Napoleon Đại Đế – Andrew Roberts
Ngài là 1 trong những nhà chinh phục vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại, cũng như là vị tướng tài ba nhất lịch sử thế giới từ xưa tới nay. Ngài đứng thứ 6 trong top các nhà chinh phục vĩ đại nhất lịch sử nhân loại với diện tích đã chinh phục lên tới 720 dặm vuông với phần lớn diện tích châu Âu.
I. Vươn lên
1. Corse
Napoleon di Buonaparte là tên thật của ông, ông sinh ra và lớn lên ở 1 hòn đảo trên địa trung hải tên Corse. Gia đình ông gốc Ý, và di cư đến hòn đảo này vào thế kỷ thứ 13 và vẫn sinh sống tại đây từ đó trở đi. Gia đình ông thuộc loại khá giả trên đào và cuộc sống khá sung túc dù không phải là quá giầu có so với các gia tộc lớn tại Pháp. Gia đình ông có truyền thống làm các công việc được cho là thanh tao thời đó như luật, học thuật và thầy tu. Ông được cho là nằm ở giai tầng thượng lưu hoặc quý tộc cấp thấp.
Khi đó đảo Corse là 1 phần của Ý, nhưng họ lại nổi dậy chống lại Ý và đòi độc lập. Nước ý đã bán hòn đảo cho Pháp với giá 40tr Franc. Pháp cử người ra cai quản nhưng bị từ chối và cuộc chiến nổ ra khi Pháp đưa 30k quân tới đảo, quân kháng chiến thất bại, bố của Naponeol khi đó là 1 chỉ huy trong quân kháng chiều đòi độc lập nhưng sau đó đã chấp nhận đầu hàng để giữ được địa vị và tài sản trên đảo. Vị tướng chỉ huy tối cao cuộc nổi loạn Paoli trở thành 1 nhà cải cách, 1 nhà độc tài quân sự thật sự và tấm gương ngưỡng mộ của Napoleon khi ông lớn lên. Carlo, bố ông sau khi đầu hàng cũng được trọng dụng trong chính quyền Pháp, ông được chỉ định là đại diện cho quý tộc đảo Corse tại Paris và đừng 2 lần diện kiến vua Louis XVI. Cách Pháp cai trị đảo khá nhẹ nhàng, các ông bố Carlo của ông làm việc cũng thể hiện cách các chính trị gia vận hành đất nước, trong khi Paoli là hình mẫu ban đầu về nhà đầu tài xây dựng lên đế chế của ông.
Bố mẹ ông sinh được 13 người con, trong đó chỉ có 8 người còn sống đến tuổi trưởng thành. 8 người này về sau thành 1 hoàng đế, 3 vua, 1 nữ hoàng, và 2 hoàng hậu. Ông sinh vào 15/8/1769 tại đảo Corse. Ông bị di chứng lao từ bé nên sức khỏe khá yếu, nhưng ông là người đam mê đọc sách và đọc từ rất sớm, đặc biệt sách lịch sử. Ông viết chữ rất xấu và nói giọng lai giữa ý và Pháp và thường bị trêu chọc về giọng của mình. Năm 1770, dòng họ Bonaparte được công nhận là quý tộc của Pháp và được hưởng 1 số ưu đại cho giới tinh hoa quý tộc dù không kiếm thêm được tiền bạc thực tế. Năm lên 9 tuổi, ông được gửi về Pháp (lục địa) để theo học theo tiêu chuẩn học bổng hỗ trợ các quý tộc nghèo của Pháp. Năm 10 tuổi ông nhập học tại trường quân sự hoàng gia Brienne ở vùng Champagne. Ông rất giỏi Toán học, địa lý trong khi khá kém trong các môn tiếng nước ngoài như tiếng Đức và tiếng La-tinh. Napoleon rất say mê lịch sử, nhất là về các nhân vật vĩ đại xây dựng nên các đế chế lớn hùng mạnh, những người chiến thắng. Ông không thích đóng vai trong các nhân vật thua cuộc dù họ cũng rất hùng mạnh. Ông đọc nhiều về Alexander Đại Đê,s Julius Ceacar, các tác phẩm về chiến tranh cổ đại Hy Lạp, La Mã, thất bại của Hannibal và cuộc tàn phá Carthage. Trong đó đặc biệt rất hâm mộ Spata, Alexander Đại đế và Julius Ceacar. Ông cũng đọc rất nhiều về triết học và đặc biệt hâm mộ 1 số nhà triết học Pháp như Rousseau và nhà triết học này rất có ảnh hưởng với ông qua tác phẩm Kế ước xã hội và Hàng Heloise mới. Ngoài ra còn có Voltaire cũng là người rất có ảnh hưởng với ngài bên cạnh 1 số tên tuổi khác. Các tác phẩm triết học và văn học của họ cũng được ông rất ưa thích khi đọc trong giai đoạn phát triển đầu đời này. Giai đoạn này vì ông thuộc loại quý tộc nghèo, có thể nói là nghèo nhất trong các bạn học cùng, và cảm giác xa cách với các quý tộc khác đã càn làm ông nảy sinh tâm lý dân tộc chủ nghĩa trong ông.
Ông tốt nghiệp trường Brienne vào 15/9/1784 với thành tích tốt, ông được tiếp tục theo học tai học viện hoàng gia tại Paris, ông là người đảo Corse đầu tiên học tại đây. Ông học nhiều về thực hành binh pháp trên chiến trường. Ông học được nhiều điều về bình đẳng trước pháp luật, chính quyền duy lý, chế độ nhân tài, tính hiệu quả cùng tinh thần dân tộc chủ nghĩa mãnh liệt. Trong khi lại ít quan tâm đến bình đẳng về cơ hội, nhân quyền, tự do báo chí hay chũ nghĩa nghị viện. Ông sùng bái thứ bậc xã hội, luật pháp và trật tự, cùng niềm tin mạnh mẽ vào phần thưởng cho sự xứng đáng và lòng dũng cảm, nhưng ông cũng ác cảm mạnh mẽ với chính khách, luật sư, nhà báo và nước Anh. Phong cách quân đội chuyên chế độc tài này cũng theo ông suốt về sau nay trong cả xây dựng đất nước và cách điều hành đất nước.
Ngày 24/12/1785, bố của ông là Carlo Bonaparte qua đời ở tuổi 38, và để lại 1 món nợ khổng lồ cho gia đình ông do ông đã vay tiền để trông dâu tằm định làm ăn lớn làm giầu nhưng bất thành. Gia đình ông trở nên túng quẫn và ông nhanh chóng xin tốt nghiếp sớm sau 1 năm học tại học viện hoàng gia đê có tiền trang trải nợ nần giúp mẹ. Ngày 1/9/1785, ông được nhận về pháp đội 5 tiểu đoàn 1 của trung đoàn de la Fere với chức vụ thiếu úy, vào pháp thủ là 1 công việc binh nghiệp tốt nhất thời bấy giờ do pháo binh là đơn vị quan trọng nhất khi đó ở tuổi 16. Giai đoạn này ông cũng bắt đầu viết 1 số tiểu luận về tân tộc chủ nghĩa ở đảo Corse nhưng chưa dám công bố ra bên ngoài. Ông cũng chưa bao giờ là 1 kito hữu thực thụ. Ông không có nhiều niềm tin vào tôn giáo dù vẫn theo đạo kito giáo. Ông có trở về đảo Corse thăm gia đình 1 lần vào năm 1786 sau 8 năm xa nhà. Các anh chị em đều đã và đang học đại học tại các trường tốt tại Pháp.
Tháng 5/1788, ông phục vụ tại trường pháo binh Auxone, tại đây ông cũng nghiên cứu nhiều về pháp binh và các thử nghiệm về pháp binh như bắn đạn nổ, làm giảm nhẹ đi trọng lượng pháp để di chuyển dễ dàng hơn trên chiến trường. Ông cũng rất tích cực viết các bài luận cho cá nhân mình tự đọc và có lẽ để ngày sau áp dụng vào trong quản lý quân đội.
Ngày 14/7/1789, cách mạng Pháp bùng nổ với viện tấn công ngục bastille, sau đó là các rối loạn trên chính trường theo sau, sau đó ngày 26/8/1789 nghị viện thông qua tuyên ngôn nhân quyền, tới 6/10/1789, cung điện Versailes bị quần chúng tấn công. Rõ ràng giai đoạn rối rẽn và bước ngoặt trên chính trường này đã tạo điều kiện cho Napoleon có thể leo lên về sau khi chính trị thay đổi tại Pháp.
2. Cách mạng
Cuộc cách mạng Pháp ban đầu được Napoleon ủng hộ, vì nó khá phù hợp với tư tưởng của Rousseau và Voltaire. Và ông cũng nghĩ rằng cách mạng sẽ giúp đảo Corse của ông có cơ hội độc lập trở lại. Napoleon lại xin nghỉ ốm 18 tháng quay về đảo Corse với gia đình giữa lúc chính trường Pháp rất rối loạn. Ông còn về đó tham gia nhóm quân tình nguyện vì độc lập của Corse. Ông còn viết 1 số tác phẩ như lich sử đảo Corse, hoặc bộ truyện hư cấu Corse mới khá bạo lực cách mạng khi mà vẫn đang tại ngũ tại quân đội Pháp.
Ngày 12/7/1790, nghị viện thông qua Hiến chế dân sự bãi bỏ các ưu đãi của giới tăng lữ và yêu cầu họ tuyên thệ trung thành với đất nước và tuân theo luật lệ thay vì thần quyền ở trên chính quyền như giai đoạn trước đây. Giai đoạn này, Paoli sau khi đi tị nạn ở Anh 22 năm đã quay trở về Corse và được bầu vào các ủy bạn của đảo và là chủ tịch nghị viện Corse. Napoleon dù rất hăng hái tham gia nhưng không giành được vị trí gì tại Corse và nhà Bonaparte cũng vậy. Mâu thuẫn trong chính quyền mới ở Corse và những người ủng hộ và phản đối Paoli ngày 1 lên cao, dù chính quyền Paris đã đồng ý cho Corse được tự quản lý đảo của mình.
Sau nhiều mâu thuẫn với người đúng đầu đảo Corse là Paoli, tới khoảng tháng 2/1791, Napoleon quay trở về trung đoàn pháo binh của mình và mang theo cậu em trai 12 tuổi và chu cấu cho cậu bé vào học tại Auxonne. Ông cũng ngụy tạo nhiều giấy chứng nhận bệnh giả trong thời gian ở Corse.
Tới tháng 6/1791, ông được phong quân hàm trung úy và thuyên chuyển tới trung đoàn pháo binh 4 tại Valence. Trong 69 tháng tại trung đoàn La Fere, Napoleon có lẽ chỉ có mặt trong trung đoàn không cso 35 tháng. Tại Valence, có vẻ ông cũng định làm điều tương tự khi hỏi vay tiền chú Joseph để đến Paris thực hiện ước mơ nhưng bị từ chối. Ông tiếp tục liên hệ với Tướng Du Teil để xin phép nghỉ và được chấp thuận, trước đó tướng Du Teil cũng cho phép Napoleon nghỉ ở trung đoàn La Fere. Napoleon trở lại đảo Corse và gia đình ông được thừa kế tài sản của chú và nhẹ được gánh nặng lãi vay trước đây do bố ông để lại.
Tới 22/2/1792, Napoleon ra ứng cử chức sĩ quan phụ tá, với quân hàm trung tá, ở tiểu đoàn 2 Vệ binh Quốc gia Corse. Bằng thủ thuật đút lót và biệt pháp mạnh mẽ đã giúp Napoleon giành chiến thắng trước đối thủ là con của 1 chính trị gia lớn trên đảo được Paoli ủng hộ. Trong thời gian từ tháng 1-3/1792, khủng hoảng chính trị sâu sắc tại Paris, bạo động nổ ra vì thiếu lương thực, chính quyền của Vua pháp trốn đi nhưng bị bắt lại và tiếp tục bị giam lỏng, liên minh Áo – Phổ được lập ra đểu gây sức ép khôi phục lại chính quyền quân chủ tại Pháp. Trên đảo Corse, Saliceti người quản lý đảo của Paris ra lệnh tịch thu tài sản của các tu viện và tu kín cổ xưa và mâu thuẫn giữa Paris và đảo Corse bùng nổ. Napoleon đã tìm cách nhưng không thành công chiếm khu pháo đài có công sự từ tay quân Pháp chính quy, ông bị buội tội phản quốc nhưng không ai để ý đến do quá bận rộn, lúc đó Pháp vừa tuyên chiến với Áo và Phổm họ tấn công Hà lan thuộc Áo (nay là Bỉ). Napoleon buộc phải rời đảo Corse, và cũng không thể quay trở lại trung đoàn pháo binh Valence được nữa vì bị coi là kẻ đào ngũ, ông liền tới Paris thử thời vận.
Tới Paris, giai đoạn này Pháp đã thay 6 bộ trưởng chiến tranh và chẳng ai buồn quan tâm tới báo cáo về Napoleon ở vùng xa xôi, và kể cả giấy nghỉ phép đã hết hạn từ lâu của ông. Ông lại được tham gia lại quân đội, tới tháng 7/1792, ông được thăng cấp đại úy, ông cũng đòi hỏi được thăng cấp lên trung tá tương đương với chức ông có khi ở trong Vệ binh nhưng không được đáp ứng.
Ngày 17/6/1792, cung điện Tuileries bị tấn công, vua và hoàng hậu bị hạ bệ. 10 ngày sau đó liên quân Áo Phổ tấn công Pháp, làm người Pháp tin rằng vua và hoàng hậu ủng hộ việc tấn công này để khôi phục nền quân chủ cho họ. Các quý tộc pháp nhanh chóng bán tài sản 1 cách rẻ mạt để bỏ chạy khỏi Paris lúc đó. Lúc đó Napoleon đã theo những người cách mạng phái Jocobin và không phủ nhập quá khứ Jacobin của mình về sau.
Ngày 21/9/1792, Pháp chính thức tuyên bố trở thành 1 nền Cộng hòa, nghị viện thông báo sẽ xét xử vua Louis XVI vì tội phản quốc. Trước đó quân đội Pháp đã đánh thắng đạo quân Phổ của Brunswick để bảo vệ nền Cộng hòa non trẻ này. Tới tháng 10/1792, Napoleon trở lại đảo Corse với vai trò trung tá Vệ binh Quốc gia với hi vọng trở thành 1 tỉnh của Pháp thay vì lý tưởng là đòi độc lập cho Corse như trước đây. Ông chuyển từ 1 người Corse dân tộc chủ nghĩa sang 1 nhà cách mạng Pháp. Paoli lúc đó lại chống lại nền cộng hòa Pháp, loại bỏ gia đình Nonaparte khỏi chính trị đảo Corse và chống đối Napoleon trở lại làm trung tá Vệ binh Quốc gia đã tạo ra mối mâu thuẫn lớn giữa 2 người. Các nền quân chủ tại Châu Âu hầu như đều đánh Pháp để chống lại nền Cộng hòa tại đây.
Ngày 23/8/1793, Pháp tổng động viên nam giới khỏe mạnh từ 18-25 tuổi và quân đội Pháp tăng gấp 2 từ 645k lên 1,5 triệu người, họ trở lên rất đoàn kết để chống lại quân đội các nước cùng lúc tân công Pháp. Khi đó, Anh với sự mới lên ngôi của William Pitt, đã trở thành kẻ thù trung kiên nhất với Pháp trong suốt nhiều năm sau đó (24 năm liên tục) vì họ hi vọng sẽ đánh bại Pháp để làm bá chủ trên biển, chiếm các thuộc địa của Pháp. Họ tận dụng lợi thế vị trí địa lý tách rời khỏi châu Âu để làm việc đó 1 cách thuận lợi hơn các nước châu Âu khác.
Trong tháng ngay sau vụ xử tử vua Louis XVI, Napoleon lần đầu tiên được giao nhiệm vụ chỉ huy quan trọng đầu tiên. Ông được giao chỉ huy 1 lực lượng viễn chinh để giải phóng 3 đảo nhỏ dưới quyền quản lý của cháu trai Paoli. Nhưng cuộc chiến này thua bẽ bang và ông phải rút lui sau đó. Trong khi chính quyền Paoli trên đảo lại ngày càng thân thiết với người Anh và rời xa chính quyền Pháp. Mâu thuẫn giữa quân đội Pháp trên đảo và những người ủng hộ Paoli ngày 1 lớn. Napoleon còn có lúc bị những người ủng hộ Paoli bắt, nhà của ông còn bị cướp phá sau đó. Tại Paris, phái Girondin thất bại và tướng Dumouriez chạy sang phe Áo-Phổ, cuộc thanh trừng đãm máu của người Jacobin nổ ra trên khắp nước Pháp đặc biệt tại Paris. Saliceti toàn quyền Pháp tại đảo Corse tuyên Paoli tội phản quốc nhưng không làm gì được ông ta, tới ngày 11/6/1793, nhà Bonaparte lên thuyền tới Toulon, toàn quyền Saliceti cũng chạy trốn khỏi đảo Corse. Cuối tháng 6/1793, Paoli công nhận vua anh Gorge III là vua của Corse.
Nhà Bonaparte tới Toulon trong tình trạng tị nạn chính trị. Cả nhà 9 người sốn nhờ tiền dành dụm cả đời của Letizia và tiền lương của Napoleon với cương vị Đại úy Trung đoàn pháo binh số 1. Lúc đó, đại đa số sỹ quân Pháp đều có gốc quý tộc cũ đã di cư tị nạn tới nơi khác và quân đội thiếu hụt sỹ quân trầm trọng. Nhờ giấy chứng nhận của Saliceti và tình trạng thiếu người nên Napoleon vẫn được nhận lại vào trung đoàn. Sau đó ông tham gia 1 số vụ thanh trừ phản loạn chống lại phái Jacobin của các lực lượng phong kiến cũ và cũng có 1 vài thanh công nhỏ trong đó.
Tới 24/8/1793, quân Anh, Tây Ban Nha, Napoli tiến vào cảng Toulon với 15k quân do lực lượng bảo hoàng federes mở lối vào. Quân Tay Ban Nha, Piedmont tại miền Nam nước Pháp, quân Phổ và Áo tại biên giới phía đông. Khắc nơi đều có quân địch áp sát. Napoleon được thăng hàm thiếu ta và tiểu đoàn trưởng thuộc trung đoàn pháo binh số 2 vào 7/9/1793. Lúc đó Napoleon mới 24 tuổi, đây là nhờ sự tiến cử của Saliceti, và khi đó cũng không có sỹ quan pháo binh nào khác ở đó. Tới tháng 10, Napoleon giành được vị trí chỉ huy toàn bộ Pháp binh tại chiến trường Toulou do lúc đó Pháp binh là đơn vị chủ chốt trên chiến trường này.
Tại vị trí trên đồi cao, ông quan sát thấy vị trí mũi đất cao để kiểm soát vịnh là mũi Eguillette, trong đó có pháo đài Mulgrave và ông đề xuất chiếm pháo đài này để kiểm soát toàn Toulon. Việc kiểm soát nó sẽ khống chế và đánh lui được hạm đội Anh và khi đó lực lượng federes sẽ không thể làm gì được Toulon nữa. Ông kêu gọi và tập trung được 14 khẩu pháp, 4 khẩu cối, xin thêm các khẩu pháo không dùng tới tại nơi khác và huy động người đúc đạn pháo. Nhưng thuốc súng quá thiếu tốn nên ông liên tục viết thư nhiều lần tới nhiều nơi để xin thêm nếu muốn nghiêm túc chiến đấu. Sau nhiều hành động, cuối cùng Napoleon chỉ huy 11 khẩu đội với tổng cận gần 100 đại bác và cối. Trận chiến nhằm chiếu pháo đài Mulgrave cũng làm ông bị 1 vết thương trên đùi và làm tướng cho Francois Doppet rất yêu thích Napoleon.
Tới 17/11/1793, tướng Jacquest Dugommier tới thay cho tướng Doppet và lực lượng vây hãm pháo đài len tới 37k quân. Napoleon quan hệ tốt với tướng Dogommier, tới 23/11, ông đã bắt sống được viên chỉ huy người Anh trong pháo đài. Sau khi chiếm được pháo đài, các khẩu pháo bắn đầu bắn ầm ầm về hải quân Anh đậu trên vịnh Toulon. Sáng hôm sau, lực lượng đồng minh rút lui khỏi cảng Toulon trong sự hỗn loạn. Chiến thắng oanh liệt Toulon giúp Napoleon có bước đại nhẩy vọt.
Ngày 22/12/1793, ông được phong quân hàm chuẩn tướng và thanh tra hệ thống phòng thủ bờ biển. Ông cũng vào tầm ngắm của các chính trị gia lớn lúc đó. Hơn tất cả, trận chiến Toulon giúp ông sự tự tin vào bản thân. Ông chứng minh được mình có thể được tin tưởng giao phó việc chỉ huy. Tộc độ thay thế tướng lĩnh tại Pháp vào những năm 1790s này là nhanh chưa từng có, đây là cơ hội tuyệt vời cho Napoleon. Đây là thời kỳ kinh hoàng, cuộc di cư, chiến tranh, thanh trừng chính trị, thất sủng vì thất bại, nghi ngờ về chính trị và giơi đầu chịu báng. Napoleon có cú nhậy vọt nhanh chóng. Ông mất 5,5 năm cho vị trí thiếu úy, 1 năm ở trung úy, 16 tháng ở đại úy, 3 tháng ở thiếu tá, và lên chuẩn tướng sau đó. Trong 99 tháng nhập ngũ, ông đã nghỉ tới 58 tháng, thời gian phục vụ quân đội tích cực chỉ khoảng gần 4 năm, ở tuổi 24 ông đã được phong tướng.
3. Khát vọng
Ngày 7/2/1794, Napoleon được điều động làm chỉ huy pháo binh của Đạo quân Italy. Ông đóng vai trò đáng khen ngợi nhưng không phải là then chốt trong chiến dịch 5 tuần của tướng Pierre Dumberion chống lại đồng minh của Áo là vương quốc Piedmont và giành được chiến thắng nhỏ. Sau đó ông quanh lại Nice và tiếp tục theo đuổi cô Clary, con 1 triệu phú tại đây. Tháng 4/1794, ông đệ trình 1 kế hoạch tấn công Italy qua Piedmont lên Ủy ban An toàn Công cộng, ông cũng được thăng quân hàm thiếu tướng sau chiến dịch Piedmont. Trước khi thăng quân hàm, khi xác định nhân thân ông đã khai là không phải quý tộc, vì khi đó người Jocobin đang giết hại tầng lớp cũ rất dã man.
Giai đoạn này, Napoleon cũng có mối quan hệ chính trị thân cận với nhóm an hem nhà Robespierre thuộc phái Jocobin, nhưng do thất bại trong việc ổn định đất nước và thiếu lương thực trầm trọng, phái Jacobin dần mất đi sự ủng hộ của người dân và phái Girondin làm đảo chính và quay lại nắm quyền, sau đó rất nhiều người thuộc phái Jocobin bị đưa lên máy chém giai đoạn này. Vì mối quan hệ thân cận với an hem nhà Robespierre mà Napoleon cũng bị bắt, bị xét xử nhưng may mắn giúp ông không bị đưa ra máy chém, do phái Rirondin cũng không phải nhóm làm quá quyết liệt như nhóm Jacobin. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự tan vỡ trong mối quan hệ giữa Napoleon và Saliceti không Saliceti không có hành động giúp đỡ Napoleon giai đoạn ông bị bắt và xét xử này.
Tới 20/8/1794, ông được thả với kết luận không đủ bằng chứng. Sau đó ông trở lại quân đội và lên kế hoạch viễn chính tái chiếm đảo Corse từ Anh. Nhưng trận chiến này lại thất bại thảm hại của Napoleon. Tháng 3/1795, Napoleon ra khơi từ đảo Marseilles với 15 tàu, 1.174 đại bác và 16.9k quân để tái chiếm Corse. Đội quân của ông bị đánh tan nhanh chóng bởi hạm đội quân Anh cũng với 15 tầu. Rõ ràng người Anh chiến đấu trên biển giỏi hơn nhiều người Pháp. Tính tổng từ 1793-1797, các trận chiến trên biển người Pháp mất 125 tàu trong khi Anh chỉ mất 38 chiếc và chủ yếu do họ bị cháy và 1 số thứ khác chứ không phải do bị Pháp đánh chìm. Về mặt thủy quân rõ ràng Pháp luôn thua kể cả về sau này.
Cuộc viễn chinh bị bãi bỏ và Napoleon về cơ bản thất nghiệp. Lúc đó ông là tướng lĩnh thứ 139 trong quân đội. Khi chỉ huy đạo quân Italy là tướng Barthelemy Scherer mới lên đã không sử dụng Napoleon dù ông là 1 chuyên gia về pháo binh nhưng ông dùng quá nhiều mưu mẹo, quá chú tâm vào để được thăng cấp. Nhưng do cảnh thiếu người, ông sau đó nhận được lệnh điều động sang chỉ huy pháp binh tại đạo quân Tây của tướng Hoche đang đàn áp cuộc nổi dậy của phe bảo hoàng tại Vendee. Nhưng cuộc chiến trống lại Pháp và vị tướng Hoche này cũng chỉ hơn ông 1 tuổi nên cơ hội nghề nghiệp thăng tiến cho ông là rất thấp. Vì vậy, ông đưa cậu e trai 16 tuổi để lên tìm cách nhập học trường pháo binh Chalons-sur-Marne và tìm kiếm 1 công việc tốt hơn cho mình tại Paris.
Ông lại giả vờ ốm và từ chối quyết định tới Vendee từ bộ trưởng chiến tranh lâm thời cử ông đến đó. Ông chấp nhận cảnh thất nghiệp ngắn hạn và đang tìm kiếm 1 vị trí tốt hơn trong quân đội so với vị trí bị cho là giáng cấp tại Vendee. Ông giai đoạn này cũng cố gắng chinh phục cô Desiree và bắt đầu có mong muốn kết hôn nhưng bất thành và phải từ bỏ sau đó. Lúc đó Napoleon rất gầy gò và ăn mặc thuộc loại rẻ tiền và thấp kém so với các tầng lớp quý tộc tại Paris. Lúc đó ông đang vận động cho vị trí chỉ huy pháo binh cho đội quân Italy hoặc cân nhắc 1 vài trị trí ở các đội quân khác.
Tới tháng 8/1795, Bộ Chiến tranh yêu cầu ông tới trình diện và kiểm tra y tế vì tình trạng vắng mặt trong quân đội thường xuyên của ông. Sau đó, ông phải đi nhờ cậy các mối quan hệ của mình để xin vào 1 chân trong cục Lịch sử và Đồ bản của Bộ Chiến Tranh để tránh bị cho là xuất ngũ. Tại đây, ông được làm việc với những tướng hàng đầu về chiến lược quân sự, về cung ứng, hỗ trợ hậu cần để làm nên các chiến lược. Cục Bản đồ là 1 tổ chức nhỏ gọn, rất hiệu quả thuộc bộ Chiến tranh, nó xây dựng và chịu chỉ đạo trực tiếp của Ủy ban, cục thu thập thông tin từ các tư lệnh, vẽ sơ đồ di chuyển quân, chuẩn bị các mệnh lệnh tác chiến chi tiết và điều phối hậu cần. Thành công về quân sự của Napoleon về sau có phần đóng góp không nhỏ từ các kiến thức quân sự ông thu được khi làm việc tại đây. Tuy nhiên, ông cũng chỉ làm ở đây khoảng 2 tháng. Cục cũng chỉ là tham mưu và đề xuất, quyết định chiến lược tổng thể sẽ do các chính trị ra ở trong Ủy ban An toàn Công cọng quyết định.
Ngày 23/8/1795, hiến tháp thứ 3 kể từ khi cách mạng Pháp nổ ra được phê chuẩn. Họ thiết lập 1 hệ thống lập pháp lưỡng viện và 1 chính quyền hành pháp 5 thành viên gọi là Đốc chính, và được quốc hội gồm 500 thành viên phê chuẩn. Cuộc cải cách nào cũng gây ra những sự phản đối quyết liệt từ mọi phía. Các nhà nước luôn dễ bị tổn thương hơn khi chúng định cải cách chính mình. Và điều đó đã xảy ra với nước Pháp vào mua thu năm 1795. Cuộc bạo động nổ ra ở nhiều nơi, các thành phần này bắt đầu liên lạc với nhau và hẹn ngày tổ chức bạo động kéo về đảo chính chính quyền theo hiến pháp mới.
Ban đầu, tướng Menou, tư lệnh Đạo quân nội địa là người được giao xử lý cuộc bạo động, ông dùng cách ôn hòa đi đàm phán nhưng không thành công, các nhà lãnh đạo quốc ước lại hiểu nhầm tướng Menou phản bộ nên đã bắt giữu ông. Tư lệnh quân nội địa được giao cho 1 nhà lãnh đạo là Chủ tịch Nghị viện Paul Barras chỉ huy. Ông này không có kinh nghiệm quân đội nên đã ngay lập tức đi tìm kiếm người phù hợp để giúp mình. Barras nghe Saliceti nói về Napoleon sau chiến thắng Toulon nên đã gọi Napoleon đến và giao cho chức phó tư lệnh để chỉ huy dẹp yên vụ bạo loạn sắp nổ ra. Trong vụ dẹp phản loạn nội địa ông từ chối tham gia, nhưng lần này cũng là 1 vụ phản loạn tại nội địa ông lại đồng ý tham gia, có lẽ là do tình thế quá bi đát không còn lựa chọn nào tốt hơn nên Napoleon đã lựa chọn công việc này.
Ông ngay lập tức cử người đi lấy các khẩu đại bác về bố trí tại các cửa ngõ đến điện Tuilerie, là nơi Quốc ước và trụ sở của Chính phủ đang hoạt động. Kỵ binh cũng được bố trí tại đây để bảo vệ chính phủ. Ông chuẩn bị các loại đạn chùm để giải tán đám đông bạo loạn này bằng vũ lực. Tổng lực lượng của Napoleon khoảng 6k quân, trong khi quân phản loạn có khoảng 30k. Ông dùng pháo bắn tan quân bạo động khi họ tiến đến các cửa ngõ vào điện Tuilerie, hoảng 300 người tham gia bạo động bị giết, sự kiện này luôn bị coi là 1 vết nhơ trên đường tiến lên của Napoleon khi sát hại đồng bào mình.
Sau chiến thắng dẹp yên phản loạn, Napoleon được thăng làm Trung tướng, và được bổ nhiệm là Tư lệnh đạo quân nội địa. Đây là bước nhậy vọt giúp ông xuất hiện trên chính trường nước Pháp, bằng lòng dũng cảm và cách hành xử của mình đã đặt nền móng cho sự tin tưởng vào sức mạnh của ông ấy, thứ sau đó đã nhanh chóng đưa ông ấy tới thăng tiến và vinh quang. Sau đó, ông loại bỏ các phe phái bảo hoàng và đối lập tại Bộ chiến tranh, đóng cửa các câu lạc bộ đối lập. Sau đó Napoleon gặp Josephine người phụ nữ đã góa chồng do chồng bị đưa lên máy chém và đã cưới bà làm vợ. Bà Josephine hơn Napoleon tới 6 tuổi khi đó. Trong ngày cưới của mình, ngày 9/3/1796, Napoleon được phong làm Tư lệnh đạo quân Italy. Đây là bước đầu tiên trên con đường đưa Napoleon lên đỉnh cao quyền lực sau này. Trước khi lên đường, ông dành thời gian 11 ngày có được để đọc hết tư liệu về bản đồ Italy, các ghi chú của các vị tư lệnh cũ, ở tuổi 26, ông là tư lệnh chỉ huy 1 đạo quân lớn, và ông cũng hiểu phải chuẩn bị nhiều thứ để làm tốt công việc này.
4. Italy
Ban đầu, các chỉ huy của đạo quân này tỏ ra coi thường Napoleon vì lúc đó thật sự ông chỉ là 1 vị tướng vô danh so với những người tại đó. Phía dưới ông tại đạo quân này có 5 vị tư lệnh sư đoàn dầy dặn kinh nghiệm chiến tranh. Khi đó, đạo quân Italy có 49.3k quân, trong khi quân Áo + Piedmont có khoảng 80k. Chiến trường Italy khi đó là chiến trường thứ yếu, mặt trận chính của Pháp là tại Tây và Nam Đức, nơi mà họ đang tỏ ra bị nép vế. Đạo quân Italy lúc đó rất nghèo, ông cũng chỉ được cấp cho 40k franc, thiếu thốn mọi quân tư trang và là 1 đội quân đói rách của Pháp khi đó. Ông đã phải liên tục viết các bản báo cáo và xin đủ mọi thứ tới Đốc chính. Chính sự nhiệt huyết và mạnh mẽ chính chỉnh kỷ cương đã làm các tư lệnh sư đoàn bị ấn tưởng với Napoleon và dần đồng ý sự chỉ huy của ông. Ông cũng bắt đầu các bài khơi dậy tinh thần chiến đấu, lòng quả cảm của quân lính tại đội quân này. Lúc đó ông cũng mời được viện tướng đầy kinh nghiệm Alexndre Berthier làm tham mưu trưởng cho mình. Và vị tham mưu trưởng này đã thật sự có đóng góp lớn cho Napoleon về sau.
Người Áo, khi đó đã kiểm soát miền Bắc Italy từ năm 1714 và họ đang hợp sức cùng người Piedmont để chiến đấu với quân Pháp. Tới tháng 2/1796, Napoleon bắt đầu di chuyern quân đến Albenga và đóng quân tại đây vào 5/4/1796. Khi đó, đế quốc Áo (Habsburg) rất hỗn tại với đủ loại ngôn ngữ khác nhau và sự liên lạc tương đối lỏng lẻo. Tư lệnh quân Áo đã già 71 tuổi, rất thận trọng, từng bị Pháp đánh bại và bị cơ chế quản lý chặt của triều đình tại Venna. Napoleon thì sử dụng chiến lược vị trí trung tâm. Ông duy trì đạo quân của mình ở giữa 2 đạo quân Áo – Piedmont. Ông tách rời 2 đạo quân, tiêu diệt 1 đạo quân trước rồi tiêu diệt nốt đạo còn lại sau.
10/4/1796, liên quân Áo – Piedmont bắt đầu tấn công phủ đầu quân Pháp trước, quân Pháp sau đó đã chống trả lại và đẩy lùi đợt tấn công của liên quân này. Sau đó ông tấn công quân Áo tại Montenotte với việc tấn công từ trước và bộ binh đi vòng ra sau tấn công bao vây từ phía sau. Quân Áp sau đó phải rút đi với thiệt hại khoảng 2.5k quân, trong khi Napoleon mất khoảng 800 quân. Đây dù là 1 chiến thắng nhỏ nhưng cổ vũ sự tự tin rất lớn cho Napoleon. Sau đó ông tiếp tục giao tranh tại Millesimo, sau trận đánh ông đã tách rời được 2 đạo quân Áo và Piedmont đi thành 2 hướng khác nhau. Quân áo rút về phía đông bảo vệ Milan, trong khi quân Piedmont rút về bảo vệ thủ đô Turin. 2 đạo quân này trước đó lui về làng Dego và lại có cuộc giao tranh lớn ở đó khi Napoleon giành chiến thắng với việc tiêu diệt và bắt sống 5.7k lính, trong khi quân Pháp thiệt hại 1.5k. 1 tuần sau, Napoleon truy đuổi theo cánh quân Piedmont, ông tấn công từ phía trước, trong khi tìm cách triển khai 2 mũi hợp vây từ bên sườn. Tinh thần quân Piedmont rơi xuống nhanh chóng và họ xin cầu hòa sau đó. Sau khi đạo quân của Napoleon vào thành, ông đã đàm phán và nhận được các đền bù lớn khi người Piedmont giao ra 1 số thành cho quân Pháp, quân Pháp đảm bảo an toàn cho các lanh đạo Piedmont. Quân Pháp thưc hiện chiến lược di chuyển quân nhanh, nên cũng dùng nhiều hành động cướp lương thực, thực phẩm để bổ sung cho quân tư trang của mình trên đường đi. 1 dạng nói là trưng thu tự nguyện, nhưng cũng không khác đi cướp là bao. Sau khi Piedmont và Napoleon ký thỏa thuận đình chiến, ông đã gửi báo cáo về Đốc chính để báo cáo chiến thắng và đề nghị nộp 1 khoảng trị giá 15 triệu franc từ Genoa vào ngân sách. Ông cũng tranh thủ thu lấy rất nhiều tác phẩm nghệ thuật, nhưng đồ đạ có giá trị trên đường mình đi qua và chiếm được.
Tới tháng 5/1796, Napoleon báo cáo lên Đốc chính sẽ vượt sông Po để tấn công đội quân Áo. Ông cảnh báo họ không nên nghe các lời rèm pha của những kẻ chính trị ngồi nhà. Quân Áo rút về gần Milan để bảo vệ thành phố. Napoleon tấn công Piacenza, rồi vòng qua những phòng tuyến dọc theo các con sông và đe dọa tới Milan. Đây là cách vận động tập hậu được Napoleon ưa thích suốt cuộc đời chiến trận của mình. Tới 7/5/1796, quân Pháp vượt sông Po và tiến dần tới Milan. Quân Áo lại tiếp tục rút tới Lodi, cách Milan hơn 35km, tại đây Napoleon quyết định chặn đánh đạo quân này. Ông cử 1 trung đoàn khinh kỵ + 1 tiểu đoán pháo truy đuổi đánh vào hậu quân của quân Áo. Trận chiến bảo vệ cây cầu nổ ra khốc liệt tại Lodi khi 2 bên đấu pháo quyết liệt, rồi khinh kỵ xung phong vượt cầu để chiếm lĩnh cầu bên kia. Napoleon đã kích thích được tinh thần chiến đấu mạnh mẽ của quân Pháp khi đó. Sau đó, 1 cách quân Pháp thành công vượt sông và áp sát đạo quân Áo làm đạo quân này phải rút lui khỏi cầu, Sau khi đẩy lui quân Áo, quân Áo phải rút về sông Adige, và Napoleon thành công tiến vào chiếm được Milan. Sau cuộc chạm trán với hậu quân Áo, huyền thoại của Napoleon bắt đầu từ đây sau cuộc chiến Lodi. Cũng từ đây, cách Napoleon báo cáo số liệu cũng học theo các vị chinh phục xưa như Alexander Đại Đế, Julius Cearsar trong việc kê khống số quân địch lên cao hơn rất nhiều và giảm thiệt hại quân của mình xuống rất ít.
Khi đó, việc kiểm soát quyền lực của các tướng được các Đốc chính tại Paris rất quan tâm. Họ lo ngại sự trỗi dậy của Napoleon sẽ thâu tóm quyền lực nên đã cử tướng khác đến để chia sẻ quyền lực ở đạo quân Italy với Napoleon. Nhưng Napoleon đã phản đối quyết liệt việc này, và thực tế cũng chứng minh việc 1 đạo quân có 2 tướng đồng chỉ huy cũng không đem lại hiệu quả như 1 người chỉ huy. Ngày 15/5/1796, Napoleon tiến vào Milan, nhiều người cấp tiến tại đây cảm giác như được giải phóng, trong khi các thành phần cơ đốc giáo thì thấy như bị sâm phạm vào cuộc sống của họ. Napoleon đã đem cách mạng Pháp vào để cải cách Italy, xóa bỏ các tòa án dị giáo, giảm ảnh hưởng của giáo hội lên đời sống con người, đưa luật pháp lên trên thần quyền và áp đặt việc tuân theo luật pháp chứ không phải tuân theo thần quyền, đề cao sự tự do tôn giáo, giải phóng những người do thái khỏi các khu vực tập trung trước đây,…
Vào tháng 5, quân Pháp tiếp tục lên đường để chiếm trọn miền bắc Italy, nhưng họ cũng phải giải quyết các cuộc phản loạn ở 1 số nơi tại Italy trước khi tiếp tục cuộc chiến với quân Áo đang cố thủ tại Mantua. Các tu sỹ rất hay là những người xúi giục, kích động và cầm đầu các cuộc phản loạn. Napoleon rất ghét giới tăng lữ và đàn áp họ rất thẳng tay tại Italy.
Từ 2/6/1796, Napoleon bắt đầu vây hãm pháo đài Mantua có dự trữ hậu cần đầy đủ của quân Áo. Lúc đó, ông phải giàn quân ra rất mỏng ở nhiều mặt trận, vừa tấn công pháo đài, giữ Milan, tấn công đàn áp các cuộc nổi loạn, cử quân để giữ chân các cánh quân khác ở phía Nam Italy. Quân Áo khi đó có 4 pháo đài hỗ trợ cho nhau để kiểm soát vùng bắc Italya, Mantua là 1 trong số 2 pháo đài đó. Napoleon ưa thích chiến đấu trên đồng bằng linh hoạt, nhưng giờ đây không có lựa chọn nào khác ngoài công thành tại Mantua. Ông dùng lực lượng 40.4k quân Pháp để tấn công, vây hãm thành này. Lúc này, Napoleon yêu cầu công quốc Naples đình chiến và rút quân, bị đe dọa, những người này đã chấp nhận điều kiện của Napoleon và rời khỏi quân Áo. Lúc này, vợ của Napoleon lại đang có cuộc tình với nhân tình là 1 trung úy đẹp trai mà không để ý tới Napoleon. Trải qua 1 cuộc tình đầu không thành, người vợ phản bội, Napoleon rất có ác cảm với phụ nữ và tình yêu sau đó. Mặc dù rất uất ức và thất bại trong cuộc sống gia đình, nhưng điều đó lại không ảnh hưởng tới việc chỉ huy quân đội của ông, đây là khả năng phân chia, tách bạch tình cảm và công việc tuyệt vời của ngài.
5. Chiến thắng
Tới tháng 6/1796, quân Áo vẫn cổ thủ và Napoleon tiến quân về phía Nam tới vùng đất của giáo hoàng Pius VI, và nhanh chóng chiếm được các vùng đất này vì giáo hoàng không có quân đội và năng lực phòng thủ. Các chức sắc Giáo hoàng nhanh chóng phải đầu hàng và nộp 15 triệu franc và ký hiệp ước hòa bình với Pháp. Napoleon cũng liên tục gửi thư về Đốc chính để than nàn và yêu cầu cải thiện quân đội của mình khi phải căng ra quá mức ở mọi mặt trận. Ông cũng phải áp dụng nghệ thuật quản lý nhà nước khi vừa phải trấn áp tạo ra kinh hoàng cho người dân thấy nếu phản kháng sẽ bị như thế nào và vừa kêu gọi lòng tự hào của người dân bị chinh phục để họ chịu khuất phục và sống an ổn.
Tới 27/6/1796, người Anh bị trục xuất khỏi công quốc Tuscany và Napoleon tịch thu 12 triệu bảng Anh hàng hóa của họ tại đây. Thành cổ Milan cũng thất thủ trước quân Pháp sau khi họ pháo kích vào đó 48h đồng hồ. Sau đó Napoleon tiến tới Florence và dân chúng đổ ra đường ăn mừng chào mừng ông. Sau đó, cuối cùng vợ ông cũng chịu tới Milan gặp ngài và ngài đã đi thị uy khắc miền Trung và miền Nam Italy để thu về khoảng 50 triệu franc từ các công quốc trên đường đi.
Sau khi ở Milan 2 ngày, Napoleon tiếp tục tiến đến đánh pháo đài Mantua vì quân tiếp viện của thống chế Wurmser đang mang theo 50k quân Áo tiến tới giải nguy cho pháo đài Mantua và Napoleon không cho phép 2 đội quân này gặp được nhau. Ông cần hạ Mantua trước khi quân tiếp viện tới. Ông cũng rất coi trọng các tin tình báo mua được và tự phân tích các thông tin đó để đánh giá mức độ đáng tin cậy và ra quyết định từ chúng. Cánh quân của Wurmser chia làm 1 với 32k quân đang đi xuống theo bờ đồng hồ Garda, còn 18k quân tiến theo bờ tây. Napoleon sau khi phân tích tỉ mỉ quyết định để lại 10.5k quân tiếp tục vây hãm Mantua, còn lại 31k quân ông kéo đến tấn công đội quân của Wurmser. Ông phái 4.4k quân cho tướng Sauret tới Salo để kiềm chế cánh quân 18k của tướng Quasdanovich, còn lại 15.4k quân tới bờ đông hồ Garda, 4.7k quân bảo vệ tuyến đường Peschiera Verona, 5.3k quân kiểm saots tuyến đường phía đông và 1.5k kỵ binh dự phòng. Quân của Sauret sau đó bị cánh quân của Quasdanovich đánh bật khỏi Salo, cánh quân phía đông thì vừa đánh vừa rút bởi sự tấn công mãnh liệt của quân Áo. Vợ của Napoleon cũng suýt bị bắt trong trận đột kích của quân Áo.
Sau khi đánh giá tình hình, ông quyết định tránh quân chủ lực của Wurmser và tập trung đánh cánh quân của Quasdanovic trước. Ngày 30/7/1796, quân Pháp rút khỏi vây hãm Mantua để tăng viện cho quân tại đây tấn công tổng lực 18k quân Quasdanovic. Ông phải vứt lại nhiều khẩu pháo hạng nặng vây thành và thuốc súng. Ông cũng hiểu chiến thắng hiện đại là ở trên chiến trước chứ không phải ở các pháo đài. Napoleon liên tục di chuyển giữa các địa điểm tập kết để nắm tình hình và còn suýt bị rơi vào ổ phục kích của quân Áo. Quân Pháp sau khi tập trung lực lượng với 30k quân đã nhanh chóng đánh bật được 18k quân của Quasdanovich và giành quyền kiểm soát Brescia. Việc vừa chiếm Brescia, vừa kiểm soát các con đường đến pháo đài Mantua đã giúp Napoleon giành quyền kiểm soát trên chiến trường và làm tướng Wurmser trở lên lúng túng. Sau đó, Napoleon quét định phải đè bẹp quân Quasdanovich bằng cuộc tấn công vào sườn trái quân Quasdanovich trong trận Lonato thứ 2. Cuộc vây đánh này giúp Napoleon giành thắng lợi và đẩy quân của Quasdanovich phải rút lui để về hội quân với Wurmser nhờ sự can đảm đáng kinh ngạc của bộ binh khi đánh giáp lá cà với quân Áo theo đội hình trung đội tiến lên. Sau đó quân Pháp tập trung lại Castiglione và làm Wurmser đánh mất mọi cơ hội để tấn công tập hậu Napoleon. Trận Lonato thứ 2 này, Napoleon đã sử dụng đội hình vuông trong chiến đấu và đây là thử nghiệm đầu tiên về cách thực chiến của đội hình này, trước đây nó nằm trên lý thuyết quân sự. Đội hình vuông thử nghiệm đã thành công với sự linh động khi 1 mặt bị đánh thì quân tại đó sẽ trở thành tiền quân và chủ lực đảo cho các mặt khác, nó vừa cho phép sự cơ động và phân tán nhưng vẫn tập trung và có thể áp dụng với quy mô quân đoàn lớn.
Trận đánh tại Castiglion cách Mantua 32km là 1 trận đánh lớn của Napoleon khi ông tiếp tục sử dụng đội hình vuông với nhiều cánh quân khác nhau ở các vị trí khác nhau. Lúc đó Wurmser có khoảng 20-25k quân bố trí tại Solferino và Monte Medolano. Trong khi Napoleon có khoảng 30k quân, trong đó 10k quân tập trung tại Augereau, 5k tại 1 cánh khác và 7.5k tại 1 cánh khác. 9h sáng ngày 5/8/1796, quân Napoleon tấn công quân Áo và giao tranh nhanh chóng lan ra toàn chiến tuyến, với lực lượng áp đảo nên Wurmser bị kẹt ở giữa 2 cánh quân Pháp cùng tấn công nên buộc phải rút lui, quân Pháp quá kiệt sức nên không thể tiêu diệt được toàn quân Áo. Sau trận chiến, quân Áo có khoảng 2k người bị giết và bị thương, 1k người bị bắt làm tù binh; trong khi quân Pháp tử trận khoảng 1.1k người.
Sau đó ông tiếp tục cho quân quay lại vây hãm Mantua vào 10/8, tại đây vẫn đang có khoảng 16.4k quân Áo cổ thủ trong thành. Thành công trên chiến trường và các đợt trưng thu tiền bạc tại Italy đã giúp Napoleon củng cố quyền lực vững chắc. Các Đốc chính không dám lật đổ ông nữa và uy thế chính trị của ông ngày càng tăng mạnh trên chính trường Pháp.
Tới cuối tháng 8, Wurmser lại được bổ sung thêm quân từ đạo quân Alps và quân số lại tăng lại 50k quân, ông lại tiếp tục tìm cách giải vây cho Mentua lần thứ 2. Có nhiều con đường dể hành quân nên Napoleon chia ra 3 hướng để giám sát theo dõi con đường hành quân của Wurmser. Sau khi xác định được hướng đi chính xác, ông đã tập hợp quân lại khi Wurrmser đang hành quân tiến xuống thung lũng Vallagarina của sông Adige. Tuy nhiên, khi đó còn 1 mối lo khách là đạo quân của đại công tước Charles đang ở Đức có thể tiến đánh Napoleon bất kỳ lúc nào, ông cần có đạo quân Pháp khác kiềm chế lại đạo quân này trên chiến trường Đức.
Sau đó Napoleon tiến tới Rovereto, cách Trento 24km, tại đây ông chặn đánh tiền quân của Wurmser khi cánh quân này tiến vào khu vực và giành thắng lợi thuyết phục, quân Áo tan vỡ khi mất 3k quân, 25 khẩu pháo và 7 lá quân kỳ. Sau đó quân áo rút lui, tiếp theo 2 đạo quân còn có 4 trận chạm trán với nhau ở 1 số vị trí khác. Chủ yếu do quân Áo cảnh giới lỏng lẻo và kỷ luật tương đối kém. Napoleon đã cùng ăn, cùng ngủ với các người lính trong sư đoàn của mình tại các chiến dịch, quan Augereau sau đó chiến thwangs tại Bassano, rồi Kilmana đánh bại Wurmser và buộc vị tướng này phải rút quân vào pháo đài Mantua cố thủ. Ông cử 1 vị tướng về Paris báo cáo chiến thắng, trong khi mình quay về Milan gần 1 tháng. Kết thục đợt giản cứu thứ 2, Wurmster chỉ còn lại 14k quân, và đạo quân này hội quân với 16k quân đang cố thủ tại Mantua. Nhiều người đã chết trong thành do thiếu lương thực, thuốc men, mặc dù cố gắng tạo ra các cuộc đột kích để phá vây nhưng đều không thành công.
Trong khi đó, đạo quân tại Đức của Pháp lại bị đẩy lùi lại bên này sông Rhine, quân Áo lại rảnh tay và tiếp tục cử quân đến khu vực Italy để lấy lại khu vực này. Napoleon yêu cầu Đốc chính tri viện thêm 25k quân để tiến hành cuộc chiến và răn đe các công quốc Italy nhưng bị từ chối do lo ngại ông trở lên quá nhiều quyền lực và không thể kiểm soát, cuối cùng Paris bổ sung cho ông thêm 7k quân. Ông cũng nỗ lực làm yên ổn phần phía Nam Italy khi có các công quốc và Giáo hoàng đang ở đó để có thể tập trung với cuộc chiên sở phía Bắc khi quân Áo tiếp tục tiến đến khu vực 1 thời gian tới.
Ông tuyên bố thành lập Cộng hòa Cispadane với các khu vực Bologna, Ferrare, Modena, Reggio. Tại đây đã bãi bỏ chế độ phong kiến và thành lập nền cộng hòa, giải tán các ảnh hưởng của tôn giáo lên chính quyền mới, và đây là nền tảng cho nước Italy thống nhất sau 3 thập kỷ nữa về sau thời gian này.
Đầu tháng 11/1796, quân Áo đã chuẩn bị xong và cử vị tướng kỳ cực và tài năng bậc nhất người Hungary là Jozef Alvinczi với 28k quân chủ lực tiến tới Italy, bên cạnh đó là 9k quân từ Brenta để đánh lạc hướng, 10k quân tại Basano để cố gắng ngân Napoleon tập trung lực lượng, tức tới 19k quân chỉ để nghi binh tỏng khi chỉ có 28k quân chủ lực. Nhưng dù sao, dưới sự chỉ huy của viên tướng này, Napoleon cũng nhận thất bại quân sự đầu tiên trong sự nghiệp của mình.
Lúc đó, Napoleon đang csos 41.4k quân, ông cho quân đi thám báo xa nhất có thể để tìm kiếm hướng đi chính thức của quân Áo và vị trí họ tập kích. Ngoài ra còn có 1 số đơn vị nhỏ đóng tại 1 số thành phố. 1 số vụ đụng độ với tiền quân của Áo đã nổ ra như ngày 5/11 tại Montebello nhưng không đủ đẩy lùi quân áo về bờ bên kia sông. Trong khi trận đụng độ tiếp theo tại Basano lại là 1 thất bại quân sự khi 19.5k quân của ông bị 28k quân của Quasdanovich đánh bại và phải rút lui. Đạo quân của Napoleon sau đó lùi lại Vicena, ông nhận tiếp tin thất bại khi tướng Vaubois bị mất 40% lực lượng trong trận chiến với quân Davidovich. Tại đây, ông đã có bài diễn thuyết hùng hồn để kích lệ lòng chiến đấu của binh sỹ Pháp khi họ liên tiếp nhận thái bại quân sự. Napoleon cũng sắp xếp lại lực lượng trong 1 số ngành đình chiến 2 bên. Ông giữ Verona với 2.5k quân, 2 bờ sông Adige với 6k quân, Vaubois thì kìm chân Davidovich tại Rivoli và Kilmaine tiếp tục vây hãm Mantua. Masene với 13k quân bên cánh phải và Augereau với 5k quân bên cánh trái để tấn công Alvinczi tại Caldiero. Napoleon cũng gặp phải 1 số sự thiếu hụt nhân sự và tướng lĩnh khi các trận chiến nổ ra liên tục trên chiến trường.
Sau đó, Napoleon vạch ra 1 kế hoạch táo bạo khi vòng ra sau lưng Alviczi tại Villanova và buộc ông ta phải chiến đấu để giữ đường rút lui của mình ở 1 vùng đất ngập nước và tương đối thành công. Trận chiến căng thẳng nhất tại cây cầu Arcole khi 2 bên chiến đấu vô cùng căng thẳng và quân Pháp không thể chiếm được câu sau nhiều ngày chiến đấu. Họ đã tổ chức xung phong như trận Lodi nhưng cũng không khá hơn dù Napoleon đích thân xung phân tiến lên giáp lá cà, họ còn thiệt hại khá nhiều tướng tá tùy tùng của Napoleon trong trận này. Cuối cùng, ông phải ra lệnh cho quân đi ngược về phía Nam để vượt sông adige nhằm tập kích cây cầu thay vì cố chiến đấu để chiếm cây cầu. Cuối cùng quân Pháp cũng chiếm được cây cầu này với thiệt hại 1.2k quân, họ giết 1.6k lính áo và bắt 4k quân làm tù binh.
Tới mùa đông, Mantua vẫn bị vây hãm dù quân Áo nhiều lần thử đột kích vòng vây không thành. Quân áo ở trong thành bị thương vong gần 18k người, còn quân Pháp mất khoảng 19k người. Đạo quân Italy trở lên thiếu thốn mọi thứ cho sinh hoạt hàng ngày. Trong thời gian Livorno thất thủ, quân Anh ở đảo Corse quên hương Napoleon cũng rút lui và chính quyền Pháp đã cử Saliceti quay lại tiếp quản đảo Corse và khôi phục lại là 1 lãnh thổ thuộc Pháp. Tại Mantua, gần 9k lính Áo chết vì đói khát và bệnh tật, quân chiến đấu được chỉ còn 9.8k quân. Trong khi đó Napoleon liên tục gửi thư yêu cầu Đốc chính cử thêm quân tiếp viện cho đạo quân Italy của mình, ông gửi tới 40 lá thư trong vòng 18 ngày để yêu cầu thêm quân.
Tới 27/11, Napoleon nhận tin Alvinczi đang tiến xuống phía Nam với 47k quân. Họ tiếp tục chia quân làm 3 với 28k quân hạnh quân theo bờ sông Garda thành 6 cánh trên các con đường, 15k quân dưới quyền Provera tiến qua đồng bằng từ phía đông hướng tới Verona, hơn 4k quân tại phía tây hồ Garda. Alvinczi lệnh cho Wurmser đột kích khỏi Mantua để hội quân với đạo quân của mình. Trong khi đó, Napoleon có 37k quân trên chiến trường + 8.5k quân dưới quyền Serurer tại các tuyến bao vây Mantua.
Sau khi thăm dò các mũi tiến công của quân Áo, Napoleon xác định được hướng tấn công chính là tới từ đường Rivoli, từ Verona, ông lập tức sắp xếp bố trí lại lực lượng, ông yêu cầu Joubert cần giữ vững Rivoli bằng mọi giá, ông điều động thêm binh sỹ và pháo đến để thủ vững Rivoli trước mọi cuộc tấn công của quân Áo. Ông tập trung khoảng 18k bộ binh, 4k kỵ binh, 60 khẩu pháo tại Rivoli vào trưa 14/1, còn lại 16k quân 2 bên bờ sông Adige và 8k quân tiếp tục bao vây Mantua. Chiến lược là, hành quân riêng rẽ, chiến đấu tập trung đã được ông thể hiện trong trận này. Alvinczi thất bại trong việc điều thêm quân tới Rivoli khi chỉ có 28k quân và 90 khẩu pháo. Các lực lượng khác đều đang bị các cánh quân khác của Napoleon kiềm chế gắt gao.
Napoleon tới cao nguyên bằng phẳng phía trên hẻm núi Rivoli, nơi sẽ diễn ra cuộc chiến quyết định kiểm soát Italy vào 2h sáng ngày 14/1/1797. Vào 4h sáng các bán lữ đoàn khinh binh 4, 17, 22 đẩy lùi quân Áo ở 1 số địa điểm, quân Pháp chiếm được vị trí nhà nguyện San Marco, quân Áo phản công lúc 9h sáng và đánh bại nữ đoàn của Vial, Napoleon lại điều thêm 1 lữ đoàn của Massena tới giải cứu và tiếp tục giằng co nhau. Sau khi quâ của Lusignan với 5k quân tới thì quân Pháp bị đánh bại và quân Áo bắt đầu xâm nhập sâu vào hậu quân Pháp gần Affi. Các tướng lĩnh tỏ ra lo lắng, nhưng Napoleon lại vui vẻ nói “giờ thì ta tóm được chúng rồi”, quân Áo đã sập bẫy của Napoleon tại trận này. Napoleon tập trung quân đánh vào cánh quân của Quasdanovich ở phía Đông là cánh quân chủ lực lúc đó. Quân Áo bị pháo binh Pháp nã với đạn chùm vào đội hình san sát của mình nhanh chóng bị hạ gục, sau đó là đội bộ binh giáp lá cà tấn công và phải rút lui. Sau khi đẩy lùi cánh quân này, Napoleon tập trung quân vào trung tâm nơi lực lượng không có pháo binh yểm hộ và đã bị tổn thất nặng trước đó, cánh quân này cũng nhanh chóng bị đánh bại và quân Áo rút lui trong hỗn loạn khỏi chiến trường. Napoleon mất 2.2k quân trong trận này, phía áo chết và bị thương 4k, 8k bị bắt làm tù binh. Sau đó quân Pháp còn bắt thêm 11k tù binh trên đường quân Áo rút lui.
Ngày 15/1/1797, quân của Provera đến giải cứu quân Wurmser nhưng lực lượng mỏng và yếu đã bị đánh bại bởi quân Pháp. Sau đó cánh quân giải cứu đầu hàng để tránh bị tàn sát, rồi pháo đài kiê cố Mutan sau đó cũng phải đầu hàng vì đói và thiếu thốn lương thực và không có quân đội giải cứu sau 8 tháng bị bao vây vào 5/2/1797. Quân áo chết khoảng 16.3k quân chủ yếu do đói và thiếu thốn thuốc men, 1 số chết trong các cuộc đột kích vào và thoát khỏi vòng vây quân Pháp bất thành. Sau đó quân Napoleon đến đe dọa giáo hoàng vì ông đã ủng hộ quân Áo trong các đợt tiến quân của quân Áo, ông cũng chấp dứt sự ảnh hưởng của Áo lên Italy và cắt đứt các sự ảnh hưởng quá nhiều của Giáo hoàng lên các vùng được Pháp quản lý, cũng như lấy được 30 triệu franc và 100 bức tranh quý báu.
Ngày 18.2.1797, đội quân Italy tung ra bản tin, Nhật báo của Bonaparte và những người chinh phục để tuyên truyền về chiến thắng tại Italy, ca ngợi lòng dũng cảm của binh sỹ, xây dựng hình ảnh người anh hùng trong lòng dân chúng Pháp của ông và nâng cao địa vị chính trị,… hình ảnh của ông lấn át hoàn toàn các đội quân khác của Pháp khi đó. Nhiều tác phẩm vẽ, âm nhạc, hội họa,… về ông được xuất bản và nhanh chóng đưa ông lên ngày càng nổi tiếng hơn và trở thành người được dân chúng hâm mộ. Ông cũng cho đúc các huy chương để trao cho những người có công lao.
Vào 10/3/1797, Napoleon bắt đầu dẫn quân viễn chinh tới lãnh thổ đế quốc Áo với 40k quân, điều mà ác cánh quân lớn hơn của Pháp chư thể thực hiện thành công trước đây. Tới 16/3/1797, Napoleon vượt sông Tagliamento, và giáp cho Đại công tước Charles, tư lệnh quân đội Áo 1 thất bại nhỏ, sau đó ông thử nghiệp đội hình hỗn hợp, giữa đội hình ngang và dọc tiến quân. Quân Pháp vượt qua các dãy núi Apennines, Alps, đánh bại 1 đạo quân Sardinia và hơn 6 đạo quân Áo, đã tiêu diệt và làm bị thương và bắt sống làm tù binh 120k quân Áo. Các chiến công này có được khi ông chưa tròn 28 tuổi. Ông đã đánh ại hầu hết các tướng lĩnh tên tuổi nhất tại châu Âu khi đó và vượt mặt cả đại công tước Charles.
Chiến thắng của ông với các thử nghiệm đội hình ngang, đội hình dọc, ông tìm hiểu kỹ về lịch sử, địa lý khu vực ông tham gia chiến đấu, chuẩn bị kỹ càng trước các trận chiến. ông hành động nghiêm khắc, ông tạo ra tinh thần đồng đội cần thiết cho chiến thắng. Lòng dũng cảm của cá nhân ông cũng thúc đẩy những người khác dũng cảm tiến lên. Ông cũng cực kỳ có tài khi sẵn sàng sử dụng những tướng lĩnh tài năng bất kể xuất thân của họ trước đây. Ông cho các chiến sỹ cái họ cần là chiến thắng, sau đó là những huy chương, tước vị, huân chương, tên tuổi các đội quân gắn liền với các cái tên cổ vũ tinh thần các binh lính, biểu tượng quân kỳ, lễ kỷ niệm, lễ hội,…trong chiến dịch, ông thể hiện sự gần gũi với những người lính, ăn ngủ cùng họ mà không phân cấp thứ bậc, gần gũi nghe nọ nói, tâm sự vấn đề của mình với ông. Ông quan tâm tới vấn đề quân nhu, sinh hoạt, ăn uống hàng ngày của từng người lính. Ông học được rất nhiều bài học thiết yếu về lãnh đạo từ Julius Ceasar, nhất là việc khiển trách những binh lính ông coi là đã sa sút xuống dưới mức mong đợi. Ông rất hào phóng các lời ca ngợi binh linh của mình.
6. Hòa bình
Sau hàng loạt chiến thắng trên chiến trường, quân của Napoleon bắt đầu áp sát thủ đô của đế quốc Áo, lo ngại thủ đô bị thất thủ, vua Áo bắt đầu cử người đến đàm phán hòa bình. Tuy nhiên các điều kiện Áo đưa ra chưa thật sự hấp dẫn, nhưng do các cánh quân khác của Pháp chưa vượt được sông Rhine nên các vị thế đàm phán của Napoleon chưa thật sự là quá tốt. Napoleon đã tử chủ trương đàm phán và quyết định phân chia lãnh thổ giữa Áo và Pháp, các vùng đất như Italy và các vùng như công quốc Venice vốn đang bị pháp chiếm giữ. Về cơ bản ông đã vượt quyền Đốc chính để tự quyết các vấn đề và sau đó chỉ gửi báo cáo lại cho Đốc chính, cán cân quyền lực tại Pháp có vẻ đã nghiên về phía Napoleon sau các chiến thắng tại Áo. Bản hiệp ước hòa bình Leoben được ký kết tại đó và Pháp – Áo ngừng chiến, tuyên bố tôn trọng nền chủ quyền Cộng hòa của Pháp và Pháp có được các vùng lãnh thổ mà đã chiếm được + Hà Lan mà Áo chiếm được trước đó.
Trong khi đó, tại Venice, công quốc lâu đời này đã xảy ra nhiều vụ đảo chính, giết quân Pháp và tạo ra cớ cho Napoleon tiến vào giành quyền kiểm soát phần lãnh thổ trên đất liền của Venice. Venice từng tồn tại tới 1.2k năm và từng chống lại được cả đế quốc Ottoman hùng mạnh cuối cùng cũng phải chấm dừng sự tồn tại độc lập của mình với tư cách 1 quốc gia độc lập. Napoleon lập lên chính phủ bù nhìn thân Pháp tại đây và ký hiệp ước hòa bình với Pháp, chính phủ mới này cũng trả cho Pháp 15 triệu franc, 20 bức tranh, và 500 bản viết tay, các lãnh thổ trên đất liền cho Pháp quản lý để bầy tỏ lòng hữu nghị vĩnh cửu. Sau khi tự ký thỏa thuận hòa bình với Riedmont vào năm 1796, sau đó Napoleon đã tự ký tiếp 4 thỏa ước hòa bình với Rome, Nasples, Áo và giờ là Venice mà không thông qua Đốc chính.
Tại Genoa, 1 số người dân chủ nổi dậy và giết chết lính Pháp, Napoleon lại lấy cớ tiến quân vào đây để trấn áp cuộc nổi loạn, ông cho người thân cậy của mình lên nắm quyền và tiếp tục ký kết bản hiệp hước hòa bình thứ 5 với Genoa mà không thông qua Đốc chính.
Napoleon khi đó ở chính tại Milan, tại cung điện Mombello và cuộc sống của ông trở lên khá giống với hoàn đế Italy, các giới quý tộc Milan thường xuyên xuất hiện bên cạnh ông thay vì các tướng tá đạo quân Italy như trước đây. Tài sản của ông cũng gia tăng chóng mặt, ông cũng đưa mẹ, chú, các em đến Italy và không chịu quay về Pháp mà tiếp tục chiếm giữ Italy và 1 phần Áo. Giai đoạn này, Napoleon cũng tạo các mối quan hệ hôn nhân cho các em của mình để lôi kéo các thế lực ủng hộ mình hoàn toàn.
Tại Paris, Đốc chính đang dần mất kiểm soát do tình trạng lạm phát ngoài tầm kiểm saots, giá giày tăng 40 lần trong giai đoạn từ 1790-1797, tiền giấy chỉ còn 1% mệnh giá, nền chính trị đang suy yếu nhanh chóng. Trong cuộc bầu cử, hầu tước Barthelemy trở thành ủy viên Bảo hoàng cho thấy sự bất lực của những người cộng hòa khi đó trong việc giữ ổn định kinh tế và sự trỗi dậy của phe bảo hoàng. Sau khi giành thắng lợi, phe bảo hoàng bắt đầu chuẩn bị các âm mưu để dọn đường cho nhà Bourbon lưu vong trở về nắm quyền lại tại Pháp, việc này có sự dính líu của 1 số tướng trong quân đội Pháp. Napoleon đã cử Lavalette về Paris để theo dõi tình hình và nắm thông tin chi tiết. Ông cũng rất gay gắt phản đối lại những ý kiến tại nghị viện khi họ phản ứng lại sự chuyên quyền độc đoán của Napoleon tại Italy. Ông cũng tổ chức viết nhiều bài báo, lệ kỷ niệm để khẳng định đạo quân Italy là những người bảo vệ nền cộng hòa vững chắc nhất cho Pháp.
Ông tích cực ủng hộ việc xây dựng hiến pháp, và nền cộng hòa cho Cisalpine với những người nói tiếng Italy và họ nhanh chóng tham gia vào nền cộng hòa này, đây là nòng cốt để tạo ra đất nước Italy thống nhất về sau này. Hiến pháp này dựa theo hiến pháp của Pháp, họ tổ chức bầu cử và công tước Serbolloni là Tổng thống đầu tiên của nền cộng hòa này. Lúc đó, Đốc chính không thể áp đặt chính sách lên nghị viện, và nghị viện cũng không thể áp đặt chính sách lên Đốc chính nên chính trị tại Paris bắt đầu lâm vào bế tắc. Bộ trưởng ngoại giao Talleyrand mới lên chức tại Paris khi đó ngay lập tức viết thư để làm quen với Napoleon và xin kết bạn với ông và tạo lập 1 liên minh chính trị mới.
Sau đó, Napoleon cử tướng Augereau mang theo khoảng 3 triệu franc về Paris và ủng họ việc thanh trừng, lật đổ những người thuộc phe bảo hoàng và trung dung tại nghị viện Pháp nhằm bảo vệ nền cộng hòa của họ. Ông ta đưa người tới bao vây điện Tuileries, băt giữu 86 thành viên nghị viện và những người liên quan và lưu đầy họ đi các đảo xa xôi hẻo lánh. Tại Đốc chính 2/5 người thuộc phe bảo hoàng cũng bị thanh lọc ra khỏi khu vực, họ sửa đổi luật cấm các tăng lữ và những người lưu vong chưa được ân xá được tham gia bầu cử để ngăn chặn phe bảo hoàng quay lại chính quyền. 1 số tướng lĩnh ở phe bảo hoàng cũng bị thanh trừng khi đó như tướng Kellerman, tư lệnh đạo quân Alps. Sau khi Đốc chính mới lên, nhìn chung các công việc tại Italy hầu như họ không còn can thiệp nữa và Napoleon hoàn toàn có quyền chủ động tuyệt đối. Ông tiếp tục các cuộc đàm phán hòa bình với Áo.
Tới 13/10/1797, hiệp ước Pháp – Áo được ký kết. Hiệp ước nhanh chóng được phê chuẩn do sự ủng hộ hòa bình lên cao của người dân Pháp sau rất nhiều năm chiến tranh liên tục và sự yếu kém trong nền kinh tế Pháp khi đó. Hiệp ước tên Campo Formio.
Sau hiệp ước, Napoleon thông qua bộ trưởng ngoại giao Talleyrand đã vận động hành lang hướng mũi nhọn về phía Anh, và 1 thời gian ngắn sau, ông được bổ nhiệm là tư lệnh đạo quân Anh. Ông bắt đầu lấy lại các bản đồ, thông tin, các đảo, hải cảng và xây dựng lực lượng hải quân trở lại. Các tướng lĩnh có công ở đạo quân Italy cũng được ban thưởng hậu hĩnh trong giai đoạn này sau khi hiệp ước với Áo được ký kết. Ông giao lại đạo quân Italy cho em rẻ của mình là Charles Leclerc quản lý, còn ông đến hội nghị Rastatt vào tháng 11/1797. Hiệp ước Campo Formio chính thức được phê chuẩn vào ngày 20/11/1797. Sau đó ông lặng lẽ trở về Paris, rõ ràng quy định để làm bộ trưởng trong chính phủ tuổi >30 và ủy viên Đốc chính tuổi >40 đã làm ông gặp khó khi ở tuổi 28 nên ông đã tránh tham gia vào chính trị, né trán khi người dân xuống đường qua khu nhà ông thuê để hô hao tôn vinh ông.
Ngày 6/12/1797, Napoleon gặp bộ trưởng ngoại giao Talleyard để nói chuyện với nhau sau thời gian dài trao đổi qua thư từ, ngày 10/12, ông được thiết đãi bởi các ủy viên Đốc chính và thành viên trong chính phủ với 1 số nồng nhiệt và 1 số tỏ ra lạnh lùng. Rất nhiều người dân xuống đường tổ chức ăn mừng chào đón ông như người anh hùng chiến thắng trở về, còn ông đóng vai 1 người rụt rè và né tránh đám đông phấn khích này. Đặt mình giữa ánh sáng nhưng lại làm ra vẻ khiêm tốn rời khỏi nó là 1 trong những thủ thuật chính trị tài tình nhất, và Nopeleon đã làm chủ nó 1 cách hoàn hảo.
Tới dịp giáng sinh, Napoleon được bầu vào thành viên Tổng Hàn lâm viện Pháp quốc, thay thế cho vị trí của Carnot đã đi lưu vong sau vụ đảo chính phe bảo hoàng trước đây. Ông đã làm tốt vai trò này vì thực sự ông là 1 người rất am hiểu về nhiều vấn đề do sự say mê đọc từ bé của mình và cũng có đóng góp lớn cho khoa học, cũng như thành lập các tổ chức nghiên cứu.
Sau đó, ông gặp thủ lĩnh phe nổi dậy Ireland và tìm hiểu cơ hội đánh lại hải quân Anh, nhưng về cơ bản sau khi đánh giá thấy cơ hội là gần như không có. Lúc đó, hải quân Anh đã thống trị trên biển và gần nhưu quyét sạch các đạo quân hải quân của các nước khác trên biển. Nên Napoleon đề xuát thay vì tấn công sang Anh, chọn 1 vài hướng khác như tấn công chiếm lấy Hanover từ Anh, hay tấn công về phia Tây đe dọa giao dịch thương mại cảu Anh với Đông Ấn hoặc thương lượng hòa bình với họ. Cuối cùng, các Đốc chính chọn phương án tấn công về phía Đông, mục tiêu đầu tiên là tấn công Ai Cập. Các Đốc chính muốn đẩy ông đi xa để dân Paris giảm ảnh hưởng lên họ, nếu thất bại thanh danh hoen ố và họ không còn phải lo lắng nữa. Còn Napoleon lại thấy vui vì ông đx đi tiếp bước 2 người ông tôn thờ là Axander Đại Đế và Julius Ceasar khi cả 2 đều chinh phạt Ai Cập trước đó. Cũng có thể chiếm Ai Cập làm bàn đạp tấn công châu Á, nơi được coi là tạo ra các anh hùng trong lịch sử chinh phạt thế giới. Trước khi đi, vợ ông lai là 1 cổ đông trong công ty cung cấp tư trang cho đội quân Italy, nơi được coi là tham nhũng tràn lan tại Pháp, điều này có thể làm hoen ố thanh danh liêm chính của ông với người dân Pháp mà ông có trước đó.
7. Ai Cập
Ý tưởng chiếm Ai Cập được Pháp chú ý từ lâu, sau khi đất nước này bị đế quốc Ottoman chinh phục vào năm 1517, sau đó trên danh nghĩa vẫn cai trị nhưng thật chất do các các quân nhân nguồn gốc Georgia đang cai quản và không được lòng người dân tại đây. Đạo quân Ai Cập được thành lập và họ chuẩn bị khoảng 11 tuần trước khi tiến quân vào Ai Cập. Trong thời gian đó, Napoleon vẫn đánh lạc hướng băng cách bổ nhiệm lại ông chức Tư lệnh Đạo quân Anh, và ông tham gia thuyết trình 8 buổi để nói về ý định tấn công Đức, vùng mà Anh đang kiểm soát.
Việc chiếm Ai Cập có tính chất chiến lược khi kéo căng hải quân Anh ra thủ ở nhiều nơi từ Địa Trung Hải, Hồng Hải tới các tuyến đường từ Anh tới Đông Ấn và Mỹ. Đảo Malta là vị trí chiến lược của hải quân Anh khi đó. Đội quân Ai Cập nhanh chóng huy động được 8 triệu franc cho cuộc viễn chinh từ tiền của Rome, Hà Lan và Thụy Sỹ. Đội sỹ quân Napoleon chọn cho chiến dịch viễn chinh hầu hết là các tướng lĩnh tài ba đã từng đi cùng Napoleon trong các trận chiến hoặc có uy tín và người thân cận của ông trước đó. Ông cũng đem theo 125 cuốn sách về lịch sử, đại lý, thần thoại Hy Lạp để trên đường tiếp tục tìm hiểu Ai Cập. Ông mang theo nhiều thứ để trích dẫn và dùng khi đến vùng văn hóa họ như Kinh Koran người Hồi Giáo, kinh Vệ Đà người Hindu, Kinh thánh,… ông cũng mang theo nhiều nhà khoa học, địa lý, toán học, kkinh tế,… để lập ra ủy ban khoa học và nghệ thuật đặt tại Ai Cập sau đó như cách mà Alexander Đại Đế đã từng làm ở Ai Cập khi chinh phục đất nước này. Danh tiếng của Napoleon đã giúp ông nhanh chóng thu thập đủ thứ cần thiết để bắt đầu cuộc chiến.
Hạm đội của Napoleon rời Toulon đi Alexandria vào ngày 19/5/1798, sao đó từ nhiều bến cảng khác quân Pháp xuất phát đi Địa Trung Hải tới Ai Cập. Có 280 tầu lên đường cho chiến dịch này, ông mang theo 38k bộ binh, 13k thủy thủ và lính thủy, 3k thủy thủ thương mại, với 13 chiếm hạm chủ lực mà mỗi chiến hạm mang từ 74-118 pháo trên đó. Đạo quân này của Napoleon may mắn thoát được đạo quân Anh do Nelson chỉ huy 1 cách may mắn, khi đạo quân Anh này cũng có 13 tầu chiến chủ lực và kinh nghiệm trên biển của họ vượt trội so với Pháp và đang săn tìm Napoleon trên biển Địa Trung Hải.
Ngày 10/6, quân Napoleon tới Malta, ông ra lệnh cho cảng này mở cửa nếu không sẽ tấn công, Và may mắn các hiệp sỹ thân Pháp tại đó đã nổi dậy và mở cửa cảng cho quân Pháp tiến vào thay vì chống lại như thời quân Phổ tấn công thất bại. Tại đây, ông trục suất các hiệp sỹ kiểu trung cổ và thay bằng chính quyền cộng hòa kiểu Pháp và thực hiện các cải cách lớn tại đảo này sau nhiều thập kỷ sống trong cảnh phong kiến và thần quyền Kito giáo. Ông cũng viết các lệnh, chỉ thị, quy tắc khi quân Pháp đổ bộ lên bờ Ai Cập.
Tới 1/7/1798, quân Pháp bắt đầu đổ bộ lên bãi biển Marabut và tấn công thành phố Alexandria để tạo ra sự khủng bố trong tâm lý quân Ai Cập, họ nhánh chóng chiếm được thành phố với thương vong nhẹ. Ông lưu lại đó 1 tuần để giám sát việc thay đổi thể chế, chính quyền và thiết lập mối quan hệ thương nhân Pháp – Ai Cập, và bệnh viện tại đây. Ông cũng viết bài kêu gọi việc ông đến Ai Cập để giải phóng nhân dân Ai Cập khỏi các kẻ cầm quyền ngoại bang.
Ngày 7/7/1798, Napoleon hành quân thần tốc tới Cairo, họ đã vượt qua sa mạc khô cần khốc liệt của Ai Cập với tinh thần bị sa sút do thiếu nước, hoạt động của các quân Mamluck thù địch, 1 số người bị mù do nắng quá, cát lún khiến pháo khó di chuyển,…họ hành quân như vậy trong khoảng 17 ngày từ Alexandria tới Cairo. 1 trận tấn công của quân Mamluk trên đường với 4k người không đem lại ảnh hưởng gì tới đạo quân của ngài khi họ đánh theo lối quân trung cổ kém hiệu quả. Trên đường đi, sỹ quân thân cận đã cho ông thấy sự phản bội liên tục của vợ ông và ông tỏ ra rất chán nản và dự định sẽ ly hôn sau khi quay về Paris, chủ đề của ông cũng bị bàn tán rất sôi nổi ở Paris.
Ngày 21/7/1798, Murat Bey lại suất hiện tại thành phố Embaleh bên trái bờ sông Nile với 6k quân Mamluk và 54k chiến binh Ả-Rập phi chính quy. Nhưng đội quân này nhanh chóng bị đánh bại và rút lui sau 2 tiếng tấn công. 1 ngày sau, Napoleon tiến vào Cairo, thành phố với 600k dân vào thời điểm đó, với quy mô ngang Paris và là thành phố lớn nhất châu Phi khi đó. Tại đây, ông tiếp tục cải cách bộ máy khi đặt ra các hội đồng thành phố và quận để cai trị. Ông tôn trọng hồi giáo và không bắt ép họ phải làm gì về mặt tôn giáo. Ông cũng tích cực tham gia vào các trò nghi lễ giả tạo để lấy lòng người Ai Cập và mời gọi họ giúp đỡ nhằm tiêu diệt hết quân Mamluk. Khi Napoleon yêu cầu hạm đội từ Alexander di chuyển thì khi đến nơi hạm đội này đã bị hạm đội của Nelson tiêu diệt. Phần nhỏ còn lại của hạm đội bỏ chạy thoát được. Việc này làm Napoleon bị cắt rời khỏi Pháp, và cơ bản ép quân Phải không có đường lùi phải tiến lên phía trước. Viện Ai Cập được thành lập và bắt đầu nghiên cứu và lắp đặt các thiết bị của thế giới hiện đại vào Ai Cập. Ông sử dụng khoa học, lý trí khai sáng để chiếm được cảm tình của dân Ai Cập, các bài báo tuyên truyền nhiều vấn đề để lấy lòng người ở đây.
Tới 20/10/1798, cuộc tổng bạo động nổ ra tại Ai Cập với nhiều lính Pháp bị giết, 1 số tầu bị đánh chìm. Những người bạo động sau đó chiếm đại thánh đường, và tuyên truyền Napoleon đã bị giết và gây hoảng loạn trong quân lính. Napoleon đã tự lên ngựa chạy đi các điểm trấn an và trấn thủ giữ vững các vị trí phòng thủ tại Cairo, rồi cho pháo nã vào Đại Thánh đường tiêu diệt quân phản loạn. Những người bị bắt đau đó bị chặt đầu, xác bị thả trên sông Nile, đầu chất thành đống tại Cairo gây khủng hoảng tinh thần rất lớn cho những người có ý định chống lại quân Pháp.
Sau khi nhận được tin quân Mamluk đang ở dải Gaza gần biên giới Ai Cập, Napoleon quyết định chiến dịch Syria của mình. Sau khi dọa nạt không thành tới Jezzar, Jezzar còn tuyên bố sẽ giải phóng Ai Cập khỏi quân Pháp.
8. Acre
Sau khi Desaix đánh bại Murad Bey trong trận Samhoud vào tháng 1/1799, cơ bản ông đã chiếm xong Ai Cập và chỉ còn mối lo từ phía Jezzar. Ông cũng có tham vọng đánh và trị vì các vùng đất tiếp theo như đánh Constantinople (Thổ Nhĩ Kỳ) hoặc Ấn Độ nhưng với quân lực mỏng và hậu cần khó khăn khó mà ông có thể thực hiện được. Sau khi phân bố lực lượng giữ thượng Ai Cập, Alexandria và Cairo. Ông dùng lực lượng còn lại tấn công Acre cách vị trí của họ 480km.
Napoleon rời Cairo vào 10/2/1799, trong khi đó tại Pháp, Sa Hoàng Nga bắt đầu đứng ra tổ chức lực lượng chống lại Pháp và họ là lực lượng trung kiên nhất chống Pháp khi đó. Họ đã tập hợp liên minh thứ 2 đánh Pháp gồm Nga, Anh, Áo, Thổ Nhĩ Kỳ, Bồ Đào Nha và Naples, cùng với Giáo hoàng.
Tới 19/2, quân Napoleon tới pháo đài El-Arish và hạ pháo đài này, quân lính Thổ Nhĩ Kỳ tại đây đầu hàng, Napoleon sau khi chấp thuận đã tiếp tục lên đường, họ đánh bật quân Mamluk khỏi pháo đài Gaza vào 25/2. Sau đó, ông tiếp tục tấn công Jaffa nơi đang được Constantinople tiếp tế và có khoảng 12k quân đồn trú tại đó. Khi Napoleon yêu cầu đầu hàng, tổng trấn Jaffa đã giết và bêu đầu người đưa thư của Napoleon, Napoleon cho pháo bắn vào thành tổng tấn công và hạ thành vào 5h chiều cùng ngày. Sau đó là cuộc thảm sát Jaffa xảy ra khi các quân đã thề ở El-Arish lại quay lại Jaffa tiếp tục chiến đấu chống lại quân Pháp. Tiếp theo, ông gửi thư đe dọa tới các tổng trấn tại Jerusalem để yêu cầu họ đầu hàng khi nhìn bài học chống lại ông ở Jaffa.
Ngày 15/3, Napoleon đánh bại cuộc tấn công kỵ binh Ả Rập, nhưng sau đó ông lại thấy hạm đội của mình bị 2 tầu của Anh đánh bại và đánh mất các khẩu pháo và vũ khí hạng nặng được ông chở towsis đây để đánh chiếm Acre, chỉ có 3 tầu may mắn chạy thoát về cảng Toulon. Mặc dù mất pháo hạng nặng, nhưng ông vẫn quyết đinh tấn công thành Acre với pháo hạng nhẹ của mình. Có lẽ ông nên rút lui vì sau khi ông chiếm được 3 thành khác là El-Arish, Gaza, và Jaffa thì người ở đây khó có thể uy hiếp được đến Ai Cập nữa, nhưng ông vẫn muốn tiến đánh vì mục tiêu đánh bại người Thổ tại Damascus của ông chưa thực hiện được. Sau nhiều trận tiến công và từ trong đánh ra nhưng trận chiến vẫn giằng co và tiến vào vòng sa lầy do thành Acre rất vững chắc và nhiều pháo lớn được đặt trên tường thành, hào sâu, và công sự được bố trí chu đáo để thủ thành.
Trong thời gian công thành này, ông cho quân tấn công Safed và Nazareth để chặn đứng bước tiến của quna Ottoman để tái chiếm Ai Cập. Khi đó, Kleber với 2.5k quân đụng độ với lực lượng quân thổ lên tới 25k quân tại núi Hamoreh, ông ta đã tạo ra 2 đội hình vuông và rút dần lên núi rồi sáp nhập lại làm 1. Khi đụng độ lực lượng lớn quân Thổ, ông đã cử người về cầu cứu Napoleon. Napoleon lập tức lên đường để giải cứu Kleber. Napoleon đi vòng qua Nazareth rồi vòng về phía sau quân Thổ và tấn công làm tan rã hoàn toàn đội quân Thổ này. Nhờ địa hình với các mỏm đá cao 9-12m đã giúp che giấu quân Napoleon không bị phát hiện trong quá trình hành quân.
Sau đó ông quay trở lại bao vây và tấn công thành Acre, nhưng cũng không thể hạ được thành trong khi các vị tướng lĩnh thiệt mạng ngày càng tăng lên. Thêm đó quân Anh lại tiếp tục đến tiếp viện cho thành này. 1 thời gian sau, Napoleon nhận được các thông tin về chiến tranh tại châu Âu và về cơ bản ông còn hi vọng gì để có thêm quân tiếp viện từ Pháp. Ông phải cân nhắc việc dừng tấn công và duy trì các vị trí mà mình chiếm được trước đó. Sau khi thử lần cuối vào 10/5, cuộc chiến vẫn không thành công và Napoleon quyết định rút lui về Ai Cập. Ngày 20/5/1799, Napoleon rút quân khỏi Acre và đây là thất bại nặng nề nhất của ông trên chiến trường tới thời điểm đó, ông đã phải từ bỏ giấc mở trở thành Alexander Đại Đế mới. Ông thực hiện việc đốt sạch, phá sạch trên đường rút lui để tránh cho quân Acre truy kích. Tới 24/5, ông về tới Jaffa và đói mặt với việc hàng loạt thương binh và người bệnh khó có thể vận chuyển về lại Ấn Độ được. Napoleon trở lại Cairo vào 14/6/1799, ông tổ chức diễu binh ăn mừng chiến thắng cho quân đội mình. Trong trận chiến Syria, ông mất khoảng 5k quân. Ông cũng bí mật cho người đến Alexandria chuẩn bị các tầu để tổ chức quay về Pháp trong chuyến đi tối mật của mình.
Trong khi đó, quân độ Ottoman và Nga bắt đầu tiền quân và áp sát Alexandria, ông lệnh cho tăng cường tối đa cảnh giới thành và điều quân từ Cairo đến thành phố cảng này để chuẩn bị chiến đấu. Trước khi tới nơi, quân Thổ đã đánh chiếm được quân đôi trú tại 1 đồn nhỏ và giết sạch tù binh tại đó. Sau đó, quân Napoleon đã đánh tan 7k quân Thổ và cũng giết sạch tới người cuối cùng sau trận chiến. Cơ bản 2 lần quay lại tấn công của Thổ đều thất bại, Napoleon lên kế hoạch quay lại Pháp càng sớm càng tốt để chống lại liên minh thứ 2 của các triều đình phong kiến châu Âu đang tấn công Pháp.
Napoleon đã bí mật quay trở lại Pháp nơi là chiến trường chiến lược chính của Pháp, và giao lại Ai Cập cho tướng Kleber tiếp tục chỉ huy việc kiểm soát Ai Cập và chống lại các cuộc đổ bổ lại nhằm chiếm lại Ai Cập của đế chế Ottoman. Trên đường về Pháp, Napoleon rất may mắn khi tránh được các tầu tuần dương Anh trên Địa Trung Hải, nơi đã trở thành sân nhà của Pháp khi bọ bá chủ tại đây. Họ đi vòng vèo qua các vùng biển châu Phi để về Pháp nhằm né tranh gặp các hạm đội Anh. Tới 9/8/1799, ông đã về tới Pháp và ngay lập tức lên đường tới Paris. Napoleon có vận may thật sự tốt, rất nhiều báo cáo chỉ ra thất bại của ông ở Ai Cập bị hải quân Anh nắm được lại không được công bố kịp thời nên nó không ảnh hưởng tới định mệnh chính trị của ông. Về cơ bản ông đã hoàn thành mục tiêu chiếm Ai Cập, đập tan 2 cuộc phản công của người Thổ và giữ được Ai Cập. Thành cựu của cuộc chinh phạt Ai Cập Napoleon để lại là bộ Mô tả về Ai Cập dài 21 tập cực kỳ đồ sộ và vĩ đại cho nhân loại, cũng như các bản đồ cực kỳ chi tiết, họ cũng giúp ngành khảo cổ học ở Ai Cập ra đời từ đó.
9. Chính biến tháng sương mù
Trên đường về Paris, ông được người dân chào đón như anh hùng trở về sau chiến thắng, rất nhiều người dân ca ngợi sự vĩ đại của ông và tôn sùng cá nhân ông mạnh mẽ. Họ tìm thấy ở Napoleon hình ảnh của vị anh hùng, của vị tướng tài ba đem lại vinh quang cho nước Pháp. Trước khi bắt đầu các công việc chính trị sau đó, ông đã xử lý việc với người vợ Josephine của mình sau nhiều lần bà ngoại tình, như sau lần đó bà đã hoàn toàn chung thủy với ngài sau đó.
Các quan chức Pháp tổ chức buổi lễ ăn mùng chiến thắng cho Napoleon, nhưng trước đó họ cũng bàn nhau bắt ông vì tội đào ngũ về lại Paris khi chưa có lệnh hay là chào đón ông trở về. 1 số người trong Đốc chính còn có ý nên đưa ông quay lại quân đội ở 1 nước nào đó xa xôi càng làm ông cảm thấy bất mãn. Trong khi đó, sự thất bạn của bản hiếp pháp năm III và bộ máy quản lý yếu kém của Đốc chính đã tạo ra các mầm mống đảo chính và cải cách chính quyền. Nhiều phe phái bàn bạc với nhau về cách thức thực hiện và cách tổ chức lại chính quyền sau đảo chính. Trong đó phe phái manh có cựu bộ trưởng ngoại giao Talleyrand, cảnh sát trưởng cao cất, phó đô đốc hải độ Brest, Tư viện trưởng Sieyes khi đó là chủ tịch ủy ban Đốc chính,…toàn bộ chi tiết nội dung đảo chính được thực hiện bằng miệng mà không có giấy tờ để lại về sau. Sự thất bại trong việc kiểm soát lạm phát có lẽ là lý do chính mà chính quyền hiện tại bị mất đi uy tín, sau đó là nạn tham nhũng, tình hình chiến sự thất bại,…
Cuộc đảo chính bắt đầu gồm 2 giai đoạn riêng rẽ. Giai đoạn 1, Napoleon và các chủ mưu khác thực hiện cải cách bãi bỏ hiến pháp năm III và lập hiến pháp mới với việc bãi bỏ tổ chức Đốc chính mà đổi sang chính quyền hành pháp với 3 thành viên là Tổng tài gồm Sieyes, Ducos và Napoleon, cùng với đó là các cuộc tổ chức bầu thượng viện và hạ viện sau đó. Họ dự định tổ chức cuộc họp thượng viện lẫn hạ viện tại cung điện Saint-Cloud cách Paris 7 dặm. Cuộc đảo chính phải hoãn lại 48h do 1 số thành viên thượng viện đã tham gia đảo chính lại do dự và cần thời gian để xoa dịu họ để tiếp tục. Họ cũng cần chống lại nếu Barras, Gohier, Moulin chống lại hay kêu gọi người dân Paris phản đối.
Cuộc đảo chính diễn ra trong sự tương đối bí mật, dù trước đó Napoleon cũng tiếp xúc với cấc tướng lĩnh để thuyết phục họ ủng hộ ông. Sự kiện bắt đầu vào ngày 9/11/1799, Napoleon được Sieyes chỉ định làm tư lệnh quân khu 17 và Vệ binh quốc gia. Ông dẫn vệ binh quốc gia đến với ý nghĩa bảo vệ lưỡng viện. Thứ 2, ngày 10/11/1799, Napoleon cưỡi ngựa tới Saint-Clound, cùng thời gian đó, Gohier bị quản thúc tại điện Luxembourg. Trong khi đó Moreau tới Luxembourg, giải tán lực lượng bảo vệ cung điện và bắt giữ Barras, Gohier, và Moulin và yêu cầu họ từ chức ủy viên Đốc chính. 3 vị Ủy viên Đốc chính này sau đó đồng ý ký vào đơn từ chức. Tại thượng viện tại Saint-Cloud, Napoleon đã có bài phát biểu hùng hồn về việc cải cách nền cộng hòa. Ông kêu gọi hiến pháp năm III đã mất hiệu lực và họ cần có 1 hiếp pháp mới thay thế. Tại Hội đồng 500 đang nhóm họp, Napoleon gặp nhiều trở ngại hơn nhiều do tại đây nhiều phe phái hơn so với thượng viện và khó kiểm soát hơn. Hạ viện trở lên hỗn loạn với sự la ó và phản đối Napoleon và lực lượng có vũ trang của ông ở bên ngoài hạ viện. Napoleon trở nên do dự và có vẻ mất bình tĩnh vào lúc đó. Trong nỗ lực nhằm giữ chật tự, Lucien, chủ tịch hạ viện đã gõ mạnh cái búa chủ tọa và yêu cầu im lặng. 1 số đại biểu nhẩy khỏi bậc đến sô đẩy, đánh, tát Napoleon. Sau đó các lính pháo thủ đã giúp Napoleon rùi lại và đi ra ngoài phòng họp. Có vẻ Napoleon đã mất tinh thần sau đó 1 khoảng thời gian. Sau khi chủ tịch hạ viện Lucien ra khỏi cuộc họp, những kẻ chủ mưu đã loan tin các đại biểu 500 đã hành hung Napoleon và kêu gọi lực lượng bảo vệ cơ quan lập pháp ủng hộ cuộc đảo chính.
Giai đoạn 2 của cuộc đảo chính là giành lấy sự ủng hộ của 400 người trong lực lượng bảo vệ cơ quan lsspj pháp. Họ thể hiện rằng 1 số người bị Anh mua chuộc tại nghị viện 500 người đang nổi loạn và họ đang làm rối loạn nền cộng hòa của Pháp. Nghị viện sau đó bị giải tán. Sau đó, họ tìm được khoảng 50 người còn lại ủng hộ cuộc đảo chính và thành lập nghị viện mới. Họ chỉ định 3 người Sieyes, Ducos và Napoleon là tân 3 tổng tài; 2 người đầu tiên là 2 ủy viên Đốc chính cũ, họ đã tạo ra cái gọi là sự liên tục kế thừa. Nhóm 50 người còn lại ra lệnh đình chỉ hoạt động của lưỡng viện trong 4 tháng nhưng thực chất là mãi mãi, trúc xuất 61 nhân vật chống đối chế độ mới, chủ yếu là người tân-jacobin, trong đó có 20 người bị lưu đày. Ủy ban chuyển tiếp được thành lập với 50 thành viên, 25 người cho mỗi viện và soạn thảo hiến pháp mới. Cuộc đảo chính diễn ra thuận lợi khi không có lực lượng nào trong nước tỏ vẻ sẽ chống lại cuộc đảo chính này. Nhóm chủ mưu đã thành công đóng cả 2 nghị viện và xóa bỏ nền cộng hòa mà cuộc cách mạng Pháp đang mạng lại trước đó. Các sỹ quan quân đội thì đánh giá cao sự trật tự, kỷ luật và hiệu quả, điều mà Napoleon đã và sẽ đem lại cho họ chứ không phải các chính trị gia ở các đảng phái, nghị viện như trước.
II. Làm chủ
10. Tổng tài
10h sáng 11/11/1799, Napoleon tới điện Luxembourg để đảm nhận cương vị Tổng tài lâm thời của mình. Ông cũng dự định thực hiện cuộc đảo chính thứ 2 để loại bỏ 2 người Tổng tài cùng mình để độc chiếm vị trí này. Napoleon không tin Sieyes khi coi ông này người đã từng viết 2 bản hiến pháp năm 1791 và 1793 đã luôn đề xuất cân băng quyền lực và chính trị, ông muốn thâu tóm quyền lực về phía mình. Cuộc họp Tổng tài đầu tiên diễn ra với Napoleon là vị trí chủ tịch, cá ấn phẩm áp phích tuyên truyền cho ông cũng được phát khắc nơi tại Paris. Bản hiến pháp mà Sieyes định đưa ra sẽ để cho ông làm Đại tổng tài, còn Napoleon là tổng tài chiến tranh còn Ducos là tổng tài nội vụ. Rõ ràng đây là điều Napoleon không mong muốn thấy. Sau đó hiến pháp mới đươc đưa ra thảo luận trong 5 tuần tiếp theo trước khi đưa ra biểu quyết. Nhóm của Napoleon sau đó có thêm sự ủng hộ của 1 số thành viên đã trở thành nhóm áp đảo. Sau đó hiến pháp bị sửa đổi thành trao cho Napoleon làm Tổng tài Thứ nhất trong 10 năm, và giám sát ông là 1 hội đồng nhà nước để tư vấn cho ông. Tổng tài thứ 2 và thứ 3 về cơ bản để giúp việc và cho có đủ vào hiến pháp.
Sau khi hiến pháp được thông qua, Napoleon ban hành 1 loạt sắc lệnh để mua chuộc lòng người trong cả nước. Ông cũng thực hiện 1 số cải cách trong tài chính tại Pháp, thực hiện chế độ thuế tập quyền trung ương và các chi tiêu cho quân đội. Cuộc đảo chính thứ 2 sau đó thành công với vị trí Tổng tài thứ nhất thuộc về Napoleon, tổng tài thứ 2 là Cambeceres, tổng tài thứ 3 là Charles-Francois Leburn, Sieyes làm chủ tịch thượng viện và Ducos là phó chủ tịch. 3 vị trí tổng tài này còn cần qua trưng cầu dân ý sau đó để trở thành chính thức. Cơ bản quá trình thâu tóm quyền lực của Napoleon đã hoàn thành với việc kiểm soát hầu hết quyền lực trong tay mình. Ông hiểu mối lo của những người mua, được giao tài sản mà cách mạng đã tích thu của vua và quý tộc đem bán phát mại sẽ được chính phủ mới bảo vệ hoàn toàn, tôn trọng quyền sở hữu lên trước quyền bình đẳng và tự do. Các quy định mới khá rõ ràng về việc khám, bắt giữu người dân cũng giúp người dân giảm nỗi lo về việc dễ dàng bị bắt và giết như giai đoạn trước. Chế độ bầu cử phức tạp 3 giai đoạn giúp Napoleon dễ dàng loại bỏ các thành phần chống đổi khỏi chính quyền do mình kiểm soát này về sau.
Khi Napoleon đề nghị thỏa thuận hòa bình với Anh và Áo, phía Anh từ chối còn Áo thì lưỡng lự và đàm phán không đi tới đâu. Ông cũng có chính sách bức tường đồng thau và thu hút nhiều người có quan điểm khác nhau quay lại chính quyền của mình. Chính sách này đã giúp ông có nhiều nhà quản lý tài năng tới từ nhiều ý thức hệ khác nhau, kể cả những người từng chống đối ông quay lại chính quyền. Ông cũng tạo ra cuộc bỏ phiếu gian lận khi thay bộ trưởng nội vụ là e trai mình Lucien và công bố hơn 3tr nam giới pháp đi bỏ phiếu và tỷ lệ bỏ phiếu thông qua hiến pháp tới 99,95%. Quá trình này tạo ra 1 hệ thống giả mạo các con số có hệ thống trong chính quyền Napoleon đặc biệt là các con số trong chiến tranh mà ông đã thực hiện từ lâu. Ông cũng gia tăng lực lượng cảnh sát nội địa và đã đảm bảo được an toàn trong nội địa, tình trạng trộm cướp đặc biệt tại vùng nông thôn giảm hẳn và rất được người dân tán thành. Nhiều người đã di tản phe bảo hoàng trước kia được xóa tội cho về trừ 1 số thành viên chống đối đến cùng. Cuộc nổi dậy của người Chouan tại Vedee cuối cùng cũng được dẹp yên vào năm 1800 và đất nước cơ bản thống nhất. Các báo chí sau khi được tự do bùng phát lên 300 nhanh chóng giảm về 72 và tới thời Napoleon nắm quyền thì chỉ còn 13 báo và đưa cấc thông tin theo đinh hướng của Napoleon. Nước Pháp khi đó được chia thành 83 khu, mỗi khu do 1 tỉnh trưởng quản lý, tỉnh trưởng do bộ nội vụ bổ nhiệm. Sau đó bổ sung thêm 20 tỉnh mới, mỗi tỉnh có khoảng 6 quận và duy trì tới ngày này tại pháp.
Trong quá trình tìm kiếm nguồn tài trợ, ngoài việc vay các ngân hang Paris nhưng rất khó khăn, Napoleon đã cho thành lập ngân hàng Pháp với ông là cổ đông đầu tiên và kêu gọi các cổ đông khác cùng góp vốn vào để thành lập nhằm giảm sự phục thuộc với các ông chủ ngân hàng Paris lúc đó. Ngân hàng này sau đó đã phát triển rất mạnh khi độc quyền phát hành tiền giấy, tới 1806 tì bắt đầu cơ chế thống đốc và phó thống đốc ngân hàng. Vào 19/2/1800, Napoleo chuyển đến điện Tuileries nơi mà vua Luis XVI từng sống và độc quyền sử dụng điện này sau đó.
11. Marengo
Ngay khi lên giữ chức Tổng tài thứ nhất, Napoleon đã bắt đầu xây dựng đội quân dự bị với quân số khoảng 30k người và cử Berthier làm Tư lệnh đội quân dự bị này để chuẩn bị quay lai tái chiến với quân Áo. Họ tổ chức dưới dạng ½ là lính già + ½ là lính mới chiêu mộ để huấn luyện với nhau. Đạo quân được thành lập mới này được giữ bí mật về việc thành lập, hoạt động, và quân số để tạo ra sự bất ngờ với quân Áo.
Đạo quân này sẽ tiến qua dãy Apls ở Italy để tấn công vào sườn phải của tướng Áo Melas, nơi mà họ đã khá sơ hở và điểm yếu của quân Áo khi mà họ cho rằng không đạo quân nào có thể vượt được dẫy Alps an toàn. Sự thật là trước đây cũng chỉ có Hannibal đã có thể dẫn đạo quân của mình qua dãy Alps này để tấn công thẳng vào kinh đô La Mã. Napoleon đã may mắn và thành công vượt được dãy Alps để có mặt tại Italy. Trong khi đó, 24k quân của tướng Ott vây hãm Massena bên trong Genoa và sau nhiều tháng cố thủ thì Massena đã phải đầu hàng và quân đội của Massena bị bắt là tù bình và trao trả về Paris sau đó. Trước đó, Napoleon đang đánh lạc hướng bằng cách duyệt binh và chuẩn bị lực lượng để tấn công vào chiến trường Đức. Tới 9/5/1800, ông tới Geneva, rồi loạn tin sẽ tới Basle, trong khi quân của ông bắt đầu di chuyển qua đèo St Bernard và vượt dẫy Alps 1 cách thuận lợi và may mắn. Tổng cộng có 51.4k người, 10k ngựa và 750 la vượt dãy Alps. Khi tới pháo đào Bard, họ mất tới 12 ngày để hạ nó mới có thể tiếp tục lên đường làm chậm trễ quá trình hành quân của mình rất nhiều so với kế hoạch.
Trong khi đó, ngày 22/5/1800, Napoleon đã tới Aosta, Lannes mang theo 32k quân và 12.5k quân cửa sư đoàn Moncey đang tiếp tục tiến tới. Thay vì tiến xuống phía Nam để giải vây cho Genoa, Napoleon lại lên phía Đông và tới Milan để chiếm kho tang và cắt đứt đường rút lui của Melas. Trong khi Melas lại đi chiếm Nice, Ott chiếm Genoa. Genoa đầu hàng Ott, khi đó khaongr 30k/160k người trong thành đã chết đói. Khi đó quân Áo bắt đầu rút lui và họ có 3 con đường để lựa chọn. Napoleon đã phải chia người ra để kiểm soát 3 con đường và vi phạm việc tập trung quân của mình. Trong khi tiến quân, Lannes đã đánh bại đạo quân của Ott khi từ Genoa di chuyển để hội quân với Melas, sau đó 2 đội quân này cũng gặp nhau và tiến về Alessanderia. Trong khi đó Napoleon đang chờ đợi quan sát ý định của Melas, Khi đó Desaix từ Ai Cập kịp đến trận đánh này và được cử chỉ hủy 1 đạo quân gồm các sư đoàn của Monnier va Boudet.
Marengo là nơi hợp nhau của 3 con đường và hợp lưu của sông Tanoro và Bormida. Các cánh đồng lớn đã che khuất tầm mắt của lính chinh sát kỵ binh và mưa tầm tã đã làm cho quân của Napoleon không thể nhận ra 1 lượng lớn quân cảu Melas đang tiến tới. Khi đó, ông nhận được tin Melas sẽ hành quân tới Genoa, nên cho quân đi chặn ở 1 số vị trí. Sau khi đánh thắng 1 trận nhỏ và quân Áo rút lui, lính chinh sát đã không phát hiện ra 1 cuộc phản công nào cua quân Áo nên trở lên lờ là thiếu kiểm soát. Các cuộc thẩm vấn từ binh, tình báo đều cho thấy sẽ không có sự phản công đáng kể nào. Vì vậy, sáng 14/6/1800, Napoleon chỉ có 15k quân thuộc 2 sư đoàn bộ binh và 2 lữ đoàn kỵ binh cùng 15 khẩu pháo trên chiến trường Marengo. Vào 4h30 sáng, quân Áo bất ngờ phản công với luwcjluowngj 23.9k quân bộ binh, 5.2k kỵ binh và 92 khẩu pháo phản công quân Pháp mạnh mẽ và đánh hầu như cho quân Pháp tan tác phải rút lui liên tục, nhưng quân Pháp vẫn duy trì được kỷ luật rút lui trật tự theo hình vuông, sau đó Napoleo và đội cận vệ tới ứng cứu nhưng vẫn chưa thể làm gì khi chênh lệch lựng lượng quá lớn và quân Pháp tiếp tục bại lui liên tục. Mặc dù trong bại cục, nhưng Napoleon vẫn tự tin và cổ vũ mọi người chiến đấu kiên cường. Ông cho gọi gấp Desaix quay về khẩn cấp để cứu viện cho đội quân của mình và họ đã chống cự được tới lúc Desaix quay trở lại cứu. Khi quân Áo tổng tấn công vào 5h chiều, may mắn 1 đạn đại bác bắn trúng xe chở đạn làm nó phát nổ và gây rối loạn trong quân Áo, tranh thủ đó, lực lượng Pháp bắt đầu phản công mạnh mẽ, kỵ binh của Kellerman xung phong rất dũng mạnh và đánh tan các cánh quân Áo đang rút lui lúc đó. Sau đó quân Pháp tổng phản công và giành thắng lợi cuối cùng trong trận chiến này dù từ đầu họ liên tục ở thế yếu. Kết thúc trận chiến, 963 lính áo bị giết, 5.518 bị thương, 2.921 bị bắt; trong khi quân Pháp có 1k bị chết, 3.6k bị thương và 900 bị bắt hoặc mất tích. Sau đó Melas đã phải ký thỏa thuân jđình chiến và nhượng lại các vùng đất Piedmont, Genoa, phần lớn vùng Lombardy, 12 pháo đài, 1.200 khẩu pháo và đạn dược lại cho Napoleon.
Có thể nói, bên cạnh thiên tài quân sự, năng lực trí tuệ, khả năng quản lý, và sức làm việc cần mẫn của ông, cũng không thể đánh giá thấp phần vài trò may mắn đóng góp trong sự nghiệp của Napoleon. Ông đã may mắn khi thời tiết ủng hộ cho ông vượt qua dãy Apls, đã may mắn mưa làm chậm bước tiên scuar Desaix để ông kịp quay lại cứu viện, đã may mắn khi báo cáo của Maillard bị thất lạc trong biến cố tại Ajaccio, may mắn khi bị đâm ở Toulon không chết, may mắn khi xe chở đại của Quasdanovich trúng đại tại Rivoli, xe chở đạn của Melas trúng đại ở Marengo, tầu của ông không gặp tầu Anh, khi Sieyes không lựa chọn được ai khác cùng tham gia đảo chính Brumaire, hay khi báo cáo của Kleber về chiến dịch Ai Cập về sau đảo chính,…
12. Người ban luật
Sau khi lên nắm quyền, ông cũng tái lập lại mối quan hệ với giáo hội thiên chúa và đảm bảo họ không gây nguy hại cho việc nắm quyền của mình. Mặc dù cho giáo hội hoạt động trở lại nhưng các tài sản đã thu sẽ không trả lại và không có các loại thuế thập phân giáo hội thu và không có tòa án dị giáo nào còn tồn tại ở Pháp. Các yêu cầu trung thành với nhà nước, chính quyền được đặt lên trước việc trung thành với đạo. Việc hòa giải tôn giáo cũng giúp ông củng cố sự ổn định trong nước rất lớn sau giai đoạn cách mạng đầy xáo trộn tại Pháp trước đó. Sau đó, ông tái thực hiện việc thống nhất luật pháp tại Pháp thay vì bị phân hóa theo vùng miền khi miền Bắc của Pháp theo luật mới say cách mạng, trong khi miền Nam vẫn theo luật La Mã cũ. Ông đã thống nhất được 42 bộ luật khác nhau của Pháp thành 1 bộ luật duy nhất. Mặc dù bị bác ở 2 viện vào năm 1801, nhưng nhờ sự quyết tâm và ủng hộ cá nhân mạnh mẽ nó cuối cùng cũng được thông qua và là 1 thành tựu lớn của Pháp về sau này. Ông cũng thống nhất đơn vị đo lường, quy chuẩn tiền tệ. Hệ thống giáo dục từ bậc trung học (11 tuổi trở lên) được cải cách triệt để khi đưa vào các môn khoa học, xã hội vào giảng dậy, trong khi bậc tiểu học ông vẫn để cho giơi tăng lữ và già thờ đảm nhiệm. Ông cũng tham gia rất nhiều việc điều hành đất nước, điều khiển các phiên họp hội đồng và tạo động lực từ năng lượng tích cực và nhiệt tình của mình, nó ảnh hưởng rất mạnh lên các thành viên hội đồng khác.
13. Những âm mưu
Các cuộc đàm phán hòa bình với Áo diễn ra nhiều tháng sau đó sau khi Napoleon giành thắng lợi trên chiến trường Italy. Mãi tới cuối năm đó hiệp ước hòa bình ký kết với Áo mới được thực thi. Sau đó Napoleon cũng có 1 số hoạt động ngoại giao để có được hòa bình với khu vực này và tập trung lên án luật hàng hải của Anh, khi họ đang kiểm soát biển cả.
Vào 24/12/1800, Napoleon và vợ cũng may mắn thoát chết trong 1 vụ ám sát nhằm vào ông khi ông đang đi tới nhà hát Opera. Chủ yếu các nhóm này là các nhóm bảo hoàng khi Napoleon công khai chống đối việc khôi phục lại chế độ quân chủ và sự trở về của nhà Bourbon. Tranh thủ điều này, Napoleon cũng thực hiện kế hoạch bắt các người theo phái Jacobin vì coi họ là những kẻ khủng bố, chống đối chính phủ.
Sau đó, Anh với Pháp cũng thực hiện các vụ đàm phán với nhau về 1 hiệp định hòa bình giữa 2 nước. Trướ đó Pháp đã ký với 1 số nước Châu Âu các hiệp định hòa bình khác. Việc Sa Hoàng Nga bị ám sát cũng làm cho quan hệ tốt đẹp của Napoleon và Nga ngày càng xấu đi và Nga lại có xu hướng xích lại gần với Anh hơn. Sau đó quân Anh đổ bộ lên Ai Cập và bắt đầu chiếm ưu thế ở đây. Năm 1802, Pháp rút quân khỏi Ai Cập và Anh đến chiếm khu vực này. Cuối cùng, hiệp ước được ký kết với việc Pháp nhận lại các vùng lãnh thổ bị Anh chiếm và rút khỏi Ai Cập, rỡ bỏ các phong tỏa hải hải với Anh để Anh quay trở lại thông thương với châu Âu như trước đây. Sau đó là hiệp ước hòa bình với Bavaria, Nga, và Thổ Nhĩ Kỳ sau đó.
Sau đó, Napoleon quyết định tái chiếm vùng trung Mỹ là hòn đảo Haiti ngày nay vì đây có các đồn điền lớn cung cấp hàng hóa cho Pháp. Napoleon cũng ký quyết định cho phục hồi việc buôn bán nô lệ, cuộc tấn công của Pháp ban đầu gặp bất lợi nhưng cuối cùng cũng đánh tán được quân nổi dậy tại đây và áp đặt lại sự cai trị của Pháp tại đó. Nhưng sau đó các cuộc chiến tranh du kích tiếp tục xảy ra khi thủ lĩnh của những người da đen tại đảo bị bắt về Pháp. Tới năm 1803, Pháo rời khỏi đảo và Napoleon chấm dứt giấc mơ về 1 đế chế Pháp ở phương Tây xa xôi của mình.
14. Amiens
Napoleon và vợ đã can thiệp rất nhiều vào các cuộc hôn nhân của các thành viên trong gia đình mình the ý của họ để tạo ra các mối hôn nhân vì động cơ chính trị và củng cố quyền lực. Họ cũng làm sông slaij nhiều quy tắc hoàng gia trước kia và ngày càng có xu hướng quay lại chế độ bảo hoàng và xa rời cách mạng. Năm 1802, hiệp ước hòa bình Amiens giữa Pháp – Anh được ký kết và nhiều người bắt đầu ăn mừng đặc biệt tại Anh, cũng có nhiều người Anh đến Pháp thăm quan và người Pháp lưu vong trở về nước sau sự kiện này. Tuy nhiên, các nước này với nhau lại không ký hiệp ước thương mại và sau đó họ lại bắt đầu phát sinh mâu thuẫn sau đó. Sau hiệp ước, lần đầu tiên nước Italy xuất hiện trên bản đồ thế giới kể từ sau thế kỷ thứ 5, khi đế quốc La Mã sụp đổ.
Năm 1802, thượng viện Pháp cũng tôt chức bầu và cho phép Napoleon trở thành Tổng tài thứ nhất suốt đời thay vì nhiệm kỳ 10 năm như hiến pháp ban đầu. Ông cũng giả bộ từ chối 2 lần và tổ chức trưng cầu ý kiến người dân về việc này và được tỷ lệ thông qua tuyệt đối. Khi hiến pháp năm X có hiệu lực, Napoleon dần tiến tới con đường trở thành vị quân chủ mới của Pháp với chế độ hầu hết những người ủng hộ ông nắm các vị trí từ trên xuống dưới trong chính quyền tại Pháp. Tới 5/9/1802, quân Pháp trở lại Italy, Alexandria, Jurusalem, Jaffa, Acre,.. để thức đẩy lợi ích của Pháp tại các khu vực này. Sau đó, khu vực Piedmont bị sáp nhập thành 6 khu vực mới của Pháp. Nước Thụy Sỹ khi đó là 1 chư hầu của Pháp cũng bị Napoleon cho lập chính phủ bù nhìn thân Pháp hoặc sẽ bị xóa sổ như Piedmont. Ông cho 40k quân Pháp tới Thụy Sỹ để tái tổ chức đất nước này đã vi phạm hiệp ước Luneville.
Công nghiệp của Anh quá phát triển cho với Pháp và họ không có cơ sở để cạnh tranh sòng phẳng được nên Napoleon tiến hành trợ cấp bằng cách đánh thuế cao với hàng nhập khẩu từ Anh. Sự yếu kém về kinh tế của Pháp cũng gây ra sự khó khăn cho các nước vệ tinh của Pháp. Sau khi ký hiệp ước, thái độ bài Anh của Napoleon vẫn rất mạnh mẽ, ông còn cử đoàn thuyền đến Ấn Độ để liên lạc với những thành phần chống Anh tại đây. Nhìn chung các hành động của Napoleon thể hiện sự thiếu tôn trọng hiệp ước hòa bình mà ông đã ký trước đó với các bên liên quan. Cũng như nội sợ của anh về Việt Pháp – Nga chia nhau vùng lãnh thổ của đế quốc Ottoman đang suy yếu. Tại Đức, với hơn 200 quốc gia nhỏ đã tái tổ chức gộp lại thành 40, và họ đã chuyển đổi đất nước với gần 2,4 triệu dân lúc đó lại. Napoleon cũng thúc đẩy hoạt động hôn nhân chính trị với các quốc gia lớn tại Đức và nhiều hành động khác làm Anh bất mãn.
Ngày 8/3/1803, George III đọc diễn văn của vua Anh yêu cầu nghị viện chuẩn bị hậu cần cho chiến tranh để chống lại Pháp. Nhưng đó mới chỉ là lời đe dọa chứ họ cũng chưa thực sự có hành động gì. Sau đó Anh cũng đưa ra 1 số yêu cầu Pháp phải thực hiện, nhưng rõ ràng Napoleon đã không đồng ý thực hiện và có lòng tự tôn cá nhân rất mạnh. Nhờ lực lượng thủy quân áp đảo nên Anh cũng đã thực hiện 1 số biện pháp bắt giữu tầu khi Pháp từ chối thực hiện các yêu cầu của Anh.
Ngày 18/5/1803, Anh chính thức tuyên chiến với Pháp, hiệp ước Amiens tan vỡ nhanh chóng sau khi được ký kết trong 1 thời gian ngắn. 2 bên bắt đầu chuẩn bị lực lượng để tiến hành chiến tranh với nhau. Để chuẩn bị hậu cần, Napoleon đã bán phần đất là Louisiana cho Mỹ với diện tích 1.4 triệu km2 mà bao gồm phần lớn 13 bang tại Mỹ hiện tại với giá 80 triệu franc để chuẩn bị cho cuộc chiến sắp tới. Việc bán này 1 phần cũng vì ông muốn thành toàn cho Mỹ mà không muốn gặp cả 2 kẻ định là Anh và Mỹ ở cả 2 chiến trường cùng 1 lúc.
15. Đăng quang
Sau khi tuyên chiến, Napoleon cho quân tấn công vài Hanover thái ấp của tổ tiên vua George III. Các xưởng đóng tàu được huy động để đóng các tàu đáy bằng để tấn công Anh. Hải quân hoàng gia Anh thì phong tỏa các cảng tại Đức để trả đũa. Quân Pháp sau đó quay lại tái chiếm Naples tại Italy, rồi xây dựng hệ thống doanh trại dọc bờ Đại Tây Dương. Đạo quân Anh lấy thêm người và sau đó quân số lên tới 70k và đổi tên thành Đạo quân bờ biển, tới tháng 3/1804, đạo quân này đã lên tới 120k quân. Hạm đội thuyền cũng được chuẩn bị để viễn chinh Anh với số lượng lên tới 167k người. Tuy nhiên, năng lực thủy quân của Pháp hạn chế và Anh luôn có hạm đội thường trực quá mạnh đã ngăn cản mọi sự tấn công trên biển vào họ thành công suốt nhiều thế kỷ. Trong khi đó, tại Anh họ đã chuẩn bị sẵn sàng cho 1 sự đổ bộ vào đất nước họ nếu có với 1 lực lượng đồn trú khắp nơi khoảng 600k quân sau khi họ gọi nhập ngũ khoảng 11-14% nam giới tại Anh, cùng với khoảng 85k dân binh trên cả nước. Thêm vào là lực lượng thủy quân quay về nước sẽ chặn đứng nguồn tiếp tế cho quân Pháp nếu họ đổ bộ lên đất liền Anh sẽ làm quân Pháp có thể sớm thất bại. Các tướng của Napoleon đều cực lực phản đối 1 chiến lược tấn công phủ đầu vào Anh như thế. Vào khoảng thời gian này, hoạt động ám sát của Anh được thúc đẩy mạnh mẽ với 1 số tướng lĩnh Pháp nhằm loại bỏ Napoleon khỏi chính trường Pháp cũng được thúc đẩy và suýt nữa thành công.
Khi vụ ám sát thất bại, Napoleon nghi ngờ Công tước d’Enghien có tham gia vào vụ việc này, đây là 1 thành viên phái bảo hoàng của Pháp đang sống lưu vong tại Đức, ông đã bị bắt cóc về Pháp và bị xử tử tại đây. Vụ việc sau khi được tiết lộ đã gây sốc cho những người tự do tại Pháp và châu Âu và lo ngại việt Napoleon trở thành 1 kẻ độc tài khi hành động như vậy. Người Nga lúc đó đã rất phản đối hành động của Napoleon và liên minh của họ có nguy cơ tan vỡ. Sau các vụ việc ám sát để khôi phục thể chế phong kiến, cuộc họp hội đồng nhà nước lại đề xuất Napoleon thay đổi thể chế để làm cho các thế lực bảo hoàng cũ không còn cơ hội để quay lại nữa. Họ đề xuất rằng thiết lập triều đại Napoleon để thừa kế quyền lực. Họ lấy lý do chấm dứt những hy vọng của nhà Bourbon để tôn Napoleon lên ngôi Hoàng đế của Pháp. Như vậy sau 11 năm cách mạng Pháp nổ ra, Pháp lại quay lại chế độ quân chủ và rất ít người Pháp phản đối điều này.
Ngày 10/5/1804, William Pitt trẻ trở lại làm thủ tướng Anh và cam kết xây dựng lại 1 liên minh thứ 3 để chống Pháp. Napoleon sau khi lên ngôi Hoàng đế, đã phong hàm cho 18 thống chế của Đế chế. Sau đó từ 1807-1815 có thêm 8 thống chế nữa được phong. Những người này được cho là những tướng lĩnh xuất sắc nhất của Pháp lúc đó. Nhiều loại huân chương được Napoleon cho ra đời để cổ vũ sỹ khí quân đội của ông sau đó, các biể tượng đại bang cho Đế chế, con con cho gia đình ông cũng xuất hiện khắp nơi tại Pháp. Hải quân Anh cũng thực hiện 1 số vụ cướp với tầu Tây Ban Nha làm họ có thể thành 1 đồng minh với Pháp trong chiến tranh sắp tới. Napoleon chính thức lên ngôi khi 35 tuổi. Tuy nhiên, quan hệ trong gia đình ông rất rắc rối và ông tỏ ra không thật sự tốt trong việc quản lý gia tình 1 cách quy củ như cách ông quản lý đất nước. Napoleon cũng mời Giáo hoàng đến dự lễ đăng quang của mình và hứa tổ chức lễ cưới theo nghi lễ tôn giáo lại dưới sự chứng kiến của ông để ông có mặt trong lễ đăng quang của mình.
16. Austerlitz
Tới tháng 12/1804, William Pitt đã ký 1 liên minh với Thụy Điển, sau khi ký với Nga và đã hình thành 1 liên minh mới. Anh trả cho Nga 1,25 triệu bảng để Nga cử 100k quân gia nhập liên minh chống Pháp. Áo và Bồ Đào Nha gia nhập liên minh muộn hơn sau đó. Trong khi đó, Napoleon thực hiện kế hoạch xây dựng hải quân của mình. Trong khi đó Napoleon lại muốn liên minh với qua Phổ hoặc chí ít cho ông này trung lập không tham gia vào liên minh của Anh. Napoleon cũng lên ngôi hoàng đế cả ở Italy và trở thành vua của 2 nước. Napoleon cũng mong muốn là quốc gia vĩ đại nhất tại lục địa Châu Âu, cũng không quá ham muốn chiến tranh nhưng sẵn sàng đối đầu với bất kỳ quốc gia nào nếu họ gây hấn với Pháp.
Sau khi hạm đội của Villeneuve tranh thủ khi hạm đội của Nelson bị lệch khỏi vị trí phong tỏa đã rời khỏi Pháp và đi tới Martinique. Sau đó khi hạm đội Nelson đuổi theo thì Napoleon lập tức cho quân chuẩn bị tổng tấn công sang Anh. Hạm đội này sau đó bị Nelson phong tỏa bằng bản năng phán đoán tuyệt vời của mình. Nelson là 1 tướng chỉ huy thủy quân tài ba số 1 của Anh khi đó.
Bất mãn vì lễn đăng quang tại Italy của Napoleon, Áo gia nhập liên minh chống Pháp vào 9/8/1805. Trong khi hải quân thất bại thảm hại do tình trạng yếu kém của bởi Anh quá mạnh đã phong tỏa hết biển, Napoleon chỉ còn lựa chọn với các trận đánh trên đất liền tại Châu Âu. Cùng với việc liên tục luyện tập đại quân dọc bờ biển từ 1803-1805 đã giúp Napoleon xây dựng được đội quân hùng mạnh nhất châu Âu khi đó, sau đó ông chia ra thành các đơn vị từ 20-40k quân, mỗi đạo quân là 1 quân đội thu nhỏ với cả bộ binh, kỵ binh, pháo binh, ban tham mưu, quân báo, công binh, vận tải, hậu cần, tài chính, quân y, các binh chủng riêng… Hệ thống quân đội này tạo ra sự năng động cao và là tiêu chuẩn cho quân đội hiện đại suốt từ đó tới tận sau chiếu tranh thế giới thứ II năm 1945.
Quân Áo bắt đầu vượt biên giới tấn cân Bavaria (1 vùng của Đức ngày nay) và nhanh chóng chiếm thành phố Ulm với lực lượng khoảng 100k quân, và họ sẽ dự kiến hội quân với khoảng 100k lính Nga sau đó. Nhưng lính Nga đã quá chậm trễ dẫn tới việc hội quân không thành và cánh quân của Áo bị chia cắt. Trong khi đó, cánh quân của đại công tước Charles lại bị Massena cầm chân tại Italy không đến phối hợp được.
Napoleon đã dẫn 7 quân đoàn được dẫn dắt bởi 7 thống chế với lực lượng khoảng 170k quân gấp rút lên đường tiến về phía Đông với tốc độ đáng kinh ngạc, binh lính của ông rất phấn khởi vì được chiến đấu trên đất liền quen thuộc thay vì phải liều mình sang Anh. Sự nhanh nhẹ của các đạo quân này đã giúp Napoleon tiến tới bao vây toàn bộ Ulm và chặn đứng đường rút lui của quân Áo. Sau 1 vài chiến thắng, quân Pháp công phá được Munich, rồi chiếm cao nguyên Elchingen và cơ bản đã bắt đầu cô lập Ulm. Mack sau đó khi thấy không còn hi vọng đã quyết định đầu hàng quân Pháp, với khoảng 20k lính bị bắt, 3.3k kỵ binh, 59 khẩu pháo, 300 xe vũ khí đạn dược, 3k ngựa, 17 tướng và 40 lá quân kỳ bị thu giữ.
Sau khi chiến thắng tại Ulm, Napoleon lại nhận tin buồn khi hạm đội thủy quân của ông tan vỡ hoàn toàn sau khi hạm đội Pháp – Tây Ban Nha bị hạm đội Anh của Nelson đè bẹp hoàn toàn trên biển. Đạo quân 100k quân của Nga đã tiến về phía tây và chuẩn bị hợp quân với đạo quân 90k quân của Đại công tước Charles. Napoleon lúc đó bắt đầu tiến quân về Vienna, thủ đô của Áo. Trên đường đi, hậu cần khó khăn đã làm quân lính 1 số cướp bóc và phải chỉnh đốn quân kỷ khá nhiều trên đường.
Tới 13/11/1805, Pháp đã chiếm được cầu Tabor, cứ điểm quan trọng trên đường tới thủ đô của Áo 1 cách nhẹ nhàng. Sau đó ông chiếm cung điện của nhà Habsburg, rồi tiếp tục hành quân để đập tan cánh quân của Nga đã đến. Tuy nhiên, trên đường hành quân phải để lại quân tai các cứ điểm mới chiếm được cũng nhưu để bảo vệ các tuyến đường tiếp tế nên quân của Napoleon chỉ còn lại 78k và tiếp tục hành quân nhanh chóng trong gian khổ đi tiếp. Sau đó ông chiếm được Brno với đầy ắp vũ khí và lương thực tiếp tế để chuẩn bị cho trận đánh sắp tới.
Trong khi đó, quân Nga và Áo lên kế hoạch bẫy Napoleon với việc 3 cánh quân với quân số 86k người đang siết chặt vòng vây quân Pháp. Còn Napoleon thì lại giả bộ rút lui để tránh đụng độ liên quân Nga – Áo. Tự tin về khả năng của liên quân, quân Nga – Áo quyết định sẽ tấn công mà không chờ thêm 14k quân Nga đang trên đường tới tăng viện. Khi đó Napoleon đã có 50k bộ binh, 15k bị binh và 282 khẩu pháo nhiều hơn nhiều số liên quân Nga – Áo nghĩ họ có. Phía liên quân có 69.5k bộ binh, 16.565 kỵ binh và 247 khẩu pháo.
Đêm trước diễn ra cuộc quyết chiến, Napoleon đã đi dọc theo chiến tuyến của Pháp và hỏi thăm những người lính dọc theo chiến tuyến và đã khích lệ tinh thần chiến đấu của các quân sỹ trong quân đội Pháp rất lớn. Tới 2/12/1805, quân Pháp di chuyển trở lại điểm họ đã xuất phát trước đó trên chiến trường Austerlitz. Quân đồng minh tỏ ra lúng túng về hành động của quân Pháp. Napoleon dự định để cánh phải của mình yếu để lộ ra sơ hở cho quân đồng minh tấn công vào, còn mình sẽ tấn công vào trung tâm của quân đồng minh khi họ bị suy yếu. Về cơ bản quân quân Nga là lực lượng chính lúc đó đã lệch về phía Nam tấn công quân Pháp như dự kiến, còn quân Pháp lại tập trung vào trung tâm tấn công vào cao điểm Pratzen và chia cắt lực lượng liên quân làm đôi, vẫn là chiến thuận quen thuộc của Napoleon là tấn công chia cắt lực lượng địch ra làm 2. Napoleon luôn duy trì đội quân dự bị khi cần thiết để thực hiện chiến lược. Trong cuộc chiến tại đây, như thường lệ quân Pháp dùng lực lượng ít hơn thủ lại lực lượng rất lớn, sau đó vào những lúc quan trọng nhất ông tung lực lượng dự bị vào đẩy lùi quân đồng minh, Tại Sokolnitz, 10k quân Pháp đã đẩy lùi 36k quân Nga tấn công. Từ đó tạo ra lợi thế áp đảo tại trung tâm khi 35k quân Pháp tấn công 17k quân Áo-Nga. Việc ½ lực lượng liên quân bị điều đi đã giúp Napoleon tấn công mạnh mẽ và chiếm được cao điểm này sau đó, 2 vị vua Nga và Áo phải bỏ chạy khỏi chiến trường và quân họ trở lên thảm bại. Kết thúc trận đánh, liên quân bị thiệt hại khoảng 16k quân thương vong, 20k quân bị bắt làm tù binh, trong khi quân Pháp mất khoảng 8.3k quân. 1 tỷ lệ khá chênh lệch giữa các bên. Sau trận đánh, quân Áo và Nga hoàn toàn mất hết ý chí chiến đấu và mong muốn báo thù suy giảm rõ rệt đặc biệt từ 2 vị hoàng đế của họ, những người trực tiếp tham gia trận chiến Austerlitz.
17. Jena
Sau thất bại, vua Áo Francis đã gặp Napoleon để đề xuất đầu hòa bình và cơ bản Napoleon đã đồng ý, còn Sa hoàng Nga thì không có ý định nghị hòa với Pháp khi đó. Ông cũng tuyên bố trợ cấp cho những người lính tử trận 200 franc/năm và con và vợ ngóa của tướng lĩnh alf 6.000 franc/năm suốt đời. Tin chiến thắng về Paris cũng làm cứu giúp sự mất giả thảm hại của đồng franc và giá trái phiếu Pháp từ 45% tăng lên được 66%. Napoleon rất căm giận các chủ ngân hàng tại Paris vì tình trạng mất giá của tiền tệ và trái phiếu của Pháp hiện tại. Tới 15/3/1806, Áo – Nga ký hiệp ước hòa bình trong đó Áo trao vùng Hanover cho Phổ để đổi lấy việc Phổ rời khỏi liên minh với Anh và đóng cửa cảng với Anh để giúp Pháp kiểm soát được phần lục địa Châu Âu. Hiệp ước Pressburg đã cơ bản chấm dứt cuộc chiến với liên minh thứ 3 chống Pháp. Vua Francis công nhận Napoleon là vua của Italy và trả 40 triệu franc bồi thường chiến phí, và mất 1 số vùng đất rộng lớn gồm 2.5 triệu dân trong đó. Sau hiệp ước, Napoleon tiếp tục thúc đẩy các cuộc hôn nhân chính trị với các vùng đất của người Đức tách ra từ Áo, và cũng cho quân đè bẹp Naples từng bị ông chinh phục sau đó lại tham gia vào liên minh thứ 3 của Anh để chống Pháp. Các an hem, con của ông cũng thực hiện mạnh các vụ hôn nhân chính trị để củng cố vị thế của Pháp và củng cố các đồng minh khác của Pháp ở châu Âu. Sau chiến thắng, từ các khoản bồi thường chiến phí, thu giữ hàng hóa,.. Pháp đã tu về khoảng 75 triệu franc, sau khi trả cho Đức vẫn còn gần 50 triệu franc giúp tài chính Pháp tốt lên trông thấy sau đó. Tyu nhiên, các chiến dịch về sau vẫn làm ngân sách Pháp thâm hụt lớn do càng về sau các phí tốn cho chiến tranh càng lớn hơn.
Sai lầm lớn đầu tiên của Napoleon trên cương vị quản lý là ông bắt đầu trao vị trí vua Naples cho anh trai Josseph vào năm 1806, vàu sau đó là vua Hà Lan cho em trai Louis. Điều này đã vi phạm nguyên tắc trước đây của ông là dùng người tài năng thay vì người trong gia tộc. Hà Lan từ cường quốc thế giới nhưng sau đó bị Anh dùng lực lượng thủy quân mạnh mẽ đã chiếm giữ các vùng thuộc địa Hà Lan và Hà Lan trở lên suy yếu. Vua Louis lên cơ bản đã xóa bỏ sự thống nhất của Hà Lan trước đó. Từ giữa năm 1806, Napoleon bắt đầu thể hiện thái độ thù địch với người do thái mà trước đây ông vẫn có nhiều hảo cảm. Mặc dù vậy, chính quyền của ông vẫn là chính quyền thân thiện với người do thái nhất và vẫn là nơi đến của nhiều người do thái so với các chính quyền châu Âu khách vẫn bài do thái rất mạnh. Tới 12/7/1806, Pháp trở thành người bảo trợ cho liên minh Đức gồm 16 quốc gia khác nhau, gọi là liên bang sông Rhine, trong khi 2 nước lớn nhất là Phổ và Áo thì bị loại khỏi đây. Về cơ bản Đế chế La Mã thần thánh tồn tại từ thời trung cổ tại đây đã tan rã hoàn toàn. Việc hình thành liên bang này đã giúp cho sự định hình đế quốc Đức hiện đại ngày nay và xây dựng lên nền tảng dân tộc chủ nghĩa Đức sau đó. Cùng với đó, nó cũng làm Phổ mất ảnh hưởng tại các vùng khác của Đức, vua Áo cũng không còn là vua của Đế chế La Mã thần thánh mà quay về là Francis I vua của đế chế Áo đơn thuần. Lo ngại về ảnh hưởng của Pháp và việc mất đi vị thế, nước Phổ sẽ sớm xung đột với Pháp để đòi lại quyền thống trị của mình với các quốc gia Đức khác. Còn Pháp thì có được 63k quân từ liên minh Đức mà ông bảo trợ trên.
Trong khi đó, Napoleon vẫn chưa thật sự sẵn sàng cho 1 cuộc chiến tranh mới với Phổ và Nga. Ông cũng tìm mọi cách để hoàn hoãn với 2 nước này và suýt ký được thỏa thuậ hòa bình với Nga. Hoàng đế Frederick Wiliam bắt đầu tham gia vào các hành động chuẩn bị chiến tranh với Pháp mà chưa có sự thỏa thuận với Nga và Anh trước đó, trong khi Sa hoàng Alexander của Nga lại đang từ chối ký hiệp ước Ubri do nghi ngời Pháp đang cổ vũ Thổ Nhĩ Kỳ tấn công Nga. Để chuẩn bị, ông tập trung quân tại biên giới Phổ và dự định tấn công tới Berlin trước khi Nga kịp đưa quân tới. Ông gọi 50k lính quân dịch và huy động 30k quân dự bị cho chiến dịch này. Ông cũng phải các điện viên đi trinh sát các tuyến đường từ Bamberg tới thủ đô Phổ. Ông ta tiến hành trinh sát các địa điểm địa lý trên đất Phổ để chuẩn bị tập kết 200k quân từ 6 quân đoàn tiến vào nước này, đồng thời tung ra các thông tin sai lệch cho các tình báo Phổ khi đó.
Khi quân Pháp bắt đầu hành động, quân Phổ lại không có nhiều hành động chiếm giữ các vị trí cao hiểm yếu như dự tính của Napoleon nên việc hành quân tương đối dễ dàng. Nước Phổ khi đó vẫn nhiều người có từ thời Frederick Đại Đế cực kỳ cường thịnh, nhưng họ đã không ra chiến trường hơn 10 năm qua, trong số 225k quân của Phổ có tới 90k là quân thường trú trong các pháo đài không thể ra trận. Việc chỉ huy bằng hội đồng của quân Phổ cũng làm các hành động của họ rất cù cục trong chiến lược và di chuyển quân trên chiến trường.
Cuộc chiến mở màn với sự thăm dò đánh vào Saxony và họ đã thành công trong việc đánh bại ý chí chiến đấu của Phổ. Quân Phổ bắt đầu co cụm phòng thủ quanh Berlin với lực lượng lớn. Còn quân Pháp bắt đầu hạ các thành khác bên ngoài Berlin. Khi quân Phổ rút lui về hướng Magdebug, Napoleon cho quân tập trung tại Jena để chuẩn bị cho cuộc tấn công của 35k quân Phổ. Trong khi Napoleon có khoảng 96k quân.
Trận Jena bắt đầu vào 6:30 ngày 14/10/1806 trong sương mù dầy đặc và quân Napoleon đã bị lệch khỏi hướng ban đầu. Napoleon đích thân đến cổ vũ các sư đoàn quân để khích lệ sỹ khí quân Pháp. Quân Pháp với các đội hình xung phong tấn công mạnh mẽ và cuois cùng quân Phổ tan vỡ bỏ chạy tán loạn, sau đó quân Pháp đã truy kích tới 10km quân Phổ và bắt, giết rất nhiều lính Phổ và là cuộc truy kích cực kỳ thành công của Pháp trong lịch sử. Trong khi đó, chủ lực của quân Phổ lại gặp thống chế Davout, Davout đã có trận chiến tuyệt vời khi dùng 30k quân và 46 khẩu pháo đánh bại lực lượng 52k quân phổ với 163 khẩu pháo, Vua Phổ Frederick William phải bỏ chạy sau nhiều giờ mới thoát thân khỏi cuộc chiến, Tướng tổng chỉ huy Brunswick chết trận do các vết thương sau đó. Quân Pháp thiệt hại khoảng 7k trong khi quân Phổ thiệt hại gấp 2 lần số đó.
18. Phong tỏa
Sau đó quân Pháp tiến quân mạnh mẽ và nhanh chóng chiếm ½ nước Phổ và chiếm thủ đô Berlin của Họ 1 cách dễ dàng sau đó. Toàn bộ phần phía Tây của đế chế Phổ bị xâm chiếm. Vua Phổ rút lui về phía Đông và chờ đợi quân Nga tới cứu viện. Các cuộc thương lượng hòa bình không thành công và vua Phổ kiêng quyết không ký hiệp ước hòa bình. Sau đó, Napoleon chuẩn bị việc tấn công chủ động quân Nga đang tiến tới bằng cuộc tấn công và Ba Lan, 1 Đất nước hiện nay bị phân rã bởi 3 đế quốc khác đang chiếm các phần khác nhau là Nga – Phổ – Áo. Trong khi đó 68k quân Nga đang hành quân về phía Tây để hợp quân với 20k quân Phổ dưới quyền chỉ huy của tướng Anton von Lestocq.
Trong giai đoạn này, Napoleon đã gặp phải 1 sai lầm kinh tế nghiêm trọng đã dẫn tới sự hủy hoại của đế chế khi quyết định phong tỏa thương mại giữa Anh và Châu Âu lục địa. Điều này làm hàng hóa suy giảm trầm trọng khi Anh lúc đó là nước công nghiệp phát triển nhất châu Âu và rất nhiều nguồn nguyên liệu tại lục địa đang bị phụ thuộc vào Anh. Chính quyền Pháp cũng không kiểm soát được việc buôn lậu do cấm vận nhập khẩu, bản thân các thành viên gia đình ông cũng thực hiện hành động này. Việc suy giảm giao thương với châu Âu cũng kích thích Anh tập trung đầu tư nhiên hơn vào các thuộc địa như Châu Á, châu Mỹ của họ và thương mại nhanh chóng tăng vọt, trong khi tổ chức các hoạt động buôn lậu gần lục địa châu Âu cho thương nhân châu Âu thiếu thốn hàng hóa. Chính sách bế quan tỏa cảng để kích thích sản xuất nội địa đã không đạt hiệu quả mà còn hủy hoại cả nền kinh tế châu Âu và Pháp sau đó.
Quân đội Pháp sau chiến thắng Phổ đã thực sự muốn quay về và không muốn tiếp tục tiến quân đến vùng đất khô cằn nghèo khó Ba Lan rồi Nga như mong ước của Napoleon. Tới 19/12/1806, quân Napoleon tiên tới Warsaw thủ đô Ba Lan và dựng lên 1 chính phủ bù nhìn tại đây. Thời tiết mùa đông quá khắc nghiệt tại Ba Lan đã làm hỏng mọi kế hoạch tấn công quân Nga đang rút lui của Napoleon. Hành quân quá khó khăn, gian khổ đã làm nản lòng quân lính rất nhiều trên đường hành quân viễn chinh ở Ba Lan. Sau khi bất ngờ tấn công 1 số vị trí quân Nga, Napoleon có được thông tin di chuyển của quân Nga và bắt đầu thực hiện các kế hoạch cô lập để tiêu diệt quân Nga sau đó. Họ di chuyển trong các cung đường và thời tiết vô cùng khó khăn, nhưng kế hoạch này lại bị lộ bởi 1 sỹ quan liên lạc bị quân Nga bắt được. Sau va chạm, quân Nga thành công rút lui về vùng biên giới Phổ và chờ đợi hội quân với quân Phổ đang trên đường tới.
Trận quyết chiến sau đó nổ ra tại Eylau và nhìn chung cả 2 bị thiệt hại nặng sau cuộc chiến này. Quân Pháp đang tiến dần tới thất bại tại Augereau, Napoleon đã thực hiện 1 hành động táo bạo vĩ đại trong sự nghiệp quân sự của mình. Ông cho toàn bộ kỹ binh dự bị của Murat vào trận chiến trong bão tuyết. Toàn bộ 10.7k kỵ binh các loại của Pháp tổng động viên tấn công vào trung tâm quân Nga đã giúp Pháp giành lại lợi thế và tiến hành phản công quy mô lớn. Đây là trận chiến tồi tệ với quân Pháp khi lực lượng bị chia cắt và phân mảnh ra do thời tiết quá xấu. Kết thúc chiến dịch, có khoảng 21k quân Pháp tử trận, rất ít tù binh và rất nhiều xác chết trên chiến trường. Quân Nga sau đó rút lui để lại chiến trường cho Pháp. Quân Nga cũng thiệt hại khoảng 18k quân sau trận chiến này.
19. Tilsit
Sau trận đánh Eylau, đó không được coi là 1 trận chiến thắng oanh liệt như trước kia, và càng ngày mức độ thiệt hại trong các trận đánh ngày càng cao hơn của Napoleon. Trong trận Fleurus quân Pháp thiệt hại 6%, trạn Austerlitz lên 15%, tại Eylau lên 26%, và sau này 2 trận khác thảm hơn là trận Borodino 31% và Waterloo 45%. Trận Eylau cũng là trận đầu tiên diễn ra trong 2 ngày trong khi các trận khác hầu như chỉ 1 ngày là kết thúc. Trước khi tiếp tục chiến dịch, quân Pháp tiến hành đánh hạ thành phố cảng Danzig để chặn đứng nguy cơ hải quân Hoàng gia Anh có thể tấn công vào sườn quân Pháp từ cảng này. Sau đó, liên minh chống Pháp thứ 4 được thành lập với sự gia nhập của Nga, Phổ, Anh, Thụy Điển, Áo và Đan Mạch.
Tới tháng 4/1807, Napoleon đã sẵn sàng đập tan liên minh thứ 4 với 123k bộ binh, 30k kỵ binh và 5k pháo thủ trên chiến trường. Napoleon định tấn công vào 10/6, nhưng quân Nga của tướng Bennigsen đã tấn công trước vào 5/6. Sau khi tấn công, Bennigsen đã rút lui về phòng tuyến có bố phòng kiên cố thay vì tiếp tục tấn công. Ông cho quân tấn công vào Heilsberg, nơi có 53k quân Nga với 150 khẩu pháo đang ở đó phòng thủ. Trận chiến diễn ra rất kịch liệt với khoảng 10k quân Pháp bị chết và thương và 6k quân Nga.
Tới 13/6/1807, tại Friedland 1 lượng lớn quân Nga đang tập trung tại đây và quân Pháp bắt đầu tiến tới khu vực này. Bennigsen tự tin rằng có thể vượt sông Alle để đánh bật quân Pháp khỏi thành phố và trở lại bên này sông, ông tính Napoleon sẽ không thể kịp từ Eylau chạy về đây cứu viện. Khi sdods Lannes cũng có thêm tiếp viện để chống lại cuộc tấn công của 46k quân Nga chuẩn bị ập tới trước khi Napoleon dẫn 80k quân tới kịp. Quân Nga bắt đầu tấn công mạnh mẽ Friedland khi Bennigsen thấy Napoleon vắng mặt, thật may sau đó Napoleon tới trận chiến và cho trận chiến tạm dừng 1 thời gian, tới 5h chiều quân Pháp bắt đầu tái chiến trở lại. 10k bộ binh Pháp tiến lên càn quyets vùng rừng Sortlack rồi tiến vè cánh trái quân Nga, sau đó là pháo binh nã đạn vào quân Nga và hạ gục khoảng 4k pháo binh Nga sau đó. Khi kỵ binh Nga xung phong thì bị đạn chùm bắt tiên diệt, cánh quân bên trái của quân Nga bị tiêu diệt hoàn toàn. Quân Nga bị đẩy lùi về sông Alle và 1 số cố gắng vượt sông thành công dể rút lui. Trận chiến Friedland là chiến thắng ấn tượng của Napoleon sau 2 trận chiến Austerlitz và Ulm. Sau trận chiến, Napoleon mất 11.5k quân tự trận, bị thương và mất tích. Ông đã đánh bại hoàn toàn quân Nga với lực lương Nga thiệt hại khoảng 20k quân ~ 43% tổng số quân Nga tham chiến.
Sau trận chiến, Sa hoàng Alexander cử người đề nghị ngừng chiến và đàm phán hòa bình, quân Phổ cũng theo sau đó đề nghị hòa bình với Pháp vì họ không có khả năng chiến đấu nếu không có quân Nga giúp sức. Sau đó các hiệp ước hòa bình được ký vào tháng 7/7 với Nga và 9/7 với Phổ, và đã chia châu Âu thành các khu vực ảnh hưởng của Pháp và của Nga. Sau hiệp ước, Nga không thiệt hại nhiều về lãnh thổ ngoài thiệt hại quân lính, còn Phổ là nước mất mát nhiều nhất sau cuộc chiến. Người Phổ phải đền bù chiến khí 120 triệu franc, bị bán đất và phải gia nhập hệ thống lục địa mà Pháp xây dựng. Lãnh thổ Phổ bị thu hẹp còn 2/3, dân số còn 4.5 triệu người (=1/2 trước chiến tranh), quân số bị cắt giảm xuống còn 42k quân. Ông áp dụng chính sách để 3 nước lớn nhất châu âu lúc đó không thể tái liên minh chiến đấu nữa là Phổ – Nga – Áo. Phần quang trọng từ Phổ là Magdeburg được sáp nhập vào thành 1 phần của đất nước mới lập là Westphalia và ông giao cho người em của mình làm quân vương nước này, ông vẫn tiếp tục phạm phải sai lầm khi cho em của mình, 1 người thiếu năng lực trị vì.
20. Iberia
Sau khi về Paris, Napoleon tiếp tục sắp xếp lại xã hội khi tái lập hệ thống quý tộc nhưng không phong quý tộc thừa kế mà cần người có công với đất nước mới được phong quý tộc và quý tộc chỉ có tác dụng 1 đời của người đó và không được thừa kế lại. Hệ thống quý tộc này khác với hệ thống quý tộc may rủi do sinh ra ban đầu trước kia. Hệ thống quý tộc mới có khá ít người được ban thưởng với khoảng 20% là quân nhân, 58% là tầng lớp trung lưu còn lại các tầng lớp khác. 1 số khác là được ban thưởng đất đai tại các khu vực Pháp chiếm được như Italy, Đức, Ba Lan. Cơ quan lập pháp cũng bị giải thể khi Napoleon đã trở lên thành 1 nhà độc tài cứng rắn kiểu quân đội và không muốn nghe các ý kiến trái chiều nữa. Napoleon cũng thể hiện sự hào nhoáng bên ngoài để tạo ra sự tôn quý giả tạo cho hoàng gia, mặc dù vậy cuộc sống cá nhân ông vẫn duy trì khá kỷ luật của 1 quân nhân. Mặc dù sở hữu tới 39 cung điện, hơn 54k viên đá quý, nhưng đời sống của ông chủ yếu xoay quanh công việc, ăn uống, rượu ông cũng không quá để tâm chọn ăn uống ngon lành nhất mà chủ yếu ăn đơn giản và nhanh chóng kết thúc bữa ăn. Ông làm việc tương đối điên cuồng có khi 16h/ngày, và chỉ ngủ khi thấy cần thiết, có thể chia nhỏ các cữ ngủ ra nhiều thời điểm khác nhau mỗi lúc 1 chút.
Nhằm dẹp bỏ nạn buôn lậu của Anh, Napoleon tiến quân vào Bồ Đào Nha là 1 thành viên trong liên minh chống Pháp trước đây và ép nước này tham gia liên minh chống Anh của mình. Sau khi chiếm đóng Bồ Đào Nha, Napoleon cho 100k quân tiến về Madrid của Tây Ban Nha để lật đỏ vai trò của Godoy và làm ổn định phía Nam của Pháp. Sau khi đàm phán với hoàng gia Tây Ban Nha thất bại, người dân tại đây bắt đầu nổi dậy chống lại sự chiếm đóng của Pháp, và quân Pháp bắt đầu phải chiến đấu để đàn áp các cuộc nổi dậy. Sau đó Napoleon trao lại ngai vua cho anh trai Joseph của mình, còn trao cho Murat vương niệm vua của Naples từ Joseph. Tây Ban Nha liên tục tổ chức chống đối đã làm ảnh hưởng lớn tới Pháp, cơ bản Pháp đã sa lầy tại TBN. Sau đó, đại công tước Áo Charles tổ chức gọi lệnh quân dịch 150k quân để tái vũ trang đất nước.
Joseph đã rời thủ đô TBN để rút lui khỏi các cuộc tấn công của quân phản loạn và lính TBN chống đối. Sau đó là quân Anh bắt đầu đổ bộ vào Bồ Đào Nha và xây dựng lại lực lượng hòa gia Bồ Đào Nha chống lại quân Pháp. Huân tướng Wellington đã chỉ huy các cuộc phản công tại BĐN và TBN rất hiệu quả với 1 lực lượng quân đội ít và tài trợ tiền cho các cánh quân tại nội địa BĐN, TBN cùng đánh lại quân Pháp chiếm đóng. Napoleon đã coi nhẹ việc này do trước đó Anh đã liên tục thất bại trong các cuộc đổ bộ lên châu Âu lục địa và điều này làm ông phải trả giá nặng nề về sau. Sự yếu kém trong vai trò quốc vương của Joseph tại TBN đã làm quân đội Pháp bị kiềm chế rất nhiều quân ở đây dù lực lượng du kích TBN thật ra rất ít chỉ khoảng 30-50k người trên khắp cả nước.
Trong giai đoạn TBN gay cấn, Napoleon đã đi đàm phán với Sa hoàng Nga Alexander về việc hòa bình giữa 2 nước và phân chia các khu vực ảnh hưởng của các đế quốc. Cuố cùng thỏa thuận cũng đạt được tại Tilsit với việc chia cắc khu vực ảnh hưởng và Nga tham gia vào liên minh ngăn chặn thương mại với Anh tại lục địa Châu Âu. Trong đó có điều khoản Nga muốn Napoleon kiên quyết ngăn chặn Ba Lan lập lại quốc gia vì đây là đất nước thiện chiến và ngay sát Nga có thể gây bất ổn lớn cho Nga. Sau khi từ Tilsit quay về, Napoleon thân chinh dẫn quân quay lại đánh đuổi quân Anh ở TBN và các lực lượng phản loạn và đuổi theo quân Anh, quân Anh rút lui rất có trật tự nên đã tránh né được các vụ đụng độ lớn. Như rồi tình hình Áo trở lên căng thẳng và Napoleon phải bỏ dở chiến dịch để quay về Pháp chuẩn bị tổng tấn công Áo và giao lại quyền điều hành lực lượng TBN cho người khác làm chiến tranh tại bán đảo này tiếp tục sa lầy khi thiếu vắng bóng chỉ huy của ông.
21. Wagram
Napoleon thực hiện chuyến hành quân thần tốc từ TBN trở lại Paris trong sự ngỡ ngàng của các quân chức Paris cũng như các đồng minh của Pháp. Ngay sau đó, ông tổ chức gọi quân dịch 230k quân là đạo quân lớn nhất ông từng gọi từ trước tới nay. Giai đoạn này ông cũng cắt chức bộ trưởng ngoại giao của Talleyrand nhưng vẫn giữ ông lại là 1 sai lầm lớn mà về sau ông này ôm hận và thường xuyên bán bí mật quân sự cho các nước chống Pháp.
Đạo quân Đức được chỉ hủy với 160k quân và 286 khẩu pháo và các quân đoàn bắt đầu tiến lên để tấn công Áo. Sa hoàng Nga cử 70k quân nhưng thực tế quân Nga không tham chiến mà chủ yêu loanh quanh ở biên giới Áo làm Napoleon rất bất mãn với Nga. Quân Áo chính thức tuyên chiến vào ngày 3/4, họ có 8 quân đoàn với 127k quân.
Cuộc chiến đầu tiên nổ ra tại hạ lưu sông Danube, khi đại công tước Charles tấn công Davout nhưng không tiêu diệt được cánh quân của thống chế tài năng này. Sau đó quân Áo bắt đầu rút lui và trong xu hướng thua trận ngay từ đầu. Sau đó các vụ đụng độ nhau tiếp tục xảy ra và tới trận Eggmuhl quân Áo bắt đầu lút lui lớn về Ratisbon nhằm hi vọng vượt sông Danube. Sau đó là 1 loạt các chiến thắng liên tục Napoleon có được trước quân Áo . Quân Áo thực hiện rút lui khỏi Vienna và quân Pháp dễ dàng chiếm đóng được thủ đô Áo sau đó.
Sau đó quân Napoleon đổ bộ lên đảo Lobau vượt sông Danube để tiếp tục tấn công quân Áo. Các cây cầu được xây dựng tạm bợ nhưng bị quân Áo liên tục phá hoại làm hỏng. Trong khi Messena nhận định sai tình hình quân Áo là đang rút lui khi thấy ít lửa, trong khi thực tế họ lại đang chuẩn bị cho cuộc phản công lớn. Điều này đã làm Napoleon qyuyết định vượt sông trên tầu ọp ẹp và khi mới 1 lực lượng qua sông thì cầu bị gẫy và quân bị chia cắt. 1 số lực lượng còn không tổ chức phòng ngự trước cẩn thận. Việc sửa cầu chậm trễ do khó khăn đã làm quân Pháp suýt tan vỡ khi quân Áo tấn công vào các đội quân đã vượt qua sông và phải chiến đấu khi sau lưng là sông, đây là điều tối kỵ trong chiến đấu. Mãi ngày hôm sau quân Pháp mới qua được sông và bắt đầu rút lui sau về lại đảo Lobau sau khi bị quân Áo tấn công dữ dội mà không có nhiều pháo binh yểm trợ cho phòng thủ. Đây là thất bại thứ 4 trong sự nghiệp của ông, và là lần đầu tiên sau 10 năm kể từ trận Acre. Quân Pháp thiệt hại khoảng 20-23k quân, trong khi quân Áo khoảng 19k. Trận này thống chế Lannes qua đời do vết thương ở 2 chân bị hoại tử.
Sau đó quân Áo bị đánh bại ở 1 nơi khác và đại công tước Charles không có quân tăng viện, trong khi Napoleon có quân tại Italy tới tăng viện cho mình. Napoleon đã tập trung được 130.8k bộ binh, 23.3k kỵ binh và >544 khẩu pháo với 10k pháo thủ. Ông bắt đầu làm lại cầu vượt sông Danube và tấn công quân của Charles với khoảng 113.8k bộ binh, 14.6k kỵ binh và khoảng 414 khẩu pháo. Trận Wagram nổ ra sau đó đánh dấu sự thất bại của đế quốc Áo và liên minh chống pháp thứ 5 của Áo dẫn đầu. Trận chiến diễn ra gần như trong 40 tiếng liên tục không ngừng nghỉ và giành giật nhau từng cứ điểm và thiệt hại rất lớn cho cả 2 bên. Có >30k quân bị giết, bắt làm tù binh, mất tích, bị thương, đây là 1 trận chiến thắng thảm họa của Napoleon. Quân Áo có 23k lính bị chết và bị thương với 18k lính bị bắt làm tù binh. Vua Francis I bác bỏ thỏa thuận hòa bình với Pháp do chờ đợi việc đổ bộ của 40k quân Anh vào Hà Lan. Nhưng cuộc đổ bộ thất bại thảm hại và vua Francis đã phải đàm phán và ký kết hòa bình.
22. Đỉnh cao
Pháp sau chiến thắng đã áp đảo Áo hoàn toàn và vị thế Áo đã rơi xuống thành quốc gia hạng 2. Ở Châu Âu lục địa lúc đó chỉ còn Nga là có vẻ còn là đế quốc hạng 1 so với Pháp. Lúc đó Napoleon dùng mọi cách để ép Anh phải ngồi vào bàn đàm phán hóa bình với mình nhưng mãi cũng chưa thể thành công. Cách Napoleon xây dựng là 1 thể chế trọng dụng nhân tài và tốt đẹp hơn nhiều so với thể chế phong kiến ngày xưa khi con người bị quyết định bởi sự may rủi khi mình sinh ra. Hệ thống lục địa của Napoleon đã gây tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế của ác nước trong lục địa Châu Âu và sau đó ảnh hưởng mạnh tới Anh vào giai đoạn 1811-1812 và suýt chút nữa đã có thể hạ gục được chính sách của Anh.
Sau chiến thắng, Áo ký hiệp ước Schonbrunn, tỏng đó quy định nhiều điều khoản rất hà khắc và tạo ra tâm lý trả thù mạnh mẽ cho đế quốc Áo khi họ có hi vọng trả thù. Sau chiến thắng, Napoleon lại không tập trung vào để xử lý bán đảo TBN-BĐN đang bất ổn khi có quân Anh tham gia và đang đánh cho quân Pháp nép vế, ông lại đi gây hấn với Nga và lao vào 1 cuộc chiến vô nghĩa. Ông cũng gây hấn khi giam lỏng giáo hoàng Pius VII và sáp nhập phần lãnh thổ của giáo hoàng vào bản đồ Pháp và tạo ra 1 sự chống đối mạnh trong tầng lớp những người sùng đạo tại châu Âu. Bên cạnh đó, quân Pháp bắt đầu có những trận thua lớn trước Wellington và tổng tư lệnh TBN Cuesta thể hiện sự yếu kém khi ông chỉ cho các lính mới được gọi nhập ngũ tới chiến trường này và nghĩ mình vẫn kiểm soát được TBN-BĐN mà không đích thân đến đánh tan các cánh quân Anh – TBN – BĐN tại đây.
Napoleon cũng rất lo ngại cho vị trí kế thừa của mình sau khi mình rút lui. Ông với vợ Jossephine không thể có con được và ông tin mình vẫn có khả năng có con nên tìm cách để sinh con để có người thừa kế cho mình. Vì anh trai ông là người thừa kế hợp pháp lại thể hiện năng lực yếu kém trong việc quản lý đất nước. Napoleon sau đó đã quyết định ly dị vợ và cưới công chúa Áo làm người vợ mới, hành động này làm Sa hoàng Alexander rất tức giận vì ông này đã định gả em gái cho Napoleon nếu Napoleon đồng ý ngắn Ba Lan được phục quốc, và trước đó Napoleon cũng đã định cưới công chúa Nga làm vợ. Napoleon hi vọng cưới công chúa Áo để có thêm 1 đồng minh Áo và giảm kẻ thù, nhưng về sau toan tính này bất thành khi Áo vẫn tiếp tục phục thù Napoleon.
Những năm đỉnh cao quyền lực này cũng là sự khởi đầu cho sự đi xuống của Napoleon khi hàng loạt vấn đề bắt đầu lọ ra. Khi hệ thống phong tỏa lục địa không thành công và tạo ra kẽ hở giấy phép xuất nhập khẩu cho hệ thống quan liêu, tham nhũng lộng hành. Khi ông cử 1 kẻ bất tài trị vì Thụy Điển, khi đã coi thường quân Anh và lực lượng TBN, BĐN đang nổi dậy, khi đã khá vỡ mối quan hệ đồng minh với Nga và việc tin rằng đã chế ngự được Áo hầu hết đầu thất bại sau đó.
III. Đoạn kết
23. Nga
Trước khi có 1 số hành động gây hấn, nhìn chung Nga đã chuẩn bị cho cuộc tấn công Pháp sắp tới của họ. Họ cũng thể hiện tham vọng hướng Tây của mình và Pháp – Nga cũng thường va chạm với nhau ở 1 số vấn đề như Ottoman, Ba Lan, Thụy Điển. Giai đoạn này hệ thống lục địa đang dần suy sụp, nhưng Napoleon thay vì quay lại bán đảo Iberia để dập tắt TBN – BĐN nơi mà Anh đang xuất khẩu vào 19% sản lượng hàng hóa, ông lại gây sức ép lên Nga thực thi các yêu cầu của hệ thống lục địa khi mà Nga có tỷ trọng rất nhỏ trong giao dịch với Anh và càng làm Nga trở nên bất mãn. Từ 1811, Nga đang ráo riết tái vũ trang và cải tổ quân đội nhanh chóng, Nga từng dự định tấn công Pháp vào mùa xuân năm 1811 nhưng đã hoãn lại.
Vào tháng 1/1811, Pháp bắt đầu tái tổ chức thành 4 quân đoàn, Napoleon đã xây dựng Danzig thành căn cứ quân đội khổng lồ với sức chưa 400k quân, 50k ngựa và 1 triệu khẩu phần lương thực. Nhưng ông vẫn luôn kìm chế được không chủ động phát động chiến tranh trước. Ỗng cũng thể hiện không muốn khôi phục Ba Lan để Nga yên tâm nhưng có vẻ giờ đây mọi thứ không còn quan trọng nữa. Tới tháng 3/1811, Napoleon đã có con trai chính thức đầu tiên của mình để có thể nối nghiệp mình trong tương lai.
Trong khi đó, quân Pháp đã bị đánh bật hoàn toàn khỏi Bồ Đào Nha và không bao giờ quay lại khu vực này nữa. Trong khi đó TBN vẫn nằm trong sự kiểm soát chặt chẽ của Pháp nhưng Napoleon đã không cố gắng để dẹp yên khu vực này trước. Vì vậy quân của ông bị căng ra ở nhiều mặt trận và chỉ huy động được 1 phần lực lượng cho chiến dịch với Nga. Các đợt quân dịch tiếp theo chỉ đủ bù cho các đợt thương vong của quân Pháp tại TBN và các nước trung âu. Rất nhiều tướng lĩnh đã phản đối chiến dịch Nga của Napoleon và 1 số đã bị thay thế bởi những người ngoan ngoãn nghe lời hơn. Napoleon đã quá tự tin vào sự thành công của mình trong chiến dịch Nga sắp tới. Năm 1812, sau khi mộ lính khẩn cấp Napoleon có trong tay tổng cộng khoảng 400k quân cho chiến dịch Nga sắp tới. Trong khi quân Nga đã được tái tổ chức tốt hơn trước rất nhiều, khí hậu Nga lại quá khắc nghiệt và người Nga có vẻ sẽ học theo cách du kích TBN làm nếu họ phải rời khỏi thủ đô của mình mà quyết không đầu hàng Pháp. Các đồng minh của Pháp đặc biệt Áo và Phổ cử quân lấy lệ và thiếu tích cực, Napoleon sáp nhập 1 phần Thụy Điển vào Pháp làm nước này chạy sang đồng minh với Nga là 1 tổn thất cho ông. Sau đó là Nga với Thổ Nhĩ Kỳ hòa hoãn với nhau thay vì đối đầu như trước.
Napoleon đã chuẩn bị cho 1 chiến dịch khoảng 50-60 ngày và tấn công ở vùng biên giới Nga nơi mà Ngan chiếm của Ba Lan trước đó là chính. Nhưng sự thật trận chiến này ông phải di chuyển tới gần 1.3k km và tới tận Moscow. Tổng quân số tấn công Nga có lẽ vào khoảng 615k người trong đó khoảng 450k quân tuyến đầu tấn công và 165k là hậu cần tuyến 2. Đây là lực lượng tấn công lớn nhất trong lịch sử nhân loại tới lúc đó được biết tới ở châu Âu. Quân đội của họ rất hỗn tạp, 48% bộ binh là lính Pháp, 64% kỵ binh là Pháp còn lại là những nước chư hầu khác góp quân. Đội quân nặng nề di chuyển chậm chạp khác hẳn với cách đáy nhanh, cơ động của Napoleon trước đây hay thực hiện.
24. Sập bẫy
Khi đội quân khổng lồ của Napoleon tiến lên thì quân Nga bắt đầu rút lui. Nga sử dụng chiến thuật rút lui để nhử quân Pháp tiến sâu vào Nga nơi mà hậu cần của họ bị cắt đứt vì quá xa xôi và khó khăn. Lực lượng Nga khi đó có khoảng 250k quân đối đầu với quân Pháp lớn gấp hơn 2 lần. Khi tiến và Ba Lan, họ dễ dàng chiếm được khu vực này do Pháp đã rút lui, họ sử dụng chiến thuật đốt hết lương thực trên đường đi để ngăn quân Pháp có thể trung thu lương thực bổ sung trên đường. Trên đường tiến quân, quân Nga liên tục rút lui, thời tiết từ cực lạnh, sang ẩm ướt, rồi khô nắng thay đổi liên tục làm kiệt sức quân lính. Mỗi ngày có hàng ngày con ngựa chết trên đường di chuyển. Chính sách tiêu thổ đốt sạch những thứ không thể mang được đi, nền nông nghiệp Ba Lan nghèo khó càng làm cho việc tìm kiếm thức ăn cho đội quân của Napoleon cực kỳ khó khăn. Dịch bệnh do chấy rận cũng bùng nổ, sau 1 tháng Napoleon mất 1/5 quân số do mắc bệnh và bị loại khỏi cuộc chiến trong thời gian bị bệnh. Trong cả năm 1812, có khoảng 140k lính của Napoleon chết do dịch bệnh chủ yếu do sốt chấy rận, tiêu chảy và 1 số bệnh do sinh hoạt bẩn gây ra.
Dịch bệnh, thiếu thốn lương thực làm khả năng ông tấn công Moscow bắt đầu xuất hiện trong đầu ông dù ban đầu ông không có ý định tiến sâu vào nội địa Nga đến vậy. Ông ban đầu muốn đánh chậm và chiếm giữ các khu vực gần tổng kho hậu cần rồi dần dần tấn công tới Moscow, và điều này là điều quân Nga muốn và họ đang giăng sẵn bẫy đợi Napoleon đi vào. Khi tới Vitebsk, quân lính đã cực kỳ mọi mệt và kiệt sức, quân Nga đã rút lui toàn bộ và thật sự là lúc Napoleon cần dừng lại để 1813 tiếp tục cuộc chiến. Nhưng thay vì vậy, Napoleon lại tiếp tục tiếp công truy kích quân Nga. Ông đã tiến vào Nga sâu 304km trong 1 tháng mà chỉ mất khoảng 10k quân thương vong, 1 tỷ lệ quá ít. Napoleon muốn tiến đến để chiếm Moscow và buộc Sa hoàng phải đàm phán hòa bình sớm nhất có thể, nhưng điều đó không phải mong muốn của Sa hoàng Nga. Napoleon lên đường tới Smolensk với mong muốn 1 trận đánh lớn với quân Nga tại đây để ép Sa hoàng Nga phải đàm phán.
Tại đây, như thường lệ quân Pháp nhanh chóng chiếm được thành phố do quân Nga chủ động rút lui. Họ tiếp tục phải thảo luận với nhau có nên tiến quân tiếp tục hay dừng lại đây nghỉ ngơi dù mọi người đều biết nên dừng quân ở đây để qua mùa đông mới tiếp tục tiến quân. Quân đội của ông thiếu thốn mọi thứ, bệnh dịch đã loại khỏi vòng chiến hàng loạt quân đội, chính sách diệt điền đốt mọi thứ họ không mang đi được càng phá hủy việc bổ sung lương thực trên đường cho Pháp, hệ thống hậu cần quá tải với đội quân khổng lồ của Napoleon. Hơn 110k lính đã bị loại khỏi vòng chiến do bệnh tật, đào ngũ, bị chêt, bị thương,… và quân chiến đấu được chỉ còn khoảng 103k quân với 587 khẩu pháo trong khi quân Nga có khoảng 120.8k quân vào 640 khẩu pháo.
Ngày 5/9, Napoleon tiến quân tới cứ điểm Shevardino và đụng độ với đạo quân của tướng Kutuzov với lực lượng lớn và chuẩn bị kỹ càng đang tập trung ở đó. Đây là trận đánh mà Napoleon đã mong đợi từ đầu chiến dịch nhằm đè bẹp quân Nga và ép Sa hoàng phải đàm phán với mình. Trận Borodino đã nổ ra vào 7/9/1812 và trở thành trận đánh thiệt hại nặng nề cho cả 2 bên, đây là trận đánh đẫm máu nhất lịch sử chiến tranh cho tới trận Marne diễn ra vào thế chiến I sau 1 thế kỷ. Cuộc chiến diễn ra thảm thiết và hầu nhưu Napoleon tung vào các lực lượng mình có trừ 2 lực lượng là cận vệ trẻ và cận vệ già là lực lượng dự bị cuối cùng ngài dành để đánh đòn quyết định và ngài không muốn tung ra trong trận quyết chiến đầu tiên vì nếu dùng ngài sẽ không còn lại gì cho các trận chiến sau đó nếu có. Quân Nga có thể đã bị chết và bị thương tới 43k quân sau trận chiến. Trận chiến này là thất bại tồi tệ của cả 2 bên chứ không hẳn bên nào chiến thắng dù Kutuzov phải rút lui sau trận chiến.
25. Rút lui
Sau chiến thắng phải trả giá quá lớn tại Borodine, quân Napoleon bắt đầu truy kích quân Nga rút lui và đã sung sướng chạy thẳng tới Moscow để chiếm thủ đô của Nga. Nhưng khi đến nơi, 250k người dân tại đây đã rút lui trong cuộc đại di tản và thành phố trở lên trống không. Quân Nga vào chiếm thành phố, đêm đó người Nga tiến hành đốt thành phố và khoảng 72% thành phố bị thiêu rụi trong hỏa hoạn. Lúc đó quân Pháp nghĩ rằng họ đã đạt mục đích chiến Moscow và có thể yên tâm ở đây qua mùa đông, và họ không nghĩ người Nga điên cuồng đến mức đốt cả thủ đô cả họ đi để hạ ngục quân Pháp. Lực lượng của Pháp đã thu hẹp lại đáng kể, sau trận Borodino, có thể quân Pháp đã mất khoảng 92.3k quân mất khả năng chiến đấu hoặc đã tử thương. Thiếu thốn lương thực khi Moscow bị đốt, Napoleon phải tính đường rút lui quay trở lại hạ lưu sông Dvina bằng 1 đường hành quân vòng cung, trong khi cánh quân của Eugene tiến quân lên như thể ông tiến về thủ phủ St Peteburg của Nga. Các hướng đánh St Peteburg hay đàm phán hòa bình với Nga đều không khả thi với quân Pháp khi đó. Sau khi hỏa hoạn qua đi, Napoleon lại lựa chọn quay lại Moscow, quay lại điện Kremlin để đợi Alexander chấp nhận hòa bình, người mà ông đã nghĩ trước đó là sẽ không chấp nhận. Rõ ràng lúc này việc tư duy và hành động của Napoleon đã khác nhau và không giống phong cách ông trước đây. Trong khi Napoleon mất dần lính thì quân Nga của tướng Kutuzov lại được tăng viện mạnh và họ đóng cách Moscow 72km đang đe dọa quân Pháp. Ông cũng tìm hiểu về mùa đông khắc nghiệt của Nga khủng khiếp như thế nào, và ông tự tin rằng sẽ quay về căn cứ Smolensk kịp trước khi mùa đông khắc nghiệt tới vào tháng 12, và ông tiếp tục lấn ná ở lại Moscow để chờ đợi việc Alexander chấp nhận hòa bình.
Ngày 13/10/1812, Napoleon ra lệnh rút lui khỏi Moscow để tránh mùa đông khắc nghiệt tại đây, tới 19/12 ông mới rời thành phố và các trận tuyến đầu mùa bắt đầu rơi. Quân của Kutuzov bắt đầu tấn công quân Pháp trên đường rút lui, quân Pháp lại không chịu thug om thật nhiều lương thực dự trữ mà lại mang nhiều chiến lợi phẩm cướp được từ Moscow về. Đội quân của ông đã quá nặng nề trong việc di chyển mà trong khi thực tế ông cần nhanh và tốc độ. Trận đánh dữ dội thứ 2 trong cuộc tấn công Nga là trận Tarutino và cơ bản quân Pháp thất bại. Trận đánh thứ 3 là trận Maloyaroslavets, quân Pháp thắng thảm và thiệt hại rất lớn. Tiếp tục như vậy chẳng mấy Napoleon sẽ không còn quân để chiến đấu tiếp. Đạo quân rút lui của ông quá dài và nhiều thứ lỉnh kỉnh và dài tới tận 96km là quá nặng nề cho 1 cuộc rút quân và Napoleon thật sự phạm sai lầm lớn khi chấp nhận điều đó. Nhiệt độ giảm nhanh đột ngột hơn bình thường rất nhiều khi nhiệt độ giảm về -4 độ vào cuối tháng 10 thay vì vào tháng 12 như bình thường. Quân của Kutuzov tấn công liên tục khi Kuttuzov hiểu ra Napoleon đang rút lui và gây thiệt hại lớn cho quân Pháp. Lính của ông gặp đói khát và khủng hoảng tinh thần cao độ trên đường rút lui, vừ thời tiết khắc nghiệt, vừa bị sự tấn công liên tục của quân Nga. Chiến trường Maloyaroslavets đánh dấu sự thất bại toàn diện của Pháp và bắt đầu quá trình sụp đổ tới tận nền móng của đế chế Pháp.
Tới 7/11, nhiệt độ đã giảm về -30 độ C, cái rét khủng khiếp đã hạ gục tinh thần phần lớn quân sỹ Pháp và đồng minh tham gia chiến dịch. Lực lượng của Napoleon sau nhiều ngày di chuyển đã giảm xuống còn 60k lính. Ngực gần như chết hết và quân phải đi bộ. Napoleon đã đánh trận chiến sống còn tại Krasnoi để có thể tiếp tục rút lui, đạo quân mệt mỏi của ông bị tử trận 13k quân, 26k bị bắt làm tù binh, 112 khẩu pháo bị phá hỏng, hầu như pháo binh của ông đã bị phá hỏng sau trận này. Người Nga cũng chịu thiệt hại nặng nề khi họ đến với 105k quân nhưng sau trận chiến chỉ còn 60k quân đủ sức chiến đấu. Đạo quân hậu phương của Pháp với 40k quân chỉ còn 800 tàn quân sống sót. Sau trận chiến, quân Pháp còn khoảng 40k quân tiếp tục rút lui, trong khi quân Nga có khoảng 144k quân đang tiếp tục truy kích. Cuộc chạy thoát ngoạn mục khi Napoleon xây được 2 cầu tạm vượt sông và dẫn quân Nga truy kích về phía Nam đánh lạc hướng họ. Khi tới Molodechno, Napoleon ra bản thông báo đổ lỗi hoàn toàn cho thời tiết đã phá hủy đạo quân của ông chứ không phải quân Nga.
Sau đó, Napoleon ngay lập tức trở về Paris, và giao lại quyền quản lý đạo quân cho Murat. Quân Phổ ký hiệp ước với Nga và Murat phải từ bỏ Ba Lan tiếp tục rút lui. Sau đó Murat quay về Naples để cứu ngôi vua của mình ở quốc vương này. Quân Pháp sau đó được giao lại cho các tướng Eugene, Davout và Poniatowski tiếp tục thủ trên chiến trường. Binh lính Pháp, binh linh các đồng minh chửi rủa Napoleon 1 cách thậm tệ sau thất bại, họ con việc Napoleon chạy về Paris là sự bỏ mặc quân đội và phản bội, trong khi Napoleon thì nghĩ là cần thiết để trấn áp Pháp và châu Âu sau thất bại của mình tại Nga và lo ngại tại Pháp hay các đồng minh nổi dậy chống lại sự cai trị của Pháp. Ông di chuyển 2.080km liên tục trong 13 ngày để về tới Paris vào ngày 18/12/1812. Napoleon đã mất khoảng 524k người sau trận chiến, trong đó khoảng 100-120k bị bắt làm tù binh.
26. Vùng dậy
Sau khi trở lại Paris, Napoleon đã điên cuồng việc và để ngoài tai những lời chỉ trích và trách mắng cũng như chửi rủa ông vì đã làm thiệt hại lớn người dân trong các chiến dịch chiến tranh nhằm thỏa mãn chủ nghĩa bá quyền và cái tôi cá nhân của ông. Ông cũng sắp xếp lại lực lượng quân đội khi tiếp tục gọi quân dịch thêm và tái tổ chức lực lượng quân đổi lại nhằm thu thập các tàn binh cũ cùng triệu tập lính mới nhiều nhất có thể để tổ chức lại quân đội. Người dân tại Nga bắt đầu chống đối mạnh mẽ các đợt gọi quân dịch bắt buộc của Napoleon khi rất nhiều người trốn quân dịch.
Các cuộc đàm phán hòa bình của Napoleon với liên minh Nga – Phổ với sự trung gian của Áo thất bại khi Napoleon không chấp nhận lãnh thổ nước Pháp trở về như trước khi có các cuộc chiến tranh xâm lược của ông. Và cũng không chấp nhận viện toàn vẹn lãnh thổ của Pháp bị xâm phạm như lời tuyên thệ của mình khi lên ngôi Hoàng đế. Các kẻ thù của Napoleon sau khi thất bại trước ông đều đã học tập theo Napoleon để tái tổ chức lại quân đội và đều đã trở nên thiện chiến và dầy dặn kinh nghiệm hơn. Trong khi Napoleon chỉ còn khoảng 10k quân tinh nhuệ cũ còn lại đều là lính mới vừa nhập ngũ chưa trải qua chinh chiến thật sự. Các đạo quân khác của Pháp thì đều bị kẹt ở các pháo đài và bị bao vây không thể quay về Pháp hội quân với Napoleon được. Người Anh tiếp tục tài trợ thành lập liên minh chống Pháp thứ 6 với sự tham gia của hầu hết các đế quốc lớn tại Châu Âu là Nga – Áo – Phổ, và có cả thêm Thụy Điển, Tay Ban Nha, Bồ Đào Nha, và quân Anh do Wellington trực tiếp chỉ huy tham gia vào. Có thể nói cả châu Âu đều chống lại Napoleon.
Napoleon sau đó đã tập hợp được 121k quân để quay lại chiến dịch Elbe vào năm 1813. Ông quay trở lại tấn công lãnh thổ thuộc Đức để bảo vệ khu vực mà ông đã chiếm được trước đó cũng như giải cứu các thành trì đang bị kẹt ở giữa liên minh. Lần ra quân này ông hầu nhưu chỉ có Bộ binh là chủ lực cùng lực lượng pháo binh mà hầu như không có kỵ binh do ngựa đã chết trong chiến dịch Nga hầu như không còn. Quân liên minh có vẻ ngại đối đầu trực tiếp với Napoleon nên học theo chiến thuật của ông là đánh tạt sườn và tấn công các cánh quân do các tướng lĩnh khác của Napoleon chỉ huy và tránh đối đầu trực tiếp với cánh quân mà đích thân Napoleon chỉ huy. Chiến thuật này đã thực sự phát huy hiệu quả khi các cánh quan khác lần lượt bị đánh tan, trong khi cánh quân của Napoleon trực tiếp chỉ huy đã liên tục giành chiến thắng ở đầu chiến dịch. Lần lượt các tướng lĩnh đã tham gia cùng ông nhiều trận chiến tử trận trong các trận chiến và những người tâm phúc dần mất đi.
Các cuộc đàm phán hòa bình được cố gắng thực hiện nhưng không đến đâu. Ông hiểu rằng nếu mình chấp nhận ký 1 bản hiệp ước hòa bình thì chắc chắn ngôi Vua của mình sẽ mất và người dân sẽ từ bỏ ông, vinh quang cũng sẽ từ bỏ ông nếu ông làm điều đó. Thay vào đó, Napoleon thực hiện canh bạc cuối cùng khi tiếp tục thực hiện trận đánh lớn để nếu chiến thắng sẽ có sức ép liên minh thứ 6 ký 1 bản hòa bình có lợi cho ông hơn và người dẫn Paris sẽ tha thứ cho ông. Cũng giai đoạn này, quân Pháp tại TBN thảm bại trước quân của huân tước Wellington và dần co cụm tại TBN và có vẻ sắp mất TBN. Sau đó vua TBN được thả về nước để khôi phục đất nước 1 thời gian sau đó.
27. Leipzig
Thỏa thuận ngừng bắn không còn hi vọng, cuộc chiến tiếp tục nổ ra. Tới giữa tháng 8/1813, Napoleon tập hợp được 45k kỵ binh. Liên minh chống Pháp có khoảng 425k quân, trong khi Napoleon có quân đóng rải rác khắp nơi khoảng 351k quân. Nhưng Napoleon lần này lại mắc sai lầm khi không tập hợp tất cả đạo quân của mình đang có lại để tấn công tập trung như trước kia mà vẫn duy trì sự phân mảng của nó để chiếm đóng các vị trí rải rác. Ông dùng 250k quân để tấn công Schwarzenberg, trong khi phái Girad tấn công Berlin, và các cánh quân khác giữ các vị trí liên lạc. Trận Dresden nổ ra khi Napoleon có hoảng 70-120k quân sau đó được tăng viện lên khoảng 155k quân, trong khi quân đồng minhc ó khoảng 237k quân. Trận chiến này vẫn khẳng định thiên tài quân sự khi ông giành chiến thắng, dù vẫn là 1 chiến thắng thảm với sự thiệt hại lớn. Tuy nhiên, lợi thế này tiêu tan hết khi các cánh quân của các vị tướng khác của ông đều bị tiêu diệt gần như toàn quân trong các chiến dịch khác, mà sai lầm do Napoleon đã phân nhỏ đội quân của mình ra đánh nhiều mục tiêu khác nhau dù lực lượng của Pháp vốn đã mỏng hơn lực lượng đồng minh.
Tới 10/10/1813, đạo quân đồng minh đã tập hợp lại lên tới 362k quân và bắt đầu phản công tấn công quân Napoleon mạnh mẽ. Họ đã bẫy cho đạo quân của Napoleon vào bẫy khi đưa đạo quân này tiến tới trận Leipzig. Trận Leipzing là trận đánh của các dân tộc khi số lượng lính tập trung thuộc loại lớn nhất lịch sử chiến tranh châu Âu. Quân Pháp huy động được khoảng 203k quân cho trận đánh lớn này. Sau ngày giao chiến đầu tiên, quân Pháp thiệt hại khoảng 25k trong khi đồng minh khoảng 30k. Lẽ ra ông nên rút lui trong tối đó nhưng ông lại ở lại và nghỉ ngơi rồi tiếp tục chiến đấu. Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng lực lượng quân đồng minh quá mạnh nên cuối cùng quân Pháp sau khi tung tất cả lực lượng, kể cả lực lượng dự bị cuối cùng là cận vệ già và cận vệ trẻ cũng đều thất bại và bắt đầu phải rút lui. Trận tái chiến này mỗi bên mất khoảng 25k người. Cuộc rút lui của Napoleon sau đó tiếp tục là thảm họa khi hàng loạt linh bị bắt làm tù binh. Sau trận chiến, Napoleon mất khoảng 47k lính, khoảng 38k bị bắt làm tù binh.
Sau đó ông rút lui về Paris, tiếp tục gọi quân dịch bổ sung nhưng lần này sự phản ứng cực kỳ mạnh mẽ. Napoleon chỉ còn 80k quân trong khi liên minh có tới 300k quân cùng 100k quân TBN – Anh – BĐN đang vượt dãy Pyrenee tiến vào Pháp.
28. Thách Thức
Khi Pháp bị xâm lược trước đây, người dân thường đứng lên chống lại các lực lượng xâm ược rất mạnh mẽ để bảo vệ chủ quyền đất nước. Nhưng lần này thì khác. Khi quân đồng minh tiến vào Paris, dân chúng lại hân hoan chào đón họ như là được giải phóng. Có vẻ sự chán nghét chiến tranh đã lên cao độ tại Pháp sau rất nhiều năm liên tục chiến tranh và gọi quân dịch. Cuộc đảo chính ở Paris diễn ra và các lực lượng chống đối đã loại bỏ Napoleon để thay bằng 1 chính phủ khác và bắt đầu đàm phán với quân đồng minh. Napoleon từng thử uống thuốc độc tự tử nhưng được cứu kịp thời. Các lỗ lực chiến đấu của Napleon không mệt mỏi nhưng cuối cùng cũng thất bại với sự tan rã của cấc tướng khi họ thấy không còn phần thắng quân đồng minh và rất nhiều đã đầu hàng từ chối tiếp tục chiến đấu.
29. Elba
Lo ngại Napoleon có thể phát động 1 cuộc nội chiến sau khi bị đảo chính. Các quan chức chính phủ mới đã đưa vua Louis XVIII từ Anh về Pháp để trở lại ngai vàng. Và họ cũng chuẩn bị 1 hiệp định hòa bình và đưa cho Napoleon để ông ký vào việc thoái vị của mình và lo ngại ảnh hưởng của Napoleon vẫn rất lớn trong quân đội nên họ quyết định đưa ông ra đảo Elba để ông không còn ảnh hưởng lên được Pháp nữa. Napoleon lên tầu Pháp để ra đảo trong khi chính quyền tại Paris đón vua Pháp trở lại cai trị đất nước.
Napoleon đã ở lại đó gần 10 tháng, trong khi nhà Bourbon của vua Louis XVIII chỉ tồn tại được khoảng 6 tháng sau đó vì các hiệp ước bất bình đẳng họ bị người dân tống khứ họ đi sau đó. Napoleon luôn tìm cách quay trở lại đất liền khi có cơ hội thuận lợi. Người vợ cũ của Napoleon qua đời sau đó, người vợ mới thì đi theo 1 quân nhân Áo. Nhà Bourbon dự định khôi phục Pháp lại như năm 1791 và giai đoạn vừa qua chỉ la 1 giai đoạn gián đoạn, họ dự định thu hẹp đất nước từ 109 tỉnh còn 87 tỉnh, áp đặt các loại thuế má như cũ, bãi bỏ các chính sách cải cách trong thời gian vừa qua. Các chính sách nhằm vào quân đội cũng rất hà khắc và tạo ra sự thôi thúc Napoleon trở lại Paris nắm lại quyền hành.
Sau khi tham khảo 1 số thân tín cũ đến thăm mình và biết cơ hội quay trở về đã có. Ngày 26/2/1815, Napoleon rời đảo Elba quay trở về đất liền. Lực lượng của Napoleon trên tầu chỉ khoảng 1.142 người và 2 khẩu phaos hạng nhẹ. Napoleon đã không muốn kết thúc cuộc đời tại hòn đảo heo hút và bị lãng quên này. Napoleon trở về Pháp ở eo biển miền Nam và 1/3/1815 và bắt đầu con đường quay lại nắm quyền của mình. Ông di chuyển nhanh để tránh các khu vực lực lượng bảo hoàng có ưu thế. Ông ra bản nguyên bố thất bại năm 1814 do sự phản bội của Marmont và Augereau, khi mà Napoleon đã gần như kiểu soát được phía sau liên quân và cắt đứt được đường tiếp thế của họ. Ông kêu gọi dân chúng chống lại lực lượng bảo hoàng đang đưa Pháp quay lại chế độ phong kiến cổ xưa. Chuyến đi lấy lạ quyền thế của Napoleon trở thành huyền thoại với lực lượng vô cùng nhỏ bé của mình. Lực lượng Napoleon di chuyển liên tục nhưng vẫn rất nhỏ bé. Tới 7/3, Napoleon gặp trung đoàn bộ binh số 5 và họ đã đồng ý đi theo Napoleon. Sau đó là trung đoàn bộ binh số 7 cũng gia nhập vào phe Napoleon. Sau đó Napoleon cử người gặp thống chế Ney để thuyết phục ông ủng hộ Napoleon và đã thành công. Sau đó lực lượng quân đội do Napoleon chỉ huy tiến về Paris, vua Louis XVIII bỏ trốn khỏi cung điện Tuileries vào 20/3. Rất nhiều binh lính và người dân Paris đã đến chúc mừng sự trở lại của Napoleon, còn các đồng minh thì lên án và đe dọa ông vì dã dám tự ý quay về Paris.
30. Waterloo
Sau khi trở về ổn định và nắm quyền, Napoleon bắt đầu đảnh mạnh việc để người dân có ý thức chống lại quây đội liên quân xâm nhập như cách họ đã làm năm 1814 khi để mặc liên quân tấn công vào Pháp mà không có hành động gì đáp trả lại. Ông cũng phải chuẩn bị lực lượng để chống lại đồng minh khi họ sẽ không cho phép ông nắm quyền theo tuyên bố Vienna. Trong 3 tháng kể từ khi ông trở về tới trận Waterloo, Napoleon làm việc không ngừng nghỉ với việc viết hơn 900 lá thư để đưa Pháp trở lại hoạt động hiệu quả sẵn sàng cho cuộc chiến có thể sớm nổ ra. Trong 19 vị thống chế của Pháp chỉ có 10 người tuyên bố trung thành với Napoleon, tài năng của Davout bị bỏ phí khi bị cho ở lại Paris để làm bộ trưởng chiến tranh, và chỉ có 3 thống chế là Grouchy, Ney, Soult là có mặt trong trận chiến Waterloo.
Napoleon cũng thực hiện các cải cách mạnh mẽ về thuế gián thu, về xây dựng lưỡng viện để ngăn cản mọi lỗ lực của nhà Bourbon quay lại nắm quyền tại Pháp. Ông cũng cho tự do hoàn toàn báo chí và xuất bản sau nhiều năm kiểm duyệt chặt chẽ và cấm đoán. Trong khi đó, đồng minh đã họp tại Vienna và thành lập liên minh thứ 7 chống Pháp vào 25/3/1815. Napoleon cho gọi quân dịch mở rộng tới cả những người đàn ông đã có gia đình vốn được miễn quân dịch trươ csđó trên cả nước để chuẩn bị cho chiến dịch sắp tới.
Ngày 15/5/1815, đồng minh chính thức tuyên chiến với Pháp. Ngày 12/6, Napoleon rời Paris tới đạo quân Bắc ở Avesnes. 280k quân Pháp lúc đó sẽ phải đối mặt với 800k quân đồng minh trên chiến trường châu Âu. Với đạo quân Bắc 125k quân, Napoleon giai đoạn đầu đã chiến thắng oanh liệt quân đồng minh và làm sống dậy lại niềm tự hào Pháp. Chiến thắng của Napoleon tại Ligny có lẽ đã cực kỳ thành công nếu như 3 vị tướng của ông không quá lúng túng trên chiến trường. Quân Phổ tại Ligny bị đánh bại với 17k thương vong, phía Pháp khoảng 11k. Việc chậm trễ truy kích quân Phổ rút lui sau thất bị của Phổ trong trận Ligny đã dẫn tới tại hại phái sau trận đánh. Sau khi nhận ra tình hình quân Phổ thất bại, Wellington rút quân về phía làng Waterloo và bắt đầu bố chí công sự phòng bị. Napoleon lại để quân bị chia nhỏ ra thay vì tập trung toàn bộ lực lượng cho trận đánh lớn nhất đời này. Sự chậm trễ trong chiến dịch này cũng làm ảnh hưởng tới thất bại của Napoleon sau đó. Cuộc chiến nổ ra ban đầu thắng lợi khi tiền quân Pháp tấn công mạnh và hậu quân Anh đang rút lui. Trong khi Wellington bỏ công sức nghiên cứu rất kỹ Napoleon, cách đánh của ông và phạm ít sai lầm hơn, thì Napoleon và các tướng của mình lại phạm phải quá nhiều sai lầm trong trận chiến.
Wellington đã ở lại chiến đấu vì nhận được lời hứa của tướng Phổ sẽ quay lại tấn công tạt sườn Napoleon. Napoleon đã quá chậm trễ không tấn công Wellington từ sớm mà mãi 11h trưa mới bắt đầu tấn công và không đủ thời gian để phá vỡ phòng tuyến của Wellington trước khi quân Phổ tới. Lực lượng ông cử đi truy kích quân Phổ cũng quá chậm để họ chạy thoát và quay ngược lại đánh tạt sườn Napoleon sau đó. Lợi thế tấn công của Napoleon từ trưa đã dần mất khi 3 quân đoàn Phổ bắt đầu tới nới và tấn công mạnh mẽ quân Pháp. Quân Pháp dầu suy sụp trên chiến trường khi lực lượng đồng minh đã lên tới hơn 100k với 200 khẩu pháo ở 2 mặt trong khi quân Pháp chỉ có 72k với 236 khẩu pháo. Lực lượng kỵ binh Pháp cũng thất bại khi xung phong gặp 13 khối hình vuông kỷ luật của bộ binh Anh. 3 đạo quân của các tướng Pháp đầy kinh nghiệm đã cực kỳ thiếu hợp tác tốt với nhau trong trận này và kết quả là thảm họa tồi tệ chấm dứt sự nghiệp của Napoleon mãi mãi. Đội quân cuối cùng là cận vệ đế chế được tung vào trong tuyệt vọng nhưng bị pháo binh anh đánh bại hoàn toàn, lần đầu tiên cận vệ đế chế rút lui kể từ khi nó được thành lập năm 1799 khi đang xung phong. Đạo quân của Napoleon hoàn toàn tan rã khi quân lính bắt đầu bỏ trốn khỏi chiến trường khi màn đêm buông xuống.
Trận đánh Watello đánh dấu trận đánh thiệt hại lớn thứ 2 trong sự nghiệp chiến tranh của Napoleon khi quân Pháp bị thương vong khoảng 25-31k người, trong khi Wellington mất hoảng 17.2k quân, Blucher khoảng 7k. Các lần tập dượt lại trận Watello đều cho kết quả Pháp thắng rất nhanh chóng Wellington trước khi quân Phổ tới nơi rất nhiều, rất khó lý giải tại sao Pháp lại thua thảm đến thế trong trận này.
31. St Helena
Sau thất bại, dù đã cố quay trở lại Paris trước khi tin thất bại trở về để có thể thuyết phục 2 viện tại Paris nhưng Napole vẫn thất bại và tiếp tục bị phế truất lần 2 khỏi ngô Hoàng Đế trong 1 vụ đảo chính lưỡng viện trước khi quân đồng minh tiến vào Pháp. Napoleon cũng đã quá chần trừ trong quyết định có đi trốn hay không và cuối cùng ông đã ở lại để mong sự khoan hồng của Anh cho việc ông có thể được ở lại Vương Quốc Anh để tị nạn.
Nhưng mọi hi vọng đều tắt. Cuối cùng Napoleon bị áp giải trên tầu Anh tới đảo st Helena là hòn đảo cực kỳ xa xôi nằm dưới quyền quản lý của công ty Đông Ấn và hòn đảo gần nhất cách nó là cách tới gần 1.2k km. Đây là hòn đảo đá trơ trọi và nơi Napoleon sống ở trên 1 đỉnh núi cao không khí loãng. Cuộc sống của ông dần trôi qua với việc ông viết lại hồi ký Napoleon, viết tập truyện về Julius Ceasar để thay cho cuộc đời mình. Cuối cùng, sau khoảng 5 năm 5 sống tại đây, ông cũng qua đời do căn bệnh ung thư trực tràng mà không thể gặp được họ hàng nào trong suốt giai đoạn cuối đời vào ngày 5/5/1821. Ông được chôn cất ở Longwood và sau đó đưa về Paris vào năm 1840.
Kết Luận:
Napoleon đã đặt nền móng cho nước Pháp hiện đại, và tên tuổi của ông đã gắn với 1 thời đại mang tên Napoleon. Ông thể hiện phẩm chất quân đội đặc trung trong tính cách của mình khi mà chấp nhận các nguyên tắc của cách mạng như bình đẳng trước pháp luật, chính quyền lý trí, ché độ nhân tài và chủ nghĩa dân tộc manhjh mẽ. Nhưng ông cũng là người không đồng ý bình đẳng về thu nhập, rối loạn xã hội, chủ nghĩa đại nghị, tự do báo chí vì nó mâu thuẫn với đạo lý quân sự. Napoleon đã tham gia 60 trận chiến lớn nhỏ trong sự nghiệp của mình, ông đã chiến thắng 53/60 trận đó. Các đạo quân của Pháp được thúc đẩy bởi tinh thần ái quốc, tinh thần đồng đọi để kích lệ binh lính mạnh mẽ. Đội quân nhanh chóng, hành động thật khẩn trương mau lẹ là tính cách của ông trên chiến trường. Quân đội trang bị gọn nhẹ và cơ động cao. Napoleon đã có đóng góp lớn lao trong cải cách thể chế, pháp luật và chính trị tại Pháp mà từ đó lan sang các nước châu Âu khác khi ông chinh phục được chúng. Napoleon đã viết hơn 33k lá thư trong suốt cuộc đời của mình và trở thành nguồn tư liệu quý hiếm về sau.
Napoleon có khả năng phân chia công việc tuyệt vời và tách biệt giữa công việc đất nước với cuộc sống tư nhân của mình 1 cách mạnh mẽ, nhiều thời gian ông gặp rắc rối lớn về gia đình nhưng vẫn cực kỳ thành công trên vai trò vị tướng trên chiến tường hay quản lý đất nước.
Sau chiến tranh và Napoleon thoái vị, Sa hoàng Nga Alexander trở thành người thống trị châu Âu đại lục. Các vị vua khác cũng phần lớn cố giữ sự cai trị quân chủ phong kiến kiểu cũ mà không chịu cải cách, chỉ có tại Pháp Napoleon đã cải cách triệt để và vua Louis XVIII không thể khôi phục lại cách cai trị cũ tại Pháp được. Gia Đình Napoleon phần lớn sống tại Italy dưới sự bảo trợ của Giáo hoàng tại Rome sau trận Waterloo. Người cháu của Napoleon sau đó thành công trở thành tổng thống Pháp năm 1848 và thực hiện tiếp cuộc đảo chính năm 1851 và trở thành Hoàng đế Napoleon III vào năm 1852 và qua đời trong cảnh lưu vong vào năm 1873 sau cuộc chiến Pháp – Phổ năm 1870-1871.
