các dũng sỹ thảo nguyên, Biệt Cách Thiếp Nhi bắn trước nhưng có thể do run quá nên bắn trượt, Thiết Mộc Chân bắn trúng ngực Biệt Cách Thiết Nhi, trước khi chết, người em này xin các anh em đừng giết em trai anh ta Biệt Lặc Cổ Đài. Sau khi biết chuyện, mẹ Kha Ngạch Luân đánh Thiết Mộc Chân và mắng chửi rất nhiều vì tàn sát anh em ruột, không đoàn kết như mẹ A lan của người Mông Cổ khia xưa. Sau đó Thiết Mộc Chân rất hối hận và tự hứa sẽ yêu thương các em, các em ông cũng rất sợ ông vào về sau luôn nghe lời ông mà không 1 lần phản kháng lại ý kiến của ông.
4. Tình bạn, ân nhân và tình yêu
3 năm sau, khi Thiết Mộc Chân đã 16 tuổi, Thoát Đóa 1 nô bộc cũ của Dã Tốc Cai trên đường đi ngang qua đã trộm đi 9 con ngựa của gia đình Thiết Mộc Chân. Thiết Mộc Chân yêu cầu mọi người ở nhà giữ trại, còn mình ôm cung tên chạy bổ đuổi theo đám trộm ngựa. Trên đường đi, a gặp bác Nhi Truật, 1 người cũng bị trộm ngựa và đang đi tìm. Cả 2 lên ngựa của Bác Nhĩ Thuật và đi truy tìm những kẻ trộm ngựa kia. Tới tối nọ tìm thấy đám người trộm ngựa Thoát Đóa tộc Thái Xích Ô. Cả 2 núp trong bóng đêm ăn tối và chờ đêm để trộm lại ngựa. Sau khi trộm lại ngựa của mình thành công họ bỏ chạy, nhóm người Thoát Đóa tỉnh dậy và đuổi theo tới sáng thì gặp. 2 người Thiết Mộc Chân và Bác Nhĩ Truật bắn hạ được 2 người trong đó, sau đó Thiết Mộc Chân giơ cung bắn hạ chim điêu trên trời làm cả đám Thoát Đóa Sợ hãi bỏ chạy vì nghĩ Anh hùng xạ điêu. Sau đó họ thả cho 1 người từng là nô lệ trong tộc về và ông này hứa sẽ đem 2 con mình đến phục vụ Thiết Mộc Chân. Bác Nhĩ Thuật cũng mời Thiết Mộc Chân về nhà thiết đại và nói sẽ di chuyển trại tới ở cùng Thiết Mộc Chân dù lúc đó ông chưa có gì trong tay cả.
Sau khi người Thái Xích Ô biết tin Thiết Mộc Chân còn sống, Tháp Lý Hốt Đài liền gọi 300 người tộc mình đến vây bắt Thiết Mông Chân về để xử lý. Nhà Thiết Mộc Chân cố thủ trong rừng nhưng người Thái Xích ô quá đông nên cũng không thể chống cự lại được. Tháp Lý Hốt Đài nói chỉ cần bắt Thiết Mộc Chân và sẽ tha cho toàn bộ người trong gia đình. Thiết Mộc Chân đành lên ngựa chạy vào hẻm núi như mê trận gần đó, đám người Thái Xích Ô vào tìm không được nên ra ngoài cửa hẻm núi đợi để bắt. Thiết Mộc Chân trốn trong núi 9 ngày ăn quả dại nhưng đói quá không chịu được cuối cùng cũng bị người Thái Xích Ô bắt được.
Sau khi bị bắt, Thiết Mộc Chân được giao cho gia đình của cô bé Hợp Đán An trông coi, gia đình nô lệ này rất yêu quý Thiết Mộc Chân và bố của ông nên đối xử với ông rất tốt, còn sắp xếp để ông trốn đi. Nhưng chưa kịp trốn thì Thoát Đóa lại đến bắt ông về lều để chuẩn bị giết ông để cúng tế tổ tiên. Gia đình Hợp Đán An rất đau khổ nhưng cũng không thể làm gì chống lại. Trong bữa tiệc mọi người say sưa ca hát, Thiết Mộc Chân đeo ngông cổ nói với Thoát Đóa về ngày xưa và đề nghị hắn cho bán sữa dê ngựa uống trước khi chết. Thoát Đóa tiến lại gần thì bị Thiết Mộc Chân dùng gông đập vào đầu ngất xỉu. Trong khi đó thủ lĩnh tộc Thái Xích Ô đến bên bà của hắn là vợ của Yểm Ba Hài hãn nghe bà dặn dò trước khi chết, bà yêu cầu giết Thiết Mộc Chân trước khi mà chết, họ ra tổ chức cúng tế và cử người bắt Thiết Mộc Chân để ra chặt đầu hiến tế nhưng phát hiện Thiết Mộc Chân đã bỏ trốn, vợ của Yểm Ba Hài ngay sau đó qua đời mà vẫn còn gọi tên Thiết Mộc Chân vì bà no lắng người này sẽ hủy hoại bộ tộc Thái Xích Ô của mình sau khi mình qua đời. Người trong tộc Thái Xích Ô tỏa ra khắp nơi truy đuổi Thiết Mộc Chân.
Sau khi chạy trốn, thiết mộc chân nằm dưới sông và gần sáng tìm đường và trở lại nhà Hợp Đáp An để trốn, nhà Hợp Đáp An trong khu chăn thả gia súc, trong khi người Thái Xích Ô lại tìm ở quanh lều trại ở và các bụi cây xung quanh đều không thành công. Khi gần sáng bố Hợp Đáp An về thấy Thiết Mộc Chân thì giật mình và chuẩn bị để ông trốn vài ngày tại nhà mình rồi mới cho đi. Họ đề nghị Thiết Mộc Chân trốn ở đống lông cừu ngoài trời cho an toàn, mùa hè rất oi nóng và Thiết Mộc Chân thật sự rất khổ sở khi chúi trong đó, nhờ Hợp Đáp An giúp nên ông mới cảm thấy dễ chịu đôi chút. Sau đó quân của Tháp Lý Hốt Đài đến lục soát 2 lần nhưng nhờ có những người cũ của Dã Tốc Cai che giấu nên Thiết Mộc Chân an toàn thoát khỏi. Sau đó ông lên ngựa được gia đình Hợp Đáp An chuẩn bị trước và trốn đi, khi chạy về tới nhà cũ thì nhà cũ ông đã di chuyển đi nơi khác, ông gặp lại Trát Mộc Hợp và 2 người kết làm an đáp lầm thứ 3, sau đó nhờ Trát Mộc Hợp chỉ mà Thiết Mộc Chân tìm lại được gia đình. Ông kể lại các kinh nghiệm mấy lần suýt chết của mình, trải qua nhiều lần gặp họa mà không chết, tên tuổi của ông trở lên nổi tiếng và những người tin vào tôn giáo Mông Cổ bắt đầu tin ông có mệnh trời nên được trời ưu ái cứu giúp.
5. Cảnh ngộ của Bột Nhi Thiếp phu nhân
Sau khi trốn thoát, uy tín của Thiết Mộc Chân ngày 1 tăng, cả nhà Bác Nhĩ Truật là những người đầu tiên tới nương nhờ Thiết Mộc Chân, sau đó dần dần những người thuộc bộ tộc Khất Nhan cũ 1 số cũng đến với Thiết Mộc Chân. 1 ngày, người hát xướng là Bách Linh Điểu dẫn 2 con sinh đôi của mình tới, họ là Dã Lặc Miệt và Tốc Bất Đài, Tốc Bất Đài sau đó là tướng số 1, số 2 của Thành Cát Tư Hãn về sau. Uy tín anh hùng xạ điêu của Thiết Mộc Chân và niềm tin tôn giáo giết mãi không chết sẽ là con cưng của trời là những thứ đem lại uy tín cho Thiết Mộc Chân và lôi kéo ngày càng nhiều người trên thảo nguyên về dưới ngọn cờ trung hưng bộ lạc Mông Cổ của 1 vị dòng dõi hoàng kim. Khi sự nghiệp bắt đầu khá lên, kỷ thù cũ của nhà ông là người Miệt Nhi Khất lại tìm cách trả thù. Họ nghe tin Thiết Mộc Chân sắp lấy vợ nên tìm cách cướp vợ Thiết Mộc Chân để trả thù việc bố ông Dã Tốc Cai từng cướp vợ của em trai thủ lĩnh nười Miệt Nhi Khất. Sau khi đón vợ Bột Nhi Thiếp về, trên đường đi có bố vợ và mẹ vợ ông đi cùng nên người Miệt Nhi Khất ngại xung đột với bộ lạc giầu có Hoàng Cát Thích nên quyết định bỏ qua để sau khi Thiết Mộc Chân đón dâu xong mới đến cướp dâu. Gia đình bố vợ Thiết Mộc Chân ở lại vài ngày, trước khi rời đi họ tặng quà cưới là 1 chiếc áo chiến bào lông chồn đen rất quý giá mà trước đây Yểm Ba Hài hãn sử dụng.
Sau đám cưới, lực lượng của Thiết Mộc Chân có khoảng gần 100 người, họ bắt đầu kế hoạch khôi phục bằng việc đi nối lại quan hệ với người an đáp của cha ông là Thoát oát lân hãn của tộc Khắt Liệt. Tộc Khắc Liệt khi đó là tộc mạnh nhất trên thảo nguyên. Chuyến đi hết sức tốt đẹp, Thoát Oát Lân hãn rất yêu quý an hem Thiết Mộc Chân và hứa sẽ giúp khôi phục bộ lạc Mông Cổ cho anh, và hứa sẽ là người bảo trợ cho Thiết Mộc Chân từ nay về sau.
Trong khi chuyến đi cực kỳ thành công, thì tại nhà, sau khi nhận được tin người tộc Hoàng Cát Thích đã đi, người Tháp Tháp Nhi bắt đầu dẫn quân đến cướp phá với đội kỹ mã lên tới hàng nghìn cười kéo tới trại của Thiết Mộc Chân. Bác Nhĩ Truật đang đêm tỉnh giấc nghé tai xuống đất nghe thấy tiếng vó ngựa rất đông đang chạy đến tập kích trại nên nhanh chóng báo động. Do Bột Nhi Thiếp đã bắt đầu mang thai nên không tiện cưỡi ngựa được cho lên xe bò bỏ chạy, còn lại mọi người lên ngựa rút lui lên núi Bất Nhi Hãn. Khi quân Miệt Nhi Khất tới hầu hết mọi người đã bỏ chạy, chúng bắt đầu xua quân đuổi theo. Mọi người đều thoát, chỉ trừ xe của Bột Nhi Thiếp và người phụ nữ già hầu cậu, do xe bị sụp hố sa lầy. Người vợ lẽ của Dã Tốc Cai ngựa bị gãy chân nên 3 người phụ nữ đành bỏ lại xe chạy vào rừng nhưng do chạy bộ nên chậm và bị người Miệt Nhi Khất đuổi kịp và bắt về doanh trại. Thiết Mộc Chân được báo vội chạy về bộ tộc thì sự việc đã xảy ra, anh tức giận và gọi mọi người ngay lập tức lên đường để cướp lại vợ.
Thi nhóm Thiết Mộc Chân đến trại thì người Miệt Nhi Khất đã phân chia xong tù binh, em của Xích Liệt Đô người ngày xưa bị Dã Tốc Cai bắt mất vợ được giao cho Bột Nhi Thiếp để trả thù. Người này nghĩ thân phận hèn mọn khôn ghợp với gia tộc hoàng kim nên bị mắng và chịu ở ngoài trại, nhưng trong 1 hôm bị bệnh bà vú giá đi kiếm đồ ăn nên người này đã vào cướng hiếp được Bột nhi Thiếp. Người vú già đến đập vào đầu hắn thì cả 2 bị bắt nhốt vào địa lao để làm mồi nhử Thiết Mộc Chân đến. Trước đó, Thiết Mộc Chân và người của mình có đến trại để cướp lại vợ nhưng lực lượng quá mỏng và ít nên không làm gì được người Miệt Nhi Khất rất đông lúc đó, cuối cùng nhóm nhờ đêm tối đã thành công chạy thoát khỏi trại người Miệt Nhi Khất. Sau đó họ nghĩ cách đi cầu viện bộ lạc Khất Liệt, cầu việt Trác Mộc Hợp và đi gom các gia đình bộ lại Khất Nhan lại để tọa thành đội quân lớn nhằm tấn công bộ lạc Miệt Nhi Khất.
Sau nhiều tháng cố gắng gom lại người cũ của cha, lều trại của Thiết Mộc Chân bắt dầu sung túc lên rõ rệt. bộ hạ đi tới đi lui rộn rịp. Có cả người chú của Thiết Mộc Chân thuộc gia tộc Bột Nhi Chỉ Cân của ông cũng quay trở về ủng hộ Thiết Mộc Chân với mấy trăm người đi cùng. Tiếp theo là tộc Chủ Nhi Khất cũng đến nương nhờ vào Thiết Mộc Chân làm lực lượng Thiết Mộc Chân có được thành 2/3 tộc lớn trong bộ lạc Khắc Nhan xưa. Chỉ có người Thái Xích Ô mâu thuẫn quá lớn nên quyết chống đối đến cùng. Khi nhóm người Chủ Nhi Khất là nhóm có toàn lực sỹ của tộc Mông Cổ đến nhưng rất kiêu ngạo không chịu khuất phục, họ cũng lo thù hằn cũ sợ Thiết Mộc Chân giết, chỉ có Mộc Hoa Lê nói lực lượng Thiết Mộc Chân còn mỏng, thù với người Miệt Nhi Khất là quan trọng nhất sẽ không đánh các bộ tộc khác ngay được. Chân phi thấy Mộc Hoa Lê rất am hiểu và tốt nên bảo con mình nếu không dùng nên giết đi tránh hậu họa, còn con ông thì coi thường Mộc Hoa Lê và vẫn không tin dùng người này để mặc kệ tên nô lệ đó. Sau đó Thiết Mộc Chân cùng Kha Ngạch Luân đem theo 200 người đến đón tiếp hơn ngàn người Chủ Nhi Khất, họ dùng lễ để thu phục lại hết những người Mông Cổ trước đây đã tứ tán khi bộ lạc Khất Nhan tan rã với thái độ chào mời và bỏ qua hiềm khích xưa, vì họ đang cần người, cần rất nhiều người và càng nhiều càng tốt.
Sau khi chỉnh đốn quân, 3 bộ lạc bắt đầu tập hợp quân để tấn công người Miệt Nhi Khất. Đội quân gồm 1 vạn quân của Trác Mộc Hợp, 1 vạn quân của Thiết Mộc Chân và 2 vạn quân của người Khắc Liệt. Do quân Khắc Liệt tới chậm 3 ngày nên họ chuyển sang di chuyển nhanh bằng 3 ngựa liên tục không nghỉ và đi đường vòng để tránh lộ tin tức. Mặc dù có sự chuẩn bị nhưng liên quân đến quá nhanh và bất ngờ, họ tấn công như vũ bão vào lều và người Miệt Nhi Khất đại bại phải bỏ chạy, rất nhiều người đầu hàng, Thiết Mộc Chân thành công cứu được vợ và người hầu, còn mẹ kế của ông không chịu nổi nỗi nhục đã tự tử khi liên quân đến. Đây là chiến thắng vang đội đầu tiên của Thiết Mộc Chân và củng cố vị thế thủ lĩnh của ông cũng như tạo ra uy tín lớn cho ông, đây cũng là trận chiến chủ động tấn công thành công đầu tiên của ông.
6. Dựng cờ xưng hãn tại bộ lạc Khất Nhan
Sau khi giải cứu được vợ, liên minh 3 bộ lạc tan vỡ. Người Khắt Liệt trở về nơi họ cư ngụ, còn bộ lạc Khất Nhan của Thiết Mộc Chân và bộ lạc Tráp Đát lan của Trác Mộc Hợp đi chung với nhau. Trên đường đi người con trai đầu tiên của Thiết Mộc Chân là Truật Xích được sinh ra trên đường. Mọi người xung quanh có vẻ nghi ngờ đó không phải con của Thiết Mộc Chân và bản thân ông cũng nghi ngờ điều này dù không bao giờ trực tiếp hỏi lại vợ mình.
Khi họ tới núi có mộ Yểm Ba Hài hãn cúng tế sau chiến thắng, chú của Thiết Mộc Chân đã đưa đồ cho Thiết Mộc Chân trước và Trác Mộc Hợp sau làm người này tự ái. Thêm vào đó trên đường đi người em của Trác Mộc Hợp cũng nói nhiều việc sao đi cùng Thiết Mộc Chân, và họ sẽ là đối thủ chính của nhau để xưng hãn ở tộc Mông Cổ. Sau đó Trách Mộc Hợp có nói bóng gió việc khó lựa chọn nơi ở tốt cho cả 2 tộc, Thiết Mộc Chân khi đó 20 tuổi chưa thật sự sâu sắc hiểu sự đã về hỏi mẹ mình ý kiến và bà giải thích cho việc Trác Mộc Hợp muốn đuổi mình đi. Trong đêm tộc Khất Nhan đã rút đi tách khỏi Trác Mộc Hợp và di chuyển đến khu vực khác, có 1 số người từng theo Trác Mộc Hợp cũng đi theo Thiết Mộc Chân bao gồm cả chú của ông và em trai Trác Mộc Hợp. Người em này nói ông ta mơ thấy Thiết Mộc Chân có điềm trở thành vua nên muốn đi theo nương nhờ. Sau đó Khoát Nhi Xích (người em của Trác Mộc Hợp) đã đề nghị Thiết Mộc Chân xưng hãn để chính danh quy tụ người các bộ tộc Mông Cổ khác lại dưới 1 ngọn cờ tranh phân tán như giờ. Sau khi họ phân tích ra những người có khả năng cạnh tranh với Thiết Mộc Chân và bàn cách đối phó với từng người 1, họ sẽ mở cuộc họp hốt lý đài để bầu ra vị hãn mới cho tộc Mông Cổ. Lúc đó người Thái Xích Ô lo sợ bị Thiết Mộc Chân trả thù cũng nhanh chóng đầu nhập vào dưới trướng Trác Mộc Hợp vì họ biết 2 con người này cũng sẽ đối đầu với nhau để tranh vương vị khả hản về sau.
Vào năm 1184, khi Thiết Mộc Chân 22 tuổi, các bước chuẩn bị đã xong và ông tổ chức buổi hốt lý đài. Tại đây 2 người chú và 1 người anh họ của ông đã đề cử ông làm khả hãn của bộ lạc Mông Cổ, còn 1 người thì có ý định phản đối nhưng do có sự thống nhất trước của 3 người nên người thứ 4 cũng đành đồng ý và thề trung thành với Thiết Mộc Chân, họ cũng mang toán tính riêng khi đưa 1 người trẻ lên để có thể vẫn tự kiểm soát được quyền lực của bản thân. Thiết Mộc Chân thuận lợi lên ngôi khả hãn, trong khi người Chủ Nhi Khất đành phải nghe theo ông nhưng vẫn ngấm ngầm tìm cách loại bỏ ông.
II. Anh em trở mặt còn đáng sợ hơn kẻ thù
7. Trận đánh với 13 bộ lạc
Sau khi lên ngôi Khả hãn, Thiết Mộc Chân cử các sứ giả tới các bộ lạc Mông Cổ để thông báo điều này và mong muốn sự thừa nhận của các bộ lạc Mông Cổ khác cho vị trí của mình. Trong khi đó tại bộ lạc Trát Đát Lan, 2 người cũ của Dã Tốc Cai là Mông Lực KHắc và Truật Xích Đài tỏ ra bất mãn vì Trát Mộc Hợp thu nhập Tháp Lý Hốt Đài của bộ lạc Thái Xích Ô là kẻ thù của Thiết Mộc Chân. Khi đoàn xứ giả tới thông báo việc lên ngôi khả hãn, xung đột đã xảy ra giữa nhóm xứ giả với Tháp Lý Hốt Đài dù sau đó bọn họ đã kiềm chế không xảy ra xung đột tại đó. Người Thái Xích Ô ngày đêm xúi bẩy nhằm chia rẽ quan hệ giữa Thiết Mộc Chân và Trác Mộc Hợp để họ xẩy ra xung đột toàn diện. Trong khi đó bộ lạc Khắt Liệt thì hưởng ứng ủng hộ cho Thiết Mộc Chân xưng hãn, vì bản thân họ không phải người Mông Cổ nên không có xung đột lợi ích gì so với bộ lạc Trát Đát Lan và Trác Mộc Hợp.
2 bộ lạc Khát Nhan và Trát Đát Lan sống gần nhau trên vùng thảo nguyên nên thi thoảng cũng xảy ra va chạm, Thiết Mộc Chân có lệnh nhường nhịn nhưng rồi việc gì đến cũng đến. 1 hôm em trai của Trác Mộc Hợp cùng Thoát Đóa đi thì gặp nhóm chăn ngựa của người Khất Nhan. Họ đã ra tay cướp ngựa, 1 thủ lĩnh của Thiết Mộc Chân nghe tin chạy đến đòi lại ngựa và đã xảy ra chém giết, anh ta đã giết chết người em của Trác Mộc Hợp. Xung đột ngấm ngầm bùng nổ giữa 2 người an đáp này, người Chủ Nhi Khất định giao vị thủ lĩnh Dã Lặc Miệt kai cho Trác Mộc Hợp để làm họ nguôi giận nhưng Thiết Mộc Chân không đồng ý vì có giao cũng không tránh được cuộc chiến.
Cuộc chiến nổ ra khi Trác Mộc Hợp tập hợp 13 bộ lạc Mông Cổ khác nhau có thù với gia đình Thiết Mộc Chân hoặc bị Trác Mộc Hợp ép buộc tiến đánh Thiết Mộc Chân. Quân số của liên minh áp đảo trong khi nội bộ tộc Mông Cổ các thân vương tỏ ra bất hòa và không chịu ra sức chống lại đội quân Trác Mộc Hợp do tính toán rằng Thiết Mộc Chân bao che cho thủ hạ không chịu giao nộp Dã lặc Miệt. Khi cuộc chiến nổ ra, Mông Lực Khắc sai con của mình đến mật báo cho Thiết Mộc Chân và đề nghị ông đột kích từ hước của họ để rút lui. Trận chiến diễn ra nhanh chóng với thắng lợi thuộc về liên quân, Thiết Mộc Chân thuận lợi rút lui bảo toàn lực lượng. Sau trận chiến, Trác Mộc Hợp cho dựng 70 nồi nấu 70 người thuộc tộc Thái Xích Ô phản bội chạy theo Thiết Mộc Chân để đe dọa những người khác, điều này làm cho mọi người cảm thấy sự tàn bạo của Trác Mộc Hợp. Ngay sau đó 1 người Mông Lực Khắc và Truật Xích Đài dẫn theo toàn bộ người của mình bỏ trốn đi theo Thiết Mộc Chân. Về mặt quân sự Thiết Mộc Chân bị thua, nhưng sau trận chiến ông lại nhận được phần đại nghĩa nhân hòa từ các dân du mục và lực lượng của ông còn mạnh hơn so với trước trận chiến rất nhiều.
Sau khi 2 người Mông Lực Khắc và Truật Xích Đài đến, để úy lộc tinh thần tộc dân sau trận thua Trác Mộc Hợp, Thiết Mộc Chân đã tổ chức 1 buổi tiệc, nhưng trong buổi tiệc lại xảy ra sự tranh chấp với người Chủ Nhi Xích do 1 tên trộm ngựa của Thiết Mộc Chân. Sau đó tộc Chủ Nhi Xích đã rời khỏi tộc Khất Nhan của Thiết Mộc Chân do mâu thuẫn về thể diện.
8. Đánh nhau lần đầu với Tháp Tháp Nhi
Vào năm 1196, trại của Thiết Mộc Chân bắt đầu trở lên rất phồn vinh và giầu có dần áp đảo các tộc Mông Cổ khác chống đối ông. Năm đó, 4 sứ giả của nhà Kim tới triệu tập Thiết Mộc Chân xuất quân đánh người Tháp Tháp Nhi do nhóm người này dám cướp chiến lợi phẩm của nhà Kim. Sau khi bàn bạc với nhau, họ nhận thấy đây là cơ hội tốt để trả thù cho cha họ Dã Tốc Cai và 2 vị hãn trước đây đều bị người Tháp Tháp Nhi bắt giao cho nhà Kim. Quan trọng nhất là họ sẽ loại trừ được 1 trong 2 kẻ thù chính là người Tháp Tháp Nhi và nhà Kim để sau đó dồn lực vào nhà Kim sau đó. Sau khi bàn bạc, họ chấp thuận đề nghị của nhà Kim và cử sứ giả đi mời tộc Khắt Liệt và tộc Chủ Nhi Khất cùng tham gia chiến dịch này.
Khi đó, quân Tháp Tháp Nhi đang cố thủ tại trại Tùng Thọ. Quân của Thiếp Mộc Chân và Thoát Oát Lân hãn đã gặp nhau và đang chờ đợi người Chủ Nhi Khất đến, nhưng họ đã không đến. Khi đó quân Tháp Tháp Nhi rút lui 1 phần nên Thiết Mộc Chân quyết định ngay lập tức tấn công mà không đợi quân của người Chủ Nhi Khất nữa. Cơ bản 1 phần lớn lực lượng của người Tháp Tháp Nhi bị tổn thương sau trận này, chỉ có 1 phần nhỏ chạy thoát. Sau cuộc chiến, thừa tướng Hoàng Nhan Tương của nước Kim phong cho Thoát Oát lân hãn là Vương còn chỉ phong cho Thiết Mộc Chân 1 chức nhỏ lấy lệ để tranh công. Sau đó hãn của bộc lạc Khất Liệt gọi là Vương Hãn ghép của 2 chức Vương nhà Kim ban tặng và Hãn của người Khất Liệt.
Sau chiến thắng và mở tiệc, Thiết Mộc Chân sai em rể và các binh sỹ khiêng lễ vật chiến thắng tặng cho người Chủ Nhi Khất, nhưng họ lại giết chết em vợ của Thiết Mộc Chân, lột sạch quần áo 50 người và khiêng lễ vật trả lại. Điều này làm Thiết Mộc Chân tức giận và xuất quân tiến đánh và đánh tan bộ lạc này. Những thủ lĩnh của họ bị giết, còn lại bị sáp nhập vào bộ lạc Khất Nhan của Thiết Mộc Chân. Mộc Hoa Lê sau khi được giải phóng đã chấp nhậ đi theo Thiết Mộc Chân, sau này ông là tướng số 1 số 2 của nhà Mông Cổ sau đó.
Mẹ Kha Ngạch Luân cũng giục con gái bà tái giá sau khi chồng bị giết nhưng người con út của bà vẫn không chịu lấy chồng mới vì chưa có ai phù hợp tương xứng địa vị của mình. 4 người con của Thiết Mộc Chân thì rất chăm chỉ luyện tậm võ nghệ, đao, cung tên, và luyện quân như những người lính thực thụ.
9. Trận đánh tại Khoát Diệc Điền
Khi biết tin Thiết Mộc Chân ngày càng mạnh hơn, Trác Mộc Hợp ngày càng đứng ngồi không yên, bên cạnh đó là sự liên tục kích bác của Trát Lý Hốt Đài càng thúc đẩy Trác Mộc Hợp nghĩ các cách để tiếp tục đánh bại Thiết Mộc Chân. Họ cử người đi thuyết phục các bộ lạc thù địch với Thiếp Mộc Chân lập 1 liên minh mới, bao gồm cả các kỷ thù cũ của cả Trác Mộc Hợp và Tháp Lý Hốt Đài như người Miệt Nhi Khất, người Tháp Tháp Nhi trong đó. Cùng thời gian đó, Thiết Mộc Chân sau khi nghe tin Trác Mộc Hợp đang tập hợp binh mã thì cũng chuẩn bị luyện quân để chuẩn bị cho các trận chiến sau đó. Tuy nhiên, trong nội bộ 1 số thành viên của các gia tộc hoàng kim trong tộc Khất Nhan của Thiết Mộc Chân vẫn có 1 số người bất mãn và chưa thật sự đồng lòng nghe theo Thiết Mộc Chân chỉ huy và đang ngấm ngầm muốn phá hoại. Năm 1201, liên minh các bộ lạc đề cử Trác Mộc Hợp thành đại hãn gọi là Cổ Nhi Hãn và tiến hành ăn thề ở nơi 3 con sông hợp lại. Lúc đó Thiết Mộc Chân 39 tuổi.
Bộ lạc Hoàng Nhĩ Cát của bố vợ Thiết Mộc Chân cũng tham gia vào liên minh, ông chỉ là 1 thủ lĩnh ở đó nên không tự quyết được hết và phải nghe theo số đông nhưng vẫn tin con rể mình sẽ thắng, nên đã lén lấy bố trí quân của liên quân 13 bộ lạc đưa cho bố của Hợp Đáp An mang sang cho Thiết Mộc Chân. Cùng lúc đó, 3 vị vương gia và Ngạch Lý Chân Phi kích động đám đông đến yêu cầu Thiết Mộc Chân giết Bột Nhi Thiếp để trả thù nhưng không thành do lúc đó tin tình báo của bố Bột Nhi Thiếp đã tới nơi. Tức giận vì bị 1 số người Chủ Nhi Khất không nghe lời nên Thiết Mộc Chân đã cho em trai quyết đấu với lực sỹ mạnh nhất và là thủ lĩnh của người Chủ Nhi Khất và đe dọa để người này không dám thắng, tranh thủ em trai Thiếp Mộc Chân là Biệt Lặc Cổ Đài đá gẫy sương xườn và làm lực sỹ chết đi, cơ bản người Chủ Nhi Khất sau đó mất đi thủ lĩnh của mình.
Sau khi có bố trí binh lực và địa thế, Thiết Mộc Chân và Vương Hãn liên minh đã tấn công chiếm được A Lan Tái là vị trí trọng yếu làm liên quân của Trác Mộc Hợp trở lên rối loạn. Trong khi đó thì Khoát Nhi Xích được cử tới trại của Trát Mộc Hợp khoa môi múa mép giả vờ đầu hàng và cầu giờ để Trác Mộc Hợp mất kiểm soát tình hình, rất may vị Khoát Nhi Xích kịp thời chạy trốn và chỉ bị bỏng nhẹ. Bố vợ của Thiết Mộc Chân và Đức Tiết Thiền cũng bị lộ là nội gián nhưng cũng may mắn thoát chết.
Sau khi có địa lợi, Thiết Mộc Chân cho quân nghỉ ngơi và tăng cường canh gác để chuẩn bị chờ quân của Trác Mộc Hợp tới. Trong khi đó, sau khi mất địa lợi nhưng nhờ quân số gấp 3 lần nên Trác Mộc Hợp quyết định cổ động sỹ khí của quân lính trước khi chiến đấu bằng cách mời gọi mưa. Tuy nhiên, không biết do ông ta có tài năng hay may mắn mà có sấm chớp mưa thật, nhưng mưa to gió lại thổi về hướng liên quân làm liên quân không mở mắt ra để đánh được. Mặc dù vậy, Trác Mộc Hợp vẫn đốc thúc quân tiến đánh, nhưng vì vừa thuận gió lại có địa lợi nên Thiết Mộc Chân chiếm hết tiên cơ bắn tên xuống như mưa giết rất nhiều quân trong đó. 1 số bộ lạc sợ hãi bắt đầu rút lui, từ bộ lạc Hoàng Cát Thích. Sau 3h tiến đánh bất thành, quân của Trác Mộc Hợp tan ra và bỏ chạy tán loạn theo từng bộ lạc. Chức Cổ Nhi Hãn của Trác Mộc Hợp cơ bản sụp đổ, Trác Mộc Hợp còn tranh thủ cướp tài sản của bộ lạc Hoàng Cát Thích khi họ bỏ sang theo Thiếp Mộc Chân.
10. Truy kích tàn quân, Thiết Mộc Chân bị thương
Sau khi tàn quân của Trác Mộc Hợp tan rã, hán chạy đi cướp bóc trại của bộ lạc Hoàng Cát Thích, Thiết Mộc Chân chỉ huy quân đi truy kích bộ lạc Thái Xích Ô và Trác Đát Lan, còn nhờ Vương Hãn truy kích bộ lạc Miệt Nhi Khất và Tháp Tháp Nhi. Nhưng Tang Côn con của Vương Hãn không đồng ý nên xua quân đến cướp của trại bộ lạc Hoàng Cát Thích thì gặp Trác Mộc Hợp đang cướp ở đó và 2 bên tranh giành nhau, Trác Mộc Hộp bỏ chạy khi bị bao vây tại đây.
Toàn quân của Thiết Mộc Chân đuổi theo người Thái Xích Ô, bộ tộc này quây tròn lại tử thủ ở trong và chiến đấu quyết liệt với quân Thiết Mộc Chân. Trận này Thiết Mộc Chân kinh địch nên bị thần tiễn của tộc Thái Xích Ô bắn cho trọng thương ở cổ và hôn mê sâu cần người liên tục hút móc độc nhổ ra ngoài. 3 vương thân nhân cơ hội đó bàn bạc việc ai sẽ lên làm khả hãn thay Thiết Mộc Chân nếu ông mất. Giai đoạn này quyền điều khiển tổng chỉ huy quân đội được giao lại cho Bác Nhi Truật, Bác Nhi Truật cũng giả làm Thiết Mộc Chân sau khi Thiết Mộc Chân trúng tên bị thương vào ban ngày.
Đêm tối 2 bên quá mệt mỏi đã đình chiến để nghỉ ngơi, Liên tục hút máu bầm tím ra nhưng Thiết Mộc Chân lại khát nước. Dã Lặc Miệt đã cởi bỏ quần áo để lẻn vào trại của Thái Xích Ô và tìm được thùng sữa chua để đem về cho Thiết Mộc Chân hồi sức khi bị mất máu quá nhiều. bên Thài Xích Ô, nhờ được tuyên truyền chỉ giết Tháp Lý Hốt Đài không cướp vợ và tài sản của các gia đình nên quân lính bộ tộc Thái Xích Ô bỏ trốn trong đêm rất nhiều. Tháp Lý Hốt Đài sau khi tỉnh dậy vội vàng lên ngựa bỏ trốn.
11. Sự sụp đổ của bộ lạc Thái Xích Ô
Sáng hôm sau, nhóm 3 người thân vương đang mải tran giành quyền điều khiển quân đội vì Thiết Mộc Chân trọng thương chưa tỉnh thì Thiết Mộc Chân đi ra chù trì và tuyên bố tiếp tục tiến công. Nạp A Nha cứu Tháp Lý Hốt Đài khỏi vòng vay của quân Khất Nhan rồi bỏ đi, còn Thoát Đóa thì đến đòi lấy mạng Tháp Lý Hốt Đài để giữ mạng mình.
Những người ở bộ lạc Thái Xích Ô đều được tha mạng, trong đó cso thần tiễn Chỉ Nhi Khoát a Đãi được Thiết Mộc Chân trọng dụng và đổi tên là Giả Biệt, đây là 1 vị tướng nổi tiếng bậc nhất về sau của Mông Cổ. Trong khi được lệnh không cướp bóc thì 3 vị thân gia của Thiết Mộc Chân lại xông vào cướp của người Thái Xích Ô và còn giết chết chồng của Hợp Đáp An. Thiết Mộc Chân đã tức giận bắt các vị thân gia không nghe lệnh lại. Trác Mộc Hợp chạy trốn nhưng có quá ít quân và chạy vào ngõ cụt cuối cùng phải đầu hàng và bị bắt.
Trong khi đó, Thiết Mộc Chân gặp lại Hợp Đán An và phong nàng làm vương phi để báo ơn ngày xưa và thực hiện lời hứa khi xưa với Hơp Đáp An. Sau đó, ông thu nhập Nạp Nha A vào làm bộ hạ vì sự trung thành và dũng sỹ của người này và giết Thoát Đóa vì tội phản bội chủ 2 lần dù Thoát Đóa có công giết Tháp Lý Hốt Đài cho Thiết Mộc Chân.
12. Dẹp yên bộ lạc Tháp Tháp Nhi
Sau khi chiến thắng liên quân của Trác Mộc Hợp, Trác Mộc Hợp bị bắt và được Vương Hãn giải đến cho Thiết Mộc Chân xử lý. Nhưng vì nhờ tới tình xưa nên Thiết Mộc Chân cuối cùng cũng thả Trác Mộc Hợp về cho Vương Hãn xử lý dù tất cả mọi người đều ngăn cản. Khi trở về, Tang Côn là con của Vương Hãn lại cực lực ủng hộ dùng Trác Mộc Hợp với tự tin sẽ kiểm soát được người này và là mầm họa về sau cho trận chiến giữa Thiết Mộc Chân và quân Vương Hãn về sau.
Mùa xuân 1202, Thiết Mộc Chân 40 tuổi và bắt đầu chuẩn bị lực lượng để tổng tấn công người Tháp Tháp Nhi lần cuối để dẹp yên Mông Cổ. Tới thời điểm đó cơ bản từ 5 thế lực lớn chỉ còn lại 4 . Trước khi ra quân, Thiết Mộc Chân ra quy định đánh tới cùng và không được bỏ đội hình để đi cướp, nếu bị đầy lùi phải tiếp tục tiến lên đánh cho bằng được không được rút lui lại về phía sau, ai rút lui sẽ bị chém đầu. Trong hội nghị không ai nói gì nhưng nhóm 3 thân vương lại tỏ ra bất mãn với quyết định này dù không nói. Khi trận chiến nổ ra, Thiết Mộc Chân di chuyển quân đến đánh các mặt, còn lại rất ít quân xung quanh, thì người Tháp Tháp Nhi lại đột phá được từ hướng 3 thân vương và truy đuổi định bắt sống Thiết Mộc Chân nhưng không thành nên đành bỏ chạy, khi tới nơi thì Thiết Mộc Chân thấy 3 thân vương đang cướp phá mà bỏ không giết giặc nữa, Thiết Mộc Chân rất tức giận đã đuổi 3 người này ra khỏi quân của mình.
Khi trận chiến vẫn đang rất căng thẳng và có xu hướng kết thúc nghiên về chiến thắng của người Mông Cổ, thủ lĩnh của người Tháp Tháp Nhi là Trát Luân Bất Hợp, người trước kia từng đầu độc Dã Tốc Cai đã uống thuốc độc tự tử để không phải thấy cảnh tộc Tháp Tháp Nhi bị diệt vong trong tay mình. Sau khi thủ lĩnh chết, quân Tháp Tháp Nhi mất tinh thần và bỏ vũ khí xin đầu hàng. Trong loạn quân Hợp Đáp An cũng đã bắt 1 cô gái Tháp Tháp Nhi cực kỳ xinh đẹp về và bí mật sắp xếp để dâng cho Thiếp Mộc Chân làm thiếp thay cho mình. Sau đêm vui vẻ vỡi Dã Tốc Can, Thiết Mộc Chân rất say mê cô gái người Tháp Tháp Nhi này và muốn phong làm phi, cô gái còn giới thiệu chị của mình là Dã Toại cho ông và đề khen hết lời. Thiết Mộc Chân nạp cả 2 người làm phi của mình coi như chiến lợi phẩm sau trận chiến.
III. Con đường dẫn đến tế đàn được trải bằng máu đỏ
13. Thu nạp 2 phi và phục thù cho huyết tộc
Sau khi nạp 2 người con gái Tháp Tháp Nhi làm phi. Thiết Mộc Chân mở tháp lý đài gồm các quý tộc và tướng lĩnh để bàn việc. Tại đây ông theo di nguyện của bố mình trước khi chết sẽ giết hết những người đàn ông cao hơn bánh xe của tộc Tháp Tháp Nhi để trả thù, đây là cách trả thù man dợ của những người thiếu văn hóa ngày xưa và rất phổ biến khi đó. Tuy nhiên, tin tức này lại bị Biệt Lặc Cổ Đài tiết lộ cho bố vợ mới của Thiết Mộc Chân là 1 thủ lĩnh của người Tháp Tháp Nhi. Dã Khách Xa Liên sau khi biết tin lại đi thông báo với những người Tháp Tháp Nhi đã đầu hàng rằng sẽ bị giết chết trong đêm nay, những người này ngay lập tức đi tìm vũ khí nổi dậy chống lại quân Mông Cổ vì đằng nào họ cũng bị giết chết. Quân Mông Cổ bị thiệt hại khá lớn khi đi tàn sát tù binh Tháp Tháp Nhi. Số còn lại nhờ 1 người phi của ông can ngăn nên mới tránh bị giết toàn bộ.
3 người thân vương của Thiết Mộc Chân bất mãn trong phân chia chiến lợi phẩm đã rời bỏ Thiết Mộc Chân ra đi. Thiết Mộc Chân cũng phải cử Mộc Hoa Lê về nói chuyện với vợ mình trước để chấp thuận 2 người phi tử ông mới lập để tránh mâu thuẫn gia đình dù ông là đại hãn có mọi quyền lực cần thiết. 3 người thân vương kia sau khi chạy thì gặp Trác Mộc Hợp, cả bọn liền kéo nhau đến nương nhờ vào Vương Hãn.
14. Sự liên minh tại hắc lâm
Sau chiến thắng người Tháp Tháp Nhi, Thiết Mộc Chân lại tiếp tục đề xuất liên minh với Vương Hãn để tiến đánh người Nãi Man, là tộc cuối cùng còn thù địch với Thiết Mộc Chân. Về cơ bản sau khi đánh tộc này thì thảo nguyên chỉ còn 3 tộc chính. Vương Hãn vui vẻ chấp thuận kế hoạch của Thiết Mộc Chân và chuẩn bị quân để hợp quân tiến đánh. Trong khi đó Trác Mộc Hợp và 3 vị thân vương Mông Cổ theo sang Vương Hãn đang bầy mưu để ly gián 2 tộc Khất Nhan và Khắt Liệt trong trận chiến với Nãi Man này. Tộc Nãi Man này của Thái Dương Hãn và họ đang chứa chấp nhóm người Miệt Nhi Khất kẻ thù của Thiết Mộc Chân.
Mùa thu năm 1202, liên quân Mông Cổ và bộ lạc Khắt Liệt mở cuộc tấn công vào đại quốc phía tây à Nải Man. Đôi bên bắt đầu cuộc chiến ở đồng bằng sông baidarid. Trận chiến mở màn thăm dò không có nhiều ý nghĩa, nhưng buổi tối hôm đó về trại Trác Mộc Hợp lai ly gián nói Thiết Mộc Chân cố tình không muốn đánh vì đã liên hợp với người Nãi Man để diệt Vương Hãn. Vương Hán vốn tính nghi ngờ nên ngay trong đêm quyết định nhổ trai rút quân để mặc Thiết Môc Chân lại tự đối phó với quân Nãi Man. Sáng hôm sau, khi nghe quân về báo quân Vương Hãn đã rút, Thiết Mộc Chân ngay lập tức chỉ huy quân cũng rút qua sông. Người Nãi Man thấy 2 cánh quân rút liền truy đuổi theo cánh quân yếu hơn là quân Vương Hãn. Vương Hãn bị quân Nãi Man đuổi kịp và đánh cho tan tác bỏ chạy, em của Vương Hãn phải chạy đến nhờ Thiết Mộc Chân cứu viện, và Thiết Mộc Chân đồng ý đem quân đi giải cứu quân Vương Hãn để tránh sự sụp đổ của tộc Khắc Liệt. Dù mọi người suy giảm niềm tin với Vương Hãn, Thiết Mộc Chân vẫn khá tin tưởng vào Vương Hãn.
Sau khi giải cứu được Vương Hãn, trong buổi tiệc Vương Hãn lại nhận Thiết Mộc Chân làm con nuôi cả và yêu cầu con mình Tang Côn cùng đồng lòng, nhưng trong lúc say ông lại làm Tang Côn ghi thù với Thiết Mộc Chân vì lo mất quyền kế thừa. Sau khi Bột Nhi Thiếp bàn kế hoạch thôn hôn con của Vương Hãn cho Truật Xích và con gái của Thiết Mộc Chân cho con của Tang Côn bị Tang Côn phủ quyết đã càng khoét sâu mối bất hòa này. Sau vụ thông hôn không thành, Tang Côn tách trại ra 1 vùng riêng khỏi Vương Hãn. Nhóm 4 người Trát Mộc Hợp và 3 thân vương tiếp tục vào đổ thêm dầu vào lửa ly gián mối quan hệ 2 cha con này để họ tấn công Thiếp Mộc Chân. Sau đó nhóm này còn cử Hốt Sát nhi về trại Mông Cổ chia rẽ Sát Hợp Đài với Truật Xích.
15. Âm mưu của Trát Mộc Hợp và Tang Côn
Trát Mộc Hợp và 3 vị vương gia liên tục xúi giục Tang Côn lập mưu để giết Thiết Mộc Chân và chiếm quyền của cha để không bị Vương Hãn treo ngôi vị kế thừa cho Thiết Mộc Chân. Bên cạnh đó cũng khơi nên mâu thuẫn gia đình giữa 2 người con cả và con thứ 2 của Thiết Mộc Chân là mầm họa về sau này cho gia tộc Thiết Mộc Chân. Chúng còn đi đốt phá, bắt đân của tộc Mông Cổ về. Nhóm Tang Côn đi gặp Vương Hãn liên tục đòi đánh Thiết Mộc Chân, sau nhiều lần thuyết phục cuối cùng Vương Hãn đành đồng ý cho Tang Côn đánh. Chưa kịp chuẩn bị gì quân của Tang Côn đã ngay lập tức đi đánh Thiết Mộc Chân khi vừa được sự chấp thuận của Vương Hãn.
Năm 1203, cha con Vương Hãn bất ngờ tập kích vào Thiếp Mộc Chân và đôi bên bắt đầu nổ ra các cuộc chiến. Trận tập kích bất ngờ này khá thuận lợi và giành chiến thắng tốt, nhưng đến lúc gay cấn thì Vương Hãn lại cho lui quân vì Tang Côn bị thương nặng do trúng tên. Bá tánh và quân lính của Thiết Mộc Chân bị tứ tán đi 8/10 sau trận tập kích bất ngờ này của Tang Côn. Trận chiến này làm Thiết Mộc Chân thảm bại, em gái của ông bị tên bắn chết và rất nhiều người bị tử thương.
Quân của Thiết Mộc Chân lúc đó quanh ông chỉ còn lại khoảng 4.6k quân, thiếu lương thực, nước uống họ vừa di chuyển trại về phía đông vừa săn bắn để có lương thực nuôi thân. Bên cạnh đó ông cử em trai là Biệt Lặc Cổ Đài và Khoát Nhi Xích đến trại Vương Hãi để kể công ngày xưa và nói làm Vương Hãn xấu hổ và thả 1 số người bị bắt trong trận chiến cho trả về, đó cũng là thời gian giúp Thiết Mộc Chân kéo dài thời gian để chỉnh đốn quân đội của mình. Biệt Lặc Cổ Đài đang dẫn 1 số thân quyến của Thiết Mộc Chân về thì Tang Côn lại dẫn người tới để giết, may có e của Vương Hãn đi cùng đã chạy về báo Vương Hãn để Vương Hãn ra mặt cho đám người này rừi khỏi Hắc Lâm, là cứ điểm của Vương Hãn.
16. Uống nước đục, đánh trướng vàng
Việc nghị hòa thất bại, người cuối cùng cũng không cứu được. 2 vị sứ giả của Thiết Mộc Chân đành tay không ra về. Sau khi gặp nhau, họ phải uống nước bùn cho đỡ khát rồi lên đường về phía đông cách xa quân Nãi Man lẫn quân của Vương Hãn. Cáp Táp Nhi là em của Thiết Mộc Chân cũng may mắn chạy thoát và cùng 1 số người còn lại đang tìm đường trở về bộ lạc của Khất Nhan của mình bởi 1 nhóm người Tháp Tháp Nhi trung thành đi theo bảo vệ.
Sau trận chiến thảm liệt, cả Thiếp Mộc Chân và Vương Hãn đều tổn thương nghiêm trọng, Vương Hãn và con Tang Côn lại chia rẻ sâu sắc. Nhóm Trát Mộc Hợp định nhân cơ hội làm phản giết Vương Hãn và Tang Côn để chiếm quyền nhưng bị bại lộ chạy trốn tới tộc Nãi Man để trốn tránh. Còn vị thân vương Đáp Lý Đài thì rời bỏ nhóm này để quay trở lại với Thiết Mộc Chân để xin tha thứ.
Ngay trong nhưng ngày khó khăn nhất này, 3 vị chiến lược gia người Khiết Đan từng theo nhà Kim đã tới đầu hàng Thiết Mộc Chân vì nhận ra tầm nhìn vĩ đại của ông và muốn theo ông đi thu phục thiên hạ. Nhóm chạy đến tộc Nãi Man nương nhờ Thái Dương Hãn thì bị bắt buộc tham gia vào Cảnh giáo và là giáo đồ của đạo Thiên Chúa. Nhóm Thiết Mộc Chân thì dần dần tập hợp lại được 19 thủ lĩnh và tổ chức tiệc với ngựa hoang, uống nước bùn hồ và chuẩn bị phát binh tấn công lại bộ lạc Khắc Liệt.
Thiết Mộc Chân cử em trai đến trá hàng Vương Hãn, Vương Hãn vui vẻ đồng ý và tổ chức yến tiệc đợi đến đầu hàng. Trong khi đó, sau khi nhóm Trát Mộc Hợp rời đi, em của Vương Hãn thấy tình thế xấu cũng dẫn gia đình bỏ đến đầu hàng Thái Dương Hãn làm lực lượng Vương Hãn càng suy yếu. Mua thu năm 1203, Thiết Mộc Chân tấn công vào trại vàng của Vương Hãn khi ông đang tổ chức tiệc đón Cáp Táp Nhi tới đầu hàng, Vương Hãn và Tang Côn lên ngựa bỏ chạy, bộ lạc Khắt Liệt bị phá và sáp nhập vào bộ lạc Mông Cổ. Vương Hãn chạy tới bộ lạc Nãi Man thì bị tên quan canh phòng giết chế do nghi là gian tế, cuộc đời 1 vị thủ lĩnh lớn Mông Cổ kết thúc vậy. Tới đây, Mông Cổ chỉ còn 2 thế lực lớn là Thiếp Mộc Chân và người Nãi Man. Vương Hãn bị giết oan và sau đó bị cắt lấy thủ cấp mang về thủ phủ người Nãi Man để nhận diện. Còn chú của Thiết Mộc Chân quay trở về trại để cầu xin sự tha thứ của ông vì đã 2 lần phản bội ra đi.
17. Đại chiến tại Nạp Hốt Nhai, bình định bộ lạc Nải Man
Sau khi bị chặt đầu, Vương Hãn được đưa về thủ đô để cho em trai ông nhận mặt và nhận ra là Vương Hãn, đầu ông được bọc bạc và dự định tổ chức lễ tang cho ông. Còn Tang Côn trốn trên núi đói qua lên xuống cướp ngựa của người Nãi Man để ăn, nhưng rồi bị nô lệ của mình giết chết để đem đi nâng Thái Dương Hãn, nhưng chúng chưa kịp thực hiện thì người Nãi Man đã tới và giết hết đám đi theo Tang Côn này. Hành động chặt cổ xong đem về mai tang rồi lại đạp vỡ đầu Vương Hãn đã làm rất nhiều người bất mãn với Thái Dương Hãn và lo ngại trận chiến sắp tới với Thiết Mộc Chân sẽ thua đau.
Đến mùa xuân 1204, Thiết Mộc Chân tiếp tục săn bắn luyện binh và mở cuộc họp hốt lý đài để chuẩn bị cho chiến dịch quân sự tiếp theo. Người Nãi Man cử sứ giả tới liên lạc với người Uông Cổ định cử quân đánh Thiết Mộc Chân, nhưng thủ lĩnh người Uông Cổ lại thấy ông ta và Thiết Mộc Chân đều là quan nước Kim nên báo cho Thiết Mộc Chân biết. Thiết Mộc Chân họp bàn và mùa đông năm đó tiến hành xuất quân tiến đánh người Nãi Man mà không chờ tới mùa xuân khi cỏ tốt tươi, ngựa béo tốt như mọi lần.
Trước khi xuất quân, Thiết Mộc Chân cho tổ chức lại quân đội thành từng đơn vị 10 – 100 – 1.000 – 1 vạn theo mô hình quân đội Trung Hoa để thống nhất quản lý, điều động, và phá vỡ thói quen quân theo gia tộc từng người. Sau đó đoàn quân mấy vạn người của Thiết Mộc Chân bắt đầu lên đường đến bộ lạc Nải Man thuộc vùng núi Altay, nằm về phía tây Mông Cổ. Trên đường hành quân, họ vừa chăn nuôi vừa săn bắn.
Khi quân tới gần núi Altay, Thiết Mộc Chân cho hạ trại và đốt lửa gấp 5 lần số quân thực té để hù dọa Thái Dương hãn. Thái Dương hãn chưa bao giờ đi đánh nhau nên rất sợ hãi khi thấy lửa quân Mông Cổ quá nhiều, lại bị Trát Mộc Hợp miêu tả sự dũng mạnh của quân Mông Cổ càng sợ hơn. Ông thối ý định rút lui nhưng con trai và tướng lĩnh của ông không đồng ý quyết ở lại chiến đấu. Trận chiến nổ ra tại Nạp Hốt Nhĩ, quân Thiết Mộc Chân xung phong tiến lên và liên tục áp đảo quân Thái Dương Hãn dù số lượng ít hơn, tài chỉ huy của Thiết Mộc Chân ngày càng tốt hơn so với trước, quân đội chỉnh tề, kỷ luật và tấn công thành làn sóng, mũi dùi đánh sâu vào trung quân của Thái Dương Hãn. Khi quân Thiết Mộc Chân tổng tấn công thì Thái Dương hãn trốn khỏi trận chiến để laijc ho con trai và vị tướng già, còn Trát Mộc Hợp thì tìm đường trốn sang Tây Hạ khi toàn cõi Mông Cổ đã bị Thiết Mộc Chân nắm được sau trận chiến này. Nhưng cuối cùng Thái Dương hãn trúng tên của Giả Biệt và sợ quá mà chết trận. Quân Nãi Man bị đánh bại hoàn toàn. Sau trận chiến Thiết Mộc Chân thu nhập Tháp Tháp Thống A, 1 người tài giỏi chữ viết về làm thầy dậy học chữ cho 4 người con trai của mình. Nhóm người Miệt Nhi Khất cũng tìm đường bỏ chạy sang Tây Liêu sau trận chiến này.
18. Thống nhất Mông Cổ, dựng nước xưng Đại hãn
Trác Mộc Hợp trốn đi liên tục mệt mỏi, nhiều người Trác Đát Lan mệt mỏi đã đầu hàng và Trát Mộc Hợp còn rất ít quân đi theo. Cuối cùng còn vài người là nô lệ đi cùng nhưng cũng quá mệt mỏi đã trói Trát Mộc Hợp lại đem đến nộp cho Thiết Mộc Chân để đầu hàng. Còn cha con Hốt Lan cũng trốn khỏi người Miệt Nhi Khất tới đầu hàng tướng Nạp Nha A. Nạp Nha A cho ở lại trại 3 ngày còn đi truy kích tàn quân mới đem Hốt Lan trở về trại Thiết Mộc Chân, tại đây anh bị nghi ngờ đã chiếm đoạn Hốt Lân nhưng sau đó được minh oan. 5 tên Trát Đát Lan bắt Trát Mộc Hợp bị xử tử, còn Trát Mộc Hợp được đưa đi gặp Thiết Mộc Chân, họ nói chuyện với nhau và cuối cùng Trát Mộc Hợp xin được chết và được chôn trên núi như 1 vị thân vương. Sau đó 2 người thân vương của Thiết Mộc Chân cũng bị bắt và bị tuyên tội chết sau đó.
Sau chiến thắng người Nãi Man, Thiết Mộc Chân đã thu phục được hơn 1 triệu người dân, với quân đội lên tới 10 vạn. Năm 1206, Thiết Mộc Chân chính thức lên ngôi Đại hãn, gọi Thành Cát Tư Hãn. Sau đại lễ, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu tuyên bố ban thưởng, nhắn lại công lao từng người 1 từ khi bắt đầu tới khi hoàn thành đại nghiệp thống nhất Mông Cổ của mình. Ông lấy tên hiệu là Dã Khất Mang Oát Lặc Ngột Lỗ Tư – nước Đại Mông Cổ. Ông phân quân thành 95 thiên hộ quân, và phân cho từng người có công lao lớn làm trưởng 1 thiên hộ quân. Ông phong Bát Nhĩ Truật, Mộc Hoa Lê làm vạn hộ. Khi phân chia này rõ ràng các tướng lĩnh, bạn bè đi với Thành Cát Tư Hãn từ đầu được phong hậu hơn rất nhiều so với con cháu của ông. Điều này đã tạo ra sự gắn kết mạnh mẽ trong các thủ lĩnh Mông Cổ giai đoạn đầu tiên lập quốc này.
Việc xây dựng đế quốc Mông Cổ lần đầu tiên thống nhất sau nhiều thế kỷ ảnh hưởng lớn lao tới lịch sử Trnug Quốc và lịch sử thế giới. Nhờ đất nước này mà đất nước Trung Quốc sau đó trong thế kỷ 13 cũng lần thứ 4 được thống nhất sau 400 năm bị chia cắt, cát cứ bởi các quốc gia nhỏ.
IV. Đem sỉ nhục và hận thù đóng đinh lên con lừa gỗ
19. Củng cố nội bộ, chuẩn bị phạt Kim
Sau khi phân chia chiến công và ban thưởng, đại đa số tỏ ra cực kỳ vui sướng và tận trung với Thành Cát Tư hãn, nhưng cũng có 1 số phản đối nhất là những người trong dòng họ, 1 số khác thì cậy thế được sủng ái mà chiếm quyền như gia đình Mông Lực Khắc và người con làm thầy mo của ông cực kỳ lên mặt thách thức khi bức ép nhiều người em của Thành Cát Tư Hãn vì cậy là thầy mo có quyền lực siêu nhiên trong tộc Mông Cổ, khi đó họ rất tín ngưỡng tôn giáo và rất sợ va chạm với những người được cho là mang ý chỉ của trời cao tới người thường.
Thông thiên vu Khoát Khoát Xuất là con của Mông Lực Khắc thì ấm ức vì nghĩ được chia phần ít nên lợi dụng mê tín dị đoạn, lên đồng rồi chạy đi báo với Thành Cát Tư Hãn rằng em của ông mưu phản. Thành Cát Tư Hãn rất tin tưởng người thày mo này nên đã cho bắt em trai mình là Cáp Tát Nhi đến tra khảo và định hành hình tội mưu phản. Đây là do Cáp Tát Nhi đã phản đối việc người của mình bị vị thầy mo kia lôi kéo sang bên ông ta, nên ông ta bầy trò để trả thù Cáp Tát Nhi. Sau khi anh em thông thiên vu khoát khoát tới triều vào hôm sau, Thành Cát Tư Hãn mật lệnh cho em trai thách đấu và bẻ gẫy sương xườn của Thông thiên vu Khoát Khoát và làm tê liệt hệ thống gia đình Mông Lực Khắc để chấm dứt đám làm loạn nhà Mông Lực Khắc. Sau chế thầy mo bộ lạc chết, Thành Cát Tư Hãn trở thành vị vua tập quyền đầu tiên mà không có sự tham gia của tôn giáo vào chính quyền nữa. Ngọn giáo dài Tô lỗ đỉnh của ông, đã chuẩn bị sẵn sàng để tấn công vào nước Kim.
Năm 1208, 3 năm sau khi lên ngôi, Thành Cát Tư Hãn đích thân dẫn quân tới biên giới nước Kim để tiến hành công nạp. Trên đường đi, họ đi qua bộ lạc Uông Cổ nằm tại biên cương phía bắc của nước Kim với nhiệm vụ trấn thủ biên cương cho nước Kim. Nhưng tộc này đã đi theo Thành Cát Tư Hãn từ sau khi ông hạ tộc Nãi Man và trở thành 1 tộc phụ thuộc trung thành cho Thành Cát Tư Hãn. Khi gặp vệ vương của nước Kim thấy người này bất tài nhu nhược Thành Cát Tư Hãn rất coi thường ông ta và nước Kim. Khi đi thăm chợ và nhà của người Kim, Thành Cát Tư Hãn rất thích thú với các thợ thuyền và rất mong muốn có họ để xây dựng đất nước Mông Cổ về sau giầu mạnh hơn.
Năm 1211, Truật Xích, bắt phạt thắng lợi trở về. Về cơ bản các vùng quanh Mông Cổ đã được bình định xong và không còn mối lo nào trong nước cũng như các vùng lân cận. Thành Cát Tư Hãn bắt đầu tập trung toàn bộ binh lực cho trận chiến với nhà Kim. Vua nước Kim bang hà, Vệ vương lên nối ngôi, yêu cầu Thành Cát Tư Hãn tiếp chỉ từ xa nhưng ông phi ngựa tới và nghe tin vệ vương lên ngôi đã coi thường và bỏ đi không thèm tiếp chỉ.
Khi đó, người Nữ Chân lập ra nhà Kim có dân số khoảng 40 triệu và quân số khoảng 1 triệu. gấp 10 lần Mông Cổ. Nhưng họ quen sống trong thái bình hơn 100 năm qua nên tính chiến đấu suy giảm mạnh không như người Mông Cổ liên tục trong chiến tranh không ngừng nghỉ. Trước đó, Tốc Bất Đài dẫn theo quân đén càn quét hết đám tàn quân của người Miệt Nhi Khất và con trai của Thái Dưỡng hãn còn cố thủ ở biên giới phía bắc của Mông Cổ. Vào mua xuân 1211, Thành Cát Tư Hãn mở đạihội thệ sư tại bờ sông Onon và chính thức bước vào cuộc chiến chinh phạt nước Kim.
20. Quyết chiến tại Dã hồ Lãnh, bao vây Trung Đô của nước Kim
Tháng 7/1211, Thành Cát Tư Hãn 49 tuổi, ông bắt đầu cuộc chiến 12 năm với nước Kim vào năm nay. Nước Kim trước đây là 1 nước cực kỳ giỏi chinh chiến, họ là đội quân thiện chiến đã từng dùng vài vạn quân đánh tan nhà Tống có quân đông hơn rất nhiều và thành lập nên nước Đại Kim sau đó, họ từng chiếm cả Kinh đô của nhà Tống cũ và đẩy nhà Tống về thành nhà Nam Tống.
Trận chiến mở màn tại vùng biên cương phía Bắc là Đàn Châu. Quân Mông Cổ chưa bao giờ đánh nhau với quân thủ thành nên rất bỡ ngỡ, 1 số cuộc tấn công vào thành nhưng họ không vượt qua được hào sâu của thành và không thể hạ được thành. Quân Mông Cổ tạm rút, rồi cho người đi đào đất cho vào các bao tải. Tới đêm cung thủ vào yểm chợ và quân Mông Cổ đổ đất lấp hào và lên tới miệng tường thành tọa thành đường cho ngựa Mông Cổ phi vào thành. Thành bị phá nhanh chóng chóng. Sau đó họ tiếp tục tiến đến Phủ Châu, tại đây họ gập sự chống trả quyết liệt của tướng Hồ Sa Hổ, Hồ Sa Hổ còn dùng các miếng sắt gạnh rải quanh đường làm kỹ mã Mông Cổ không thể đi được và bị thương. Tại đây, quân Mông Cổ giả vờ công thành thất bại và bỏ chạy thục mạng, Hồ Sa Hổ tưởng thành công liền cho mở cổng thành đuổi theo giết quân Mông Cổ bỏ chạy, tới hẻm núi, quân Mông Cổ rải lại các trướng ngại vật sắc nhọn họ thu được từ quân Kim và làm cho kỹ mã Kim gặp cản trở và quân Mông Cổ quay đầu lại đánh cho quân Kim chạy tan tác, Thành Cát Tư Hãn thuận lợi chiếm được Phủ Châu, Hồ Sa Hổ mang theo vài người bỏ chạy mất dạng. Quân Mông Cổ khi đó chia làm 3, trung quân do Thành Cát Tư Hãn và con út Đà Lôi tấn coogn vào Xương Châu, Đàn Châu, Phủ Châu. Giả Biệt, Gia Luật A Hải tấn công Ô Nguyệt Danh, Ô Sa Bảo. Truật Xích, Sát Hợp Đài, Oa Khoát Đài tấn công Vân Nội, Đông Thắng,… tháng 8/1211, Thành Cát Tư Hãn bao vây Tây Kinh của nước Kim là Đại Đồng, tướng giữ thành là Hồ Sa Hổ chưa đánh đã bỏ thành mà chạy, quân Mông Cổ thành công chiếm được Tây Kinh của nhà Kim.
Tin tức thua trận nhà nhà Kim liên tiếp đựa đưa về, vua Kim sợ hãi chỉ còn cầu khấn trong thái miếu. Lúc đó Trạng nguyên của nhà Kim là Đồ Thiện Dật dẫn theo 2 vạn quân tới Trung Đô (Bắc Kinh ngày nay) hộ giá và đề xuất tập trung binh lực lại và dựa vào lợi thế áp đảo quân số gấp 10 lần quân Mông Cổ để giành chiến thắng thay vì giàn trải quân ra từng thành để quân Mông Cổ đánh từng thành 1. Đồ Thiện Dật đề xuất mang 30 vạn quân giàn quân ở Dã Hồ Lãnh, và 15 vạn quân tiếp ứng tại Tuyên Đức để quyết chiến với Thiết Mộc Chân. Dùng quân số áp đảo 4.5 chọi 1 để giành chiến thắng quyết định. Vua Kim cử Hoàn Nhan Cửu Cân làm nguyên soái đạo quân này. Trước khi đánh, vì quá tự phụ mà Hoàn Nhan Cửu Cân lại đến nói với Thành Cát Tư Hãn về quan lực 30 vạn và 15 vạn tiếp ứng của mình đang ở đâu để chờ đợi đối phương tiến tới quyết chiến. Sau khi nghe tin, ngay lập tức quân Mông Cổ vứt lại đồ đạc trang bị nhẹ lập tức lên đường tiến đến Dã Hồ Lãnh trong lúc quân Kim chưa chuẩn bị xong cho cuộc chiến và rất bất ngờ. Quyết sách quyết chiến dùng số đông áp đảo là chính xác, chỉ có cách chọn người chỉ huy quá sai lầm của vua Kim làm cho trận chiến này họ bị thất bại.
Trận chiến này quân số quá chênh lệch, nên Thành Cát Tư Hãn không áp dụng việc đánh trên toàn mặt trận, mà tập trung toàn bộ 10 vạn quân của mình đánh thẳng vào trung quân của quân Kim để chỉ còn 1 chọi 1 thay vì 4 chọi 1. Đầu tiên ông cho 1 vạn quân cảm tức tiến đến cướp soái kỳ của quân Kim, 1 vạn quân khác chọc sâu vào quân kim theo 1 mũi chọc sâu để xé rách đội hình quân Kim, dùng cung thủ để hỗ trợ cho các đội quân cảm tử tiến lên. Tiền quân của quân Kim bắt đầu rối loạn bởi 2 đội quân cảm tử đi đầu chiến đấu cực kỳ ngoan cường, sau đó Thành Cát Tư Hãn dẫn toàn quân chọc sâu vào quân Kim đánh tổng lực vị trí cho tướng lãnh chủ chốt của quân Kim. Đội quân bắn cung liên tục cứ đội này bán xong lùi về đội khác lên bắn liên tục làm quân Kim chết la liệt, dần dần quân Kim bắt đầu bỏ chạy, thối lui. Sau đó Đóa Đãi, 1 quân cảm tử đã cướp được soái cờ của quân Kim và đóng lên lưng con lừa gỗ, nhận được tín hiệu, đại quân của Thành Cát Tư Hãn toàn quân xuất kích tấn công vào trung quân của quân Kim. Sau khi chiêm sưu thế, quân Kim lại giành lại được quân kỳ và phản công mãnh liệt, Thành Cát Tư Hãn liền nhẩy lên ngựa cầm thương dẫn toàn quân lao về phía nguyên soái quân Kim. Quân tiếp viện 15 vạn của Hoàn Nhan Hồ Sa bỏ chạy mà không đến cứu viện làm tướng Hoàn Nhan Cửu Cân thất thế, ông sông lên chiến đấu và bị Thành Cát Tư Hãn đánh bại và giết chết, quân Kim bỏ chạy khi tướng bị giết, trận chiến này đánh dấu sự thất bại của nhà Kim về mặt chiến lược và mở đường cho sự sụp đổ hoàn toàn của nhà Kim sau đó.
Sau trận thua ở Dã Hồ Lãnh, Hồ Sa Hổ 1 bại tướng cũng chạy về triều và nhờ tài ăn nói mà thoát chết, thừa tướng Đồ Thiên Dật muốn chém y để giữ kỷ cương không thành còn bị mắng vì làm tiêu tan hết lượng lượng quân đội tích lũy hơn 100 năm qua của nhà Kim trong trận chiến mà ông vừa đề xuất. Sau thành công, quân Mông Cổ tiếp tục công phá các thành trì trên đường họ đi qua và bắt các thợ thủ công về để phục vụ cho Mông Cổ, 1 số thì giết và 1 số được phóng thích.
21. Triều đình nhà Kim dâng gái cầu hòa, quân Mông Cổ lại tấn công Trung Đô
Quân Mông Cổ tiếp tục tiến đánh các thành trì tới Trung Đô, Hồ Sa Hổ cố thủ tại thành Cư Dưng mà không ra đáy, trải trông khắp xung quanh để ngăn cản quân Mông Cổ tiến lên. Quân Mông Cổ quyết đi đi đường vong qua ải và tấn công các thành trì phía sau, sau đó mới quay lại tấn công thành Cư Dưng nơi Hồ Sa Hổ đang cố thủ. Trong giai đoạn này Thành Cát Tư Hãn cũng mời được 2 vị mưu sỹ lớn là Quách Bảo Ngọc và Gia Luật Sở Tài về trợ giúp cho mình trong quá trình chinh phục Trung Quốc. Sau khi nghe lời Quách Bảo Ngọc, Thành Cát Tư Hãn sai người đánh chiếm Liêu Đông là đất dấy nghiệp của người Nữ Chân, cắt đứt sự tiếp viện của nơi này cho Trung Đô. Sau khi đánh chiếm được Liêu Đông, hoàng đế Kim liền lập tức cử người đi giảng hòa với quân Mông Cổ. Họ đem công chúa con vua gả cho Thành Cát Tư Hãn, đền bù thêm 500 đồng nam, 500 đồng nữ, 3000 ngựa chiến và nhiều vàng bạc tơ lụa khác để quân Mông Cổ lui quân. Mùa xuân năm 1214, Thành Cát Tư hãn đồng ý rút lui nghỉ ngơi chờ cơ hội quay lại chiếm Trung Đô sau.
Sau khi quân Mông Cổ rút lui, vua Kim lại phục chức cho Hồ Sa Hổ, Hồ Sa Hổ cùng thân tín lập tức sau đó làm chính biến lập đổ vua và giết vua Kim, giết cả 1 số đại thần cũ phản đối và tự phong mình làm giám quốc. Cùng thời gian, Thành Cát Tư Hãn nghe lời mưu thần đã liên minh mới nhà Tống ở phía Nam để cùng chống Kim. Vua Kim mới lên lại chỉ mải ăn chơi chè chén nhờ 3 năm an nhan khi quân Mông Cổ rút về. Họ bàn cách rút quân về Biện Lương là kinh đô cũ của nhà Tống. Nhưng đó mặc dù có sông Hoàng Hà ngăn cách, nhưng lại 3 bề thọ địch là quân Mông, quân Tống và nhà Tây Hạ. Trong khi giữ Trung Đô có thể hô ứng với Liêu Đông có thể về đó cố thủ nếu cần thiết. Việc dời đô này rất gây bất bình trong dân chúng khi họ thấy mình bị nhà vua bỏ rơi và không coi trọng bá tính trong nước. Nghe tin nước Kim dời đo, Thành Cát Tư Hãn lập tức tập hợp binh mã tiến đánh Trung Đô.
Tháng 6/1214, quân Mông Cổ tấn công lần 2 vào đại Kim, họ lại đánh lại các thành cũ đã từng đánh sau đó rút và lần lượt cho tới thành Trung Đô. Quân Mông Cổ bao vây Trung Đô và cô lập thành này, đánh tan các đạo quân tiếp tế lương thực cho thành. Quân trong thành cố thủ nhưng cũng sức cùng lực kiện và chỉ còn chờ ngày Trung Đô bị phá.
22. Đánh chiếm Trung Đô, hàng phục Tháp Nhi Hồn phu nhân
Sau khi cố thủ Trung Đô không thành, Thường tướng nước Kim khi đó đã uống thuốc độc tự vẫn và mở cửa đầu hàng Trung Đô để tránh người dân bị Thành Cát Tư Hãn tàn sát. Thành Cát Tư Hãn thành công chiếm được Trung Đô, ông cướp hết kho tang chở về Mông Cổ, còn sai quân lính vào thành cướp đốt phá 3 ngày 3 đêm người dân. Lúc đó vị nho sỹ Gia Luật Sở Tài đến gặp Thành Cát Tư Hãn để khuyên ông không nên làm vậy, vì kẻ thù của ông là chính quyền vua của nhà Kim chứ không phải người dân trong thành, Thành Cát Tư Hãn đã đồng ý và dừng việc cướp phá thành Trung Đô sau đó và rút quân ra ngoài.
Sau đó Gia Luật Sở Tài được trọng dụng để thiết lập thể chế cai trị cho các khu vực mà Thành Cát Tư Hãn chiếm được. Giành thắng lợi xong như lần 1 đánh Kim ông rút đi và quân Kim đã chiếm lại hết, rút kinh nghiệm nên lần này ông quyết định chiếm đóng và cai trị các vùng đất mà mình khó khăn lắm mới chiếm được. Ông để Mộc Hoa Lê ở lại làm tổng chỉ huy việc bình định các vùng đã cướp được của nhà Kim và chỉnh đốn quân và dân tâm và chiếm đóng nhà Kim dần dần sau đó. Ông Phong Mộc Hoa Lê làm Thái Sư Quốc Vương để kiểm soát vùng phía bắc Thái Hành, còn Thành Cát Tư Hãn sẽ kiểm soát vùng đất phia Nam để chia ra cai trị và dễ kiểm soát. Mộc Hoa Lê sẽ tiếp tục cuộc chiến đánh Kim cho tới cuối đời ông và đến cả các đời con ông vẫn tiếp tục.
Còn Thành Cát Tư Hãn sau khi đưa ra yêu cầu cực kỳ khắt khe về điều kiện nghị hòa của nhà Kim, ông rút quân về nghỉ ngơi tại Mông Cổ và dẹp loạn phía bắc do KHoát Nhi Xích gây ra từ việc đòi lấy 30 người vợ của ông này. Việc dẹp loạn này cũng làm ông mất đi 1 người em nuôi là 1 trong tứ tướng của mình 1 cách không cần thiết, nhưng cũng thu phục được nhân tâm của khu vực phía bắc và dẹp yên được bờ cõi để tiếp tục các cuộc chinh phạt mới.
23. Dẹp loạn, bắt người bỏ trốn và cảnh ngộ của 1 thương đội
Sau khi chạy 1 thời gian, em trai của Vương Hãn cuối cùng cũng đến quy thuận Thành Cát Tư Hãn, ông muốn hiến con của mình cho ngài nhưng ngài nói đã quá già và tổ chức hôn lễ cho con của Thoa Lỗ Thiếp Ni cho con trai út của mình là Đà Lôi. Các con của Đà Lôi về sau đều làm đại hãn kế vị các đời từ thứ 3, tới thứ 5 của đế quốc Mông Cổ và cả người trị vì đế quốc Tây Á và người nổi tiếng nhất là Hốt Tất Liệu đã thống nhất toàn cõi Trung Hoa về sau. Thoa Lỗ Thiếp Ni vợ của Đà Lôi về sau cũng được coi là 1 người mẹ vĩ đại của đế quốc Mông Cổ như Kha Ngạch Luân và Bột Nhi Thiếp.
Sau đó, ông tiếp tục cử quân đi dẹp loạn người Miệt Nhi Khất và con của Thái Dương Hãn đang tụ tập lại định khởi binh chống lại mình. Các đội thợ Trung Nguyên cũng bắt đầu chế tạo các loại công cụ chiến tranh, thiết xa, máy bắn đá, công cụ phá thành giống như cách người Trung Nguyên công thành chiếm đất ngày xưa vẫn làm. Quân Mông Cổ dễ dàng bình định giết sạch được tàn dư của người Miệt Nhi Khất, trong khi thái tử của Nãi Man thì chạy đến thử thời vận ở nước Tây Liêu. Tại đây, Khuất Xuân Luật may mắn trở thành phò mã của nước Tây Liêu, ông đã đồng ý giúp Khuất Xuân Luật đánh lại Mông Cổ sau đó.
Sau đó có đoàn thương gia Ấn Độ đến mời chào bán hàng cho Thành Cát Tư Hãn, sau khi đòi giá cắt cổ bị bắt và phải giảm giá lại thì họ cũng được Thành Cát Tư Hãn mua với giá cao và họ rất ngưỡng mộ và muốn làm người của Mông Cổ và phát triển thông thương cho Mông Cổ. Ông cử 1 đoàn sứ thần tới liên hệ với Hoa Thích Tử Mô để nhằm ổn định biên giới của mình với Đế quốc chinh phục phương tây kia, nhằm thuận lợi về sau chiếm được cả Trung Nguyên sẽ thường thông thương với đế quốc Hoa Thích Tử Mô.
Trong khi đó, Tây Liệu quyết định cử phò mã và là người kế vị của mình là Khuất Xuất Luật đến đàm phán với vua của Hoa Thích Tử Mô để bàn việc đánh quân Mông Cổ. Trên đường đi đàm phán, Khuất Xuất Luật lại đổi thành liên hợp với Hoa Thích Tử Mô để đánh chiếm Tây Liêu và lật đổ vị vua cũ để chiếm vương quốc.
Trong khi đó, Thành Cát Tư Hãn cử thương đội đến đế quốc Hoa Thích Tử Mô để mở 1 con đường thông thương mới giữa Mông Cổ và khu vực phía tây là các nước hồi giáo giầu có và phát triển nhất thế giới bấy giờ. Nhưng nhóm thương gia này tới thành mà Hải Nhi Hãn quản lý thì bị người này bắt giết hết chỉ có vài người trốn thoát trong đó có 1 người là Bách Phu Trưởng Đóa Đãi của Mông Cổ. 450 người là thương gia trong đoàn từ Mông Cổ tới đế quốc Hoa Thích Tử Mô bị giết với tội danh gian tế của Mông Cổ. Sự kiện xảy ra vào năm 1217, đó là điểm hởi đầu cho sự thay đổi cả lịch sử thế giới hồi giáo và châu Âu thời trung cổ.
Khi Ma Kha Mạt Toán Đoan và con trai Trát Lan Đinh và vị tướng của mình đang bàn cách xử lý vấn đề Hải Nhi Hãn giết hết thương gia Mông Cổ thì thái hậu của ông lại gọi vào mắng ông và bảo vệ Hải Nhi Hãn, Hải Nhi Hãn vốn là cháu của bà, lại đem rất nhiều vàng bạc châu báu cướp được đến dâng cho bà. Sau khi ăn mắng, Trát Lan Đinh còn bị phế truất vươn vị Thái Tử và nhường cho người em của mình vì đã chỉ trích đòi phạt Hải Nhi Hãn.
Khi tin tức toàn bộ thương gia bị giết, tài sản bị cướp về tới Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn cực kỳ phẫn nộ và quyết sẽ trả thù bằng được đế quốc Hoa Thích Tử Mô. Ông lên đỉnh núi thiêng cầu nguyện 3 ngày 3 đêm, sau đó ông đứng dậy tuyên bố báo thù. Ông cử sứ giả đến yêu cầu giao Hải Nhĩ Hãn để người Mông Cổ trà thù, trước khi quyết định xuất quân chinh phạt đế quốc này.
V. Đại bi kịch của lịch sử
24. Khúc mở màn của cuộc Tây chinh và những sự cãi và trước khi ra quân
Khi đoàn sứ giả của Mông Cổ tới nơi, dưới sự uy hiếp của các vương công quý tộc, Ma Kha Mạt Toán Đoan đã bao che cho Hải Nhi Hãn và từ chối giao nộp người này, đồng thời thách thức Thành Cát Tư Hãn dám làm gì ông ta. Ông ta nghe Ma Cáp Mậu Đức, 1 người trong sứ thần đi cùng nói Mông Cổ đang gặp nạn đói, lại đang đánh nhau với nước Kim, Tây Liêu, Tây Hạ, ngựa thì gầy yếu, Thành Cát Tư Hãn thì đã 60 tuổi, và đi từ Mông Cổ tới Hoa Thích Tử Mô tận 1,5 năm nên ông ta không thể đủ thời gian để đến tiến đánh Hoa Thích Tử Mô nên rất yên tâm. Đế quốc này giết sứ thần Trấn Hải tiên sinh là 1 người rất được Thành Cát Tư Hãn yêu thích càng làm sự phẫn nộ trong lòng Thành Cát Tư Hãn và các tướng lĩnh của ông lên cao.
Trong khi đó, quân của Thành Cát Tư Hãn đang tập trung đánh Tây Liêu, nơi mà Khuất Xuất Luật đang chiếm đóng sau khi chiếm ngôi vua Tây Liêu. Khuất Xuất Luật ép dân theo đạo kito và đàn áp các đạo khác đặc biệt hồi giáo làm dân rất bất mãn. Người Mông Cổ đã cổ vũ dân chống lại đầu hàng bằng cách nói rõ việc tự do tôn giáo tại Mông Cổ và tất cả người dân được thoải mái theo tôn giáo họ yêu thích. Khi diệt Khuất Xuất Luật, quân của Hoa Thích Tử Mô đã xuát hiện ứng cứu vì lúc đó họ đang là liên minh với nhau. Va chạm đầu tiên giữa quân Mông Cổ và quân Hoa Thích Tử Mô đã bắt đầu tại nước Tây Liêu. Quân Hoa Thích Tử Mô chia ra cánh trái do Trát Lan Đinh chỉ huy, cánh phải do Hải Nhi Hãn chỉ huy và trung quân do Ma Kha Đạt chỉ huy. Quân Mông Cổ do Quách Bảo Ngọc Tấn công vào cánh phải của Hải Nhi Hãn, còn Giã Biệt tấn công thẳng vào trung quân của Ma Kha Đạt. Quân Quách Bảo Ngọc đánh cho Hải Nhi Hãn phải chạy lui quân làm lộ ra trung quân của Ma Kha Đạt, Giã Biệt lập tức chỉ huy trung quân của mình sông thẳng vào như chỗ không người làm Ma Kha Đạt phải bỏ chạy sang cánh trái có Trát Lan Đinh mới chống cự lại được và thoát chết. Đến tối 2 bên thu quân, trong đêm quâ Mông Cổ rút lui khỏi khu vực chiến đấu bỏ lại quân Hoa Thích Tử Mô khi tiến đến thì không còn ai ở lại trại nữa.
Trước khi xuất quân, mẹ Kha Ngạch Luân của Thành Cát Tư Hãn đã già và lú lẫn. Ông giao lại bà cho Hợp Đán An chăm sóc và nếu bà mất nhờ cô đưa bà tới nơi an nghỉ cuối cùng. Tháng 4/1219, Thành Cát Tư Hãn mở cuộc họp Khố Lý Đài, hôi nghị chính trị quân chính cao cấp nhất của người Mông Cổ. HỌ quyết định tiến hành viễn chinh đế quốc Hoa Thích Tử Mô xa xôi. Ông giao lại Mông Cổ cho em trai thứ 4 và công chúa cùng 3k quân để bảo vệ Mông Cổ. Còn lại dồn toàn quân tiến đánh Hoa Thích Tử Mô. Trước đó ông cũng chuẩn bị đồng cỏ ở phía Tây để chuản bị cho trận chiến lâu dài trường kỳ về sau tại phía Tây này. Trước khi đi ông cũng quyết định phong con trai thứ 3 và Oa Khoát Đài làm người nối ngôi của mình sau khi mình qua đời. Nhưng trước đó, 2 người con lớn của ông là Truật Xích và Sát Hợp Đài đã có sự tranh chấp với nhau rất mạnh mẽ tới nỗi định quyết đấu với nhau 1 mất 1 còn về vấn đề quyền thừa kế. Ông cũng chuẩn bị kế hoạch chia cắt Hoa Thích Tử Mô làm 2, 1 giao cho Truật Xích, 1 giao cho Sát Hợp Đài để ngăn chặn chiến tranh tranh giành vương vị về sau của 4 anh em họ khi ông qua đời.
25. Tiếp kiến sứ giả của Khalifah trên đường Tây chinh
Tháng 4/1219, Thành Cát Tư Hãn 57 tuổi bắt đầu xuất binh. Quân Mông Cổ chia làm 3 bắt đầu xuất phát tới đế quốc Hoa Thích Tử Mô xa xôi. Lịch sử kẻ chinh phục thế giới thật sự mới bắt đầu tư đây khi đi ra ngoài cõi Mông Cổ. Tại Hoa Thíc Tử Mô, đế quốc này cũng bắt đầu chuẩn bị chiến tranh khẩn trương, tiến hành thu thêm thuế, tập trung quân tại ven sông Amu để quyết chiến vưới quân Mông Cổ. Nhưng ý kiên này đã bị phản đối ở buổi hội nghị chiến lược quân sự của họ.
Mỗi quân Mông Cổ được trang bị đầy đủ từ quần áo tơ chống tên, giáp, 3 con ngựa, cung tên, đao, dụng cụ nấu nướng,…ngoài ra họ còn trang bị các công cụ công thành như máy bắn đá, máy bắn lửa, súng bắn bằng thuốc nổ, hỏa phái, xe mộc chắn tên,…tổng số quân viễn chinh khoảng 6-7 vạn người. Họ tổng động viên nam giới từ 16-70 tuổi ra trận. Quân đội của Thành Cát Tư Hãn tiến rất nhanh, nhanh hơn những gì người Hoa Thích Tử Mô nghĩ rất nhiều, họ nghĩ quân Mông Cổ cần 1.5 năm mới tới được đất nước họ.
Khi quân Mông Cổ sắp tới nơi, Hoa Thích Tử Mô thay vì tập trung binh lực 40 vạn ở ven sông Amu quyết chiến, họ lại chia nhỏ ra để giữ từng thành riêng biệt. 1 phần do trận đánh trước kia với Giã Biệt làm vị vua Hoa Thích Tử Mô sợ hãi khi phải chiến tranh trên đồng bằng giàn trận. Trong các nước chư hầu của Mông Cổ đều cử quân tham gia, chỉ trừ Tây Hạ là không cử quân còn châm biếm Thành Cát Tư Hãn. Ông rất ghi mối thù này và sẽ định sau đó sẽ xử lý sau. Trước tiên tập trung cho cuộc Tây chính trước mắt.
26. Tảo thanh biên giới, trung gian đột phá
Trong lúc người Hoa Thích Tử Mô nghĩ rằng còn phải 1 năm nữa quân Mông Cổ mới tới nơi, thì tới tháng 9/1219, quân Mông Cổ đã tiến tới và áp sát thành vùng biên giới của họ là Ngõa Đáp Thích, là thành mà Hải Nhi Hãn bị giao phải trấn thủ. Quân Hoa Thích Tử Mô không tin vào tốc độ tiến quân thần kỳ của quân Mông Cổ và bắt đầu rất lo sợ. Quân Hoa Thích Tử Mô dùng 11 vạn trấn thủ thủ đô mới và 10 vạn trấn thủ thủ đô cũ nên quân lực các thành còn lại rất mỏng. Quân Mông Cổ sau khi bao vây thành Ngõa Đáp Thích, quyết định chia 4 hướng cùng lúc tấn công vào các thành biên giới. Tổng quân số của họ vào khoảng 20 vạn quân.
Tháng 9/1219, quân Mông Cổ lần lượt tấn công và hạ các thành biên giới. Có thành đầu hàng, có thành chống trả quyết liệt tử thủ tới cùng. Trong khi đó Thành Cát Tư Hãn tiếp tục đi chiêu mộ Trường Xuân Chân Nhân theo lời đề nghị của Minh An, 1 mưu sỹ hàng đầu về với Thành Cát Tư Hãn từ sớm. Sau nhiều tháng chiến đấu ngoan cường vì Hải Nhi Hãn biết kiều gì mình cũng phải chết, cuối cùng sau vài tháng thành mới hạ được, Hải Nhi Hãn bị bắt sống theo yêu cầu của Thành Cát Tư Hãn. Sau khi bắt được, Thành Cát Tư Hãn cho nung bạc nóng đổ vào 2 mắt Hải Nhi Hãn hành chình ông ta để trả thù. Tới tháng 12/1219, Sau khi hạ thành Ngõa Đáp Thích, Cánh quân do Thành Cát Tư Hãn chỉ huy đã nhanh chóng sau đó chiếm được thành Bất Hoa Thích là tòa thành nổi tiếng và lớn thứ 3 tại đế quốc Hoa Thích Tử Mô.
Cánh quân thứ 3 của Mông Tổ tiến đánh thành Hốt Chiên nằm cạnh bờ sông Tích Nhĩ. Truật Xích Đài chỉ huy canh quân này và được lệnh trong 2 tháng phải phá thành này và hợp quân tại thủ đô mới của Hoa Thích Tử Mô. Quách Bảo Ngọc hiến kế đi lùa dân chúng ở các làng mạc xung quanh thành đến để đào đất lấp hào và tiến đánh thành. Sau khi lấp được sống, họ nhanh chóng tiến được vào thành. Tướng giữ thành là Thiết Mộc Nhi Diệc Lý phải cho quân rút lui khỏi thành sau đó. Quân của Hoa Thích Tử Mô tử thương gần hết trên đường rút chạy này.
Tin chiến bại liên tục báo về thủ đô Tát Ma Nhĩ Can. Ma Kha Mạc hết sức tức giận vì liên tục thua to ở cấc thành biên giới và bắt đầu kéo vào trung tâm đất nước. Vua của Hoa Thích Tử Mô rất sợ hãi và mất hết niềm tin chiến thắng với quân Mông Cổ nên tiếp tục củng cố các thành trì để phòng thủ, gia tăng phòng thủ mà không có ý định tập trung binh lực tử chiến. Quân Mông Cổ sau khi phá thành, bắt tù bình thì quân số đã tăng từ 20 vạn lên 30 vạn và ngày càng uy hiếp hơn.
27. Truy kích quốc vương, đánh chiếm tân đô
Từ tháng 5/1220, quân đội Thành Cát Tư Hãn bắt đầu bao vây quanh thủ đô Tát ma Nhĩ Can của đế quốc Hoa Thích Tử Mô. Sau khi kiểm tra lại quân số thấy quân Mông Cổ chết khá nhiều trong các trận chiến, ông ra lệnh thành nào đầu hàng sẽ tha, còn chống lại sẽ giết sạch toàn bộ để hù dọa các thành còn lại nhằm giảm thiểu thương vong cho quân Mông Cổ khi giảm đi các cuộc tấn công từng thành như vừa qua. Toán Đoan và các thái tử cùng tướng tiến hành rút quân khỏi thủ đô Tát Ma Nhĩ Can bỏ chạy đến thành khác, và dần rút lui về phía Nam. Trên đường Toán Đoan bỏ chạy, Giã Biệt người từng đối đầu trực tiếp với vị Toán Đoan này được giao nhiệm vụ truy đuổi tới cùng vị vua này.
Sau sự bỏ chạy nhục nhã của Toán Đoan, Thành Cát Tư Hãn chỉ mất 10 ngày để hạ được thủ đô mới Tát Ma Nhĩ Can của đế quốc Hoa Thích Tử Mô dù thành này có tới 11 vạn quân cố thủ. Sau đó họ bắt các tù bình lên tới nhiều vạn để trở thành quân tiên phong đi đánh các thành kế tiếp.
Sau khi chạy thoát khỏi Giã Biệt, Toán Đoan chạy tới thành Ba Lý Hắc. Ông mau chóng yêu cầu phong tỏa tin tức mình tới đây để chạy trốn đội quân truy đuổi phía sau. Vừa tới nơi nghe tin thủ đô thất thủ, Toán Đoan lại lên đường tiếp tục bỏ chạy về phía Nam để tránh sự truy đuổi của 2 đại tướng Giã Biệt và Tốc Bất Đài luôn bám theo họ không rời. Sau khi bỏ chạy cùng ngày quân Mông Cổ đã đến được thành này, thành đầu hàng và họ chỉ tạt qua rồi tiếp tục truy đuổi theo vị Toán Đoan.
Sau khi chiếm được thủ đô Hoa Thích Tử Mô, thái hậu Kha Ngạch Luân cũng qua đời trong thời gian này. Tin vui là vị đạo sỹ Trường Xuân Chân Nhân đồng ý đi tới đế quốc Hoa Thích Tử Mô để gặp Thành Cát Tư Hãn. Trên đường chạy trốn, tướng quốc của Hoa Thích Tử Mô làm phản định giết cả Toán Đoan và con trai cả để cho người con bé lên ngôi nhưng không thành.
Sau khi ổn định tại thủ đô mới, quân Mông Cổ kéo đến đánh thủ đô cũ của Hoa Thích Tử Mô là thành Ngọc Long Kiệt Xích, nơi thái hậu của nước Hoa Thích Tử Mô đang ở. Họ bỏ lại những công cụ phá thành nặng nề, trang bị gọn nhẹ và mang theo các thợ lành nghề lên đường. Tới nơi sẽ dùng các thợ này, đi lấy gỗ về đóng các công cụ phá thành mới.
28. Sự đầu hàng của thái hậu và cái chết của Ma Kha Mạt Toán Đoan
Thành Cát Tư Hãn giữ lại 1 đứa cháu là con của Sát Hợp Đài bên mình để bầu bạn. Bên cạnh đó ông cũng tiếp tục soạn chiếu thư thứ 3 mời Trường Xuân Chân Nhân tới thủ đô của Hoa Thích Tử Mô để gặp mặt. Mục đích chính là muốn tìm thuốc trường sinh để có thể sống thêm 10 năm. Ông hi vọng sống thêm để có thể chinh phục xong phía tây, nhà Kim, nhà Tống, và phân chia lãnh thổ cho 4 người con của mình để tránh Huynh đệ tương tàn về sau.
2 vạn quân của Mông Cổ tiếp tục truy đuổi Toán Đoan và kéo tới thành Táp Duy. Tại đây, dân chúng và quân lính từ chối đầu hàng và còn chửi rùa nhục mà và 2 vị tướng Mông Cổ quay lại phá tan thành, giết gần hết người trong thành để trả thù. Thái hậu của vương quốc chạy từ thủ đô cũ tới gặp vị Toán Đoan này khi ông mất hết sỹ khí chỉ còn ăn chơi chờ đợi ngày bị bắt, ông ta rất suy sụp tinh thần sau khi liên tục thất bại bị quân Mông Cổ lần lượt đánh chiếm các thành trọng yếu. Sau đó đoàn người Toán Đoan lại tiếp tục lên đường bỏ lại ngôi thành họ vừa nghỉ lại 1 thời gian. Quân Mông cổ tới tháng 5/1220 đã đến chiếm được thành Nể Sa Bất Nhi, thành này tự nguyện đầu hàng, thái hậu của đế quốc đang ở đó và bị bắt sống làm tù binh.
Vị Toán Đoán chạm trán quân Mông Cổ 1 lần vào tháng 6/1220, sau đó thua trận ông ta bỏ chạy tới ven biển Caspian. Sau đó cùng đường họ lên thuyền chạy ra hòn đảo ở ngoài biển để lẩn trốn quân Mông Cổ. Quá chán nản nên vị Toán Đoan này mang bệnh và chết trên đảo này, kết thúc sự nghiệp kẻ chinh phục phương tây vĩ đại của mình. Trước khi chết ông truyền lại ngôi vị Toán Đoan cho con trưởng là Trát Lan Đinh của mình mà không nghe lời thái hậu là truyền cho con trai thứ của mình nữa.
Sau khi lên kế vị, Trát Lan Đinh lập tức quay trở lại Ngọc Long Kiệt Xích để củng cố lực lượng. Khi đó 3 người con của Thành Cát Tư Hãn đang tấn công thành này nhưng do mâu thuẫn nội bộ giữa con cả Truật Xích, người được giao cho thành này sau khi chiến thắng và người thứ 2 muốn tàn sát và phá hủy thành nên dùng dằng mãi không đánh được. Họ làm hao tổn binh tướng Mông Cổ khá lớn và bị Thành Cát Tư Hãn kiển trách rất nặng nề, thống soái được giao lại cho người em thứ 3 Oa Khoát Đài và chiến sự mới được cải thiện. Sau 7 tháng cuối cùng quân Mông Cổ cũng phá được thành này. Nguyên do do quốc cậu của thành không chấp nhận Trát Lan Đinh làm Toán Đoan mà muốn đứa người con út lên để dễ điều khiển đã định làm chính biến, Trát Lan Đinh phải trốn rời khỏi thành và thành mất đoàn kết bị phá sau đó bởi quân Mông Cổ.
Trát Lan Đinh sau đó bỏ chạy tới thành Ba Lý Hắc, tại đây ông cổ vũ và tập hợp được quân đội lớn với nhiều thành phần tham gia khác nhau để quay lại chiến đấu nhằm giành thế chủ động trên chiến trường. Trong thời gian đó, Thành Cát Tư Hãn nhận tin vui Trường Xuân Chân Nhân đang trên đường tới Hoa Thích Tử Mô và ông đang chuẩn bị đón tiếp vị chân nhân này.
29. Sự chống trả của người hoa Thích Tử Mô
Mùa xuân 1221, Thành Cát Tư Hãn tiếp tục tiến quân đánh thành Thác Nhĩ Mê rất mãnh liệt và chiếm được thành sau 10 ngày đêm đánh liên tục. Trong khi đó, Trát Lan Đinh đã tập hơn được hơn 10 vạn binh mã và bắt đầu tiến hành phản công. Họ tấn công cánh quân gồm 3 vạn của Thất Cát Thốc Hốt và đánh tan cánh quân 3 vạn này hầu như bị tiêu diệt hoàn toàn. Đây là trận thắng đầu tiên của người Hoa Thích Tử Mô trước quân Mông Cổ kể từ ngày đầu xảy ra chiến tranh. Đây là trận chiến duy nhất người Hoa Thích Tử Mô thường đêm ra để tự hào về sau cho con cháu mình. Sai lầm là do vị thừa tướng Mông Cổ này dùng binh kém và sau trận đó ông không được cầm quân chỉ huy nữa và bị chịu phạt nặng.
Sau đó, cháu trai yêu của ông, người thừa kế của con thứ 2 Sát Hợp Đài tử trận tại thành Phạm Diên, Thành Cát Tư Hãn vô cùng đau lòng đã kéo quân đến san bằng thành, diệt thành toàn bộ thành này để trả thù cho cháu trai yêu. Còn yêu cầu con trai mình không được khóc khi nghe tin con trai bị tử trận. Thành Phạm Diên nhanh chóng bị phá. Sau đó thành Ngọc Long Kiệt Xích cũng bị phá, từ đó con cả của Thành Cát Tư Hãn là Truật Xích bắt đầu ở lại đó cai quản ½ về phía bắc của đế quốc này.
Còn quân của Trát Lan Đinh, sau trận thắng bất ngờ đã phân chia chiến lợi phẩm không đồng đều dẫn tới mâu thuẫn và tan rã. Trát Lan Đinh chỉ còn lại vài vạn quân và tiến tới thành Ca Tật Ninh để củng cố lực lượng. Nhóm quân của 2 tướng Giã Biệt và Tốc Bất Đài sau khi dòn ép giết được Toán Đoan đã nhận chỉ thị đi khám phá khu vực Châu Âu trung cổ mà họ tiến vào trong quá trình truy đuổi không ngừng đó để chuẩn bị cho tương lai về sau. Đội quân này của 2 vị tướng đã đánh đâu thắng đó và tạo ra huyền thoại chiến tranh tại châu Âu khi bất khả chiến bại và đánh tan mọi đội quân chống đối họ trên đường họ đi.
Quân của Thành Cát Tư Hãn sau khi hợp quân, bắt đầu tổng tấn công Trát Lan Đinh. Trong đêm quân Trát Lan Đinh định lên thuyền bỏ chạy sang Ấn Độ. Thành Cát Tư Hãn lệnh ngay trong đêm ngay lập tức tổng tấn công quân Trát Lan Đinh truy sát đám quân này. Trát Lan Đinh bị bao vây và truy quét với lệnh phải bắt sống. Cuối cùng Trát Lan Đinh cũng nhẩy xuống sông và bơi được qua dòng bên kia chạy thoát.
30. Hội kiến Trường Xuân Chân Nhân và sự phấn đấu sau cùng
Sau 3 năm chiến đấu cơ bản chiến tranh đã giành thắng lợi. Quân đội Mông Cổ bắt đầu rệu rã nhớ quê hướng. Lúc đó Trường Xuân Chân Nhân đến gặp và nói chuyện nhân sinh, triết học với Thành Cát Tư Hãn. Ông không có thuốc giúp kéo dài tuổi thọ như Thành Cát Tư Hãn mong muốn nên sự nhiệt tình ban đầu của Thành Cát Tư Hãn đã sụt giảm mạnh. Nhưng vẫn tỏ ra cực kỳ nhiệt tình với Trường Xuân Chân Nhân. Lo ngại Thành Cát Tư Hãn đã có tuổi lại chiến đấu lâu dài sẽ sớm kiệt sức nên đã hợp tác với nhau kể các câu chuyện và nhờ Trường Xuân Chân Nhân khuyên ông nên trở về Mông Cổ nghỉ ngơi tĩnh dưỡng sau nhiều năm chiến trận. Sau đó Thành Cát Tư Hãn quyết định rút quân trở về Mông Cổ sau chiến thắng vẻ vang chinh phục đế quốc Hoa Thích Tử Mô.
Ngày 22/8/1222, Thành Cát Tư Hãn 60 tuổi đã chiến thắng và bắt đầu trên đường trở về Mông Cổ. Lần trở về này họ đi rất chậm và vận chuyển rất nhiều của cải cướp được sau cuộc chiến với đế quốc giầu có nhất thế giới bấy giờ.
Mùa thu năm 1223, trên đường rút về phía Đông, Thành Cát Tư Hãn gặp những người đang mặc đồ tang đến gặp. Ông nhận tin Mộc Hoa Lê đã qua đời do kiệt sức trong trận chiến với quân Kim. Chủ yếu do quân Tây Hạ tự ý rời bỏ trận chiến để mặc Mộc Hoa Lê chiến đấu trong trận chiến tại Phượng Tường. Nước Tây Hạ còn ký hiệp định với nhà Kim phản bội lại Mông Cổ trong khi Mộc Hoa Lê vừa mất và Thành Cát Tư Hãn đang Tây chinh. Quân Tây Hạ còn cướp bóc tại Mông Cổ và giết chết Hợp Đáp An, ân nhân của Thành Cát Tư Hãn từ xưa và ông vô cùng yêu quý. Ông cho gọi các con trở về để đại hội Hốt Lý Đài tiến đánh Tây Hạ, nhưng Truật Xích khi đó đã bị bệnh nặng sắp chết nhưng lại bị Thành Cát Tư Hãn nghi ngờ phản bội định dẫn quân chinh phạt, thì nghe tin Truật Xích đã qua đời.
Mùa thu 1225, Thành Cát Tư Hãn lại thân chinh dẫn quân đi chinh phạt Tây Hạ, kẻ luôn phản bội lại ông hết lần này đến lần khác. Mặc dù mọi người đều khuyên can ông nên nghỉ ngơi tĩnh dưỡng nhưng vì quá tức giận nên ông quyết tâm tiến đánh Tây Hạ dù có phải chết trên đường. Trên đường đi, buồn dầu vì con trai cả Truật Xích qua đời, ông lên ngựa đi săn và bị ngã ngựa dẫn tới chấn thương và bệnh nặng trở lên trầm trọng hơn. Trong buổi Hốt Lý Đài, các tướng lĩnh muốn Thành Cát Tư Hãn trở về Mông Cổ dưỡng thương mà dừng cuộc chiến, ông cho sứ giả đi gặp vua Tây Hạ yêu cầu đầu hàng, nếu không sẽ tiến đánh để có cớ quay trở lại Mông Cổ 1 cách đàng hoàng.
Vua Tây Hạ không chịu đầu hàng, còn thách thức quân Mông Cổ làm Thành Cát Tư Hãn vô cùng tức giận. Thế la cuộc chiến kéo dài 1.5 năm giữa Mông Cổ và Tây Hạ bắt đầu bùng nổ toàn diện. Tháng 6/1227, khi Thành Cát Tư Hãn 66 tuổi. Quân Mông Cổ đã cơ bản đánh tan quân Tây Hạ, nhà vua Tây Hạ buộc phải đầu hàng Mông Cổ. Tại núi Hạ Lan, Thành Cát Tư Hãn cuối cùng qua đời ở tuổi 66. Ông để lại những lời cuối giao vùng thảo nguyên Mông Cổ lại cho Sát Hợ Đài quản lý. Ông cũng đưa ra giải pháp đánh Kim là mượn đường nhà Tống đánh thẳng vào Biện Lương mà không đánh Đồng Quan thì sẽ chắc chắn thành công. Ông cũng yêu cầu đánh tới cùng Tây Hạ, giết chết vua Tây Hạ vì người này rất phản phúc, tha cho sẽ lại quay trở lại phản bội lại sau đó. Còn ông rút dần về Mông Cổ để có thể được chết tại Mông Cổ. Nếu ông chết trên đường thì không được phát tang mà về tới nơi, diệt được Tây Hạ mới được phát tang và chôn cất mình.
Ngày 25/8/1227, Thành Cát Tư Hãn qua đời ở tuổi 66 tại huyện Thanh Thủy, dưới chân núi Hạ Lan. Sau khi ông chết, các con, tướng lĩnh đều tuân theo di chúc của ông để làm việc. Ông được chôn cất trên sường núi thiên của người Mông Cổ, dùng ngựa dẫm cho thật chặt rồi để hoang để cây cối mọc um tùm. Mộ ông tới ngày nay vẫn chưa thể tìm thấy và vẫn là 1 bí ẩn lớn với giới khảo cổ học hiện đại.