TITAN – Gia tộc ROCKEFELLER – Ron Chernow

TITAN – Gia tộc ROCKEFELLER – Ron Chernow

Ron Chernow nổi tiếng với bộ sách TITAN viết về các gia tộc, các nhà tài phiệt/nhà kiến tạo quốc gia của nước Mỹ, họ đã đóng góp vào việc đưa nước Mỹ trở thành cường quốc kinh tế số 1 thế giới vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Các cuốn sách nổi tiếng nhất như Titan Rockefeller, The House of Morgan, The Warburgs, Washington, Grant, Alexander Hamilton, The Death of the Banker,…

1. Kẻ lừa gạt

Lịch sử gia đình Rockefeller có lẽ xuất phát từ khoảng năm 1723 khi tổ tiên của ông (ông ở đây là chỉ John D. Rockefeller) di cư từ Đức sang Mỹ. Ông có người ông và bố là những người có nhiều dự án kinh doanh nhưng dang dở và cuộc sống gia đình nay đây mai đó kéo dài tới đời ông. Trước khi ông sinh ra gia đình ông đã di cư tới vùng Richford là nơi vẫn hoang vu chưa có thị trấn. Mãi tới khi ông sinh ra năm 1839 thì khu vực này mới dần hình thành 1 thị trấn nhỏ, mới dần có nhà máy, trường học, nhà thờ,…

Cha ông (Bill lớn) là 1 người có bề ngoài đẹp trai và thường giở các thủ đoạn lừa dối bán hàng và tránh né lao động nặng nhọc, công việc của ông khi đó gọi là người bán hàng rong. Bố ông đã thành công tán tỉnh bà Davison và kết hôn vào năm 1837 mà bị cho là ông đã tạo ra kịch bản dể cưới bà và hy vọng chiếm được tài sản nhà Davison giầu có hơn nhà Rockefeller rất nhiều. Bill lớn thường xuyên vắng nhà nhiều tháng và sau đó trở về trong giầu có và thanh toán nợ nần, bỏ mặc gia đình ở nhà cho vợ tự xoay xở trong khó khăn. Quá khó khăn, bà cùng các con đã rời Richford và chuyển đến Moravia (cách nơi ở cũ khoảng 50km) gần nhà bố của bà để tiện sinh hoạt vì người chồng thường xuyên vắng nhà của mình.

2. Ngọn lửa phục hưng

Khoảng năm 1843, Bill về nhà và mua khoảng 92 mẫu đất với giá 1k$ và xây nhà mới trên đó, khu đấ ở ngoại ô nông thôn ở thị trấn Moravia. John D. cũng bắt dầu tham gia công việc ở trang trại từ bé ở đây. Ông cũng táo bạo kinh doanh 1 số thứ nhỏ nhỏ từ khi còn bé. Ông mang khuôn mặt lạnh lùng, thiếu cảm xúc từ bé và không hề nổi trội so với chúng bạn. Việc học của ông cũng ở mức trung bình, bù lại ông chăm chỉ đáng tin cậy chứ không phải dạng xuất chúng.

Nền kinh tế Mỹ bùng nổ với xây dựng đường sắt, điện tín vào những năm 1840, cải cách tôn giáo cũng bùng nổ ở Anh – Mỹ khi đó. Các mâu thuẫn về chế độ nô lệ cũng bùng phát ở Mỹ giai đoạn này. John D. ở với mẹ từ bé và gần như chỉ có mẹ ở bên trong cuộc sống nên ông thừa hưởng nhiều đức tính từ mẹ ông như cần cù, ngăn nắp, tằn tiện và những đức hạnh của nhà tư sản.

Mặc dù cuộc sống thiếu cha thường xuyên bên cạnh, nhưng khi lớn lên ông lại rất thần tượng cha mình vì chính điều đó đã làm John D. luôn rèn luyện sự tự lập ở bản thân, dù là anh nhưng ông gần như thay cha trong gia đình từ sớm. Ông được cha dậy cho các bài học kinh doanh từ khi khoảng 8-9 tuổi, và tầm quan trọng của việc ghi chép sổ sách kỹ càng, cẩn thận. Gặp rắc rối về mặt luật pháp, Bill đã bị tịch thu tài sản và gia đình ông phải chuyển tới vùng Owego sinh sống. John tiếp tục làm mọi việc trong gia đình ở chỗ mới và duy trì việc chi tiêu tằn tiệt. 1 lần ông cho hàng xóm vay 50$ với lãi suất 7%/năm và cuối năm nhận vè 3,5$ tiền lời mà không phải làm gì, từ đây ông đã phát hiện ra bí mật của tiền và rất hưng phấn với bí mật đó.

Năm 1848, vàng được phát hiện ở California và tạo ra cơn sốt với hơi 90k người ở khắp mọi nơi đổ sô đến Cali tìm vàng. Và cơn sốt tìm kiếm dầu mỏ ở Pennsylvania cũng diễn ra sau đó 1 thập kỷ.

3. Chắc chắn phải giầu có

Đầu nwam 1853, nhà Rockefeller tiếp tục gặp biến động khi người bố Bill bỏ đi tới Ohio mà không trở về nhà nữa. Ông gửi vợ và 4 con cho gia đình Humiston và 300$ trở cấp. John ủng hộ việc bãi bỏ chế độ nô lệ ở Mỹ ngay từ khi còn sớm. Ở trên ghế nhà trường, dù không có thành tích vượt trội nhưng ông là 1 người rất kín đáo, chăm học và hiền lành. Bên cạnh đó là vẻ lạnh lùng, nghiêm túc từ bé của ông và có thể làm người ta thấy sự giả tạo từ nhỏ.

Năm 1855, sau khi tốt nghiệp phổ thông thì John phải dừng học và đi làm vì có vẻ do bị cắt giảm chi phí và các em của ông cũng cần phải đi học. Ông chỉ theo học 1 khóa học 3 tháng ở trường cao đẳng thương mại để học về kế toán kép và sau đó đi làm luôn.

Ông đi xin việc ở các công ty lớn trong các ngành như đường sắt, ngân hàng, những thương gia bán buôn lớn là những công việc ông đã nghiên cứu kỹ là đang có sự phát triển mạnh mẽ. Việc tìm việc diễn ra suốt nhiều tuần lễ mà không đi tới đâu, có những công ty ông đến 2-3 lần để phỏng vấn nhưng đều bị từ chối. Mãi tới ngày 26/9/1855, John mới may mắn được nhận vào văn phòng Hewitt & Tuttle, 1 nhà buôn ủy thác và cung cấp vận tải đường thủy lớn với nhiều bất động sản, và công ty đường sắt Cleveland với vai trò trợ lý  kế toán.

Tại đây, ông đã kiểm tra kỹ càng từng đồng trên các hóa đơn và nhận thấy rất nhiều lãng phí và sự sai lệch số liệu. Thái độ làm việc chăm chỉ kỹ càng còn hơn cả tiền của bản thân mình. Tiền lương của ông cũng từ bắt đầu ở mức khoảng 17$/tháng cũng tăng lên 25$/tháng. Ông học hỏi được rất nhiều việc buôn bán, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải khi phải sắp xếp, cân đo đong đếm từng đồng 1 giữa các loại hình như đường sắt, kênh đào, và hồ. Ở đây ông học hỏi được rất nhiều cho sự khởi đầu của các doanh nhân trẻ tương tự như ông khi đó. Ông cũng bắt đầu làm từ thiện từ sớm khi bắt đầu ở mức khoảng 6% thu nhập hàng năm và dần tăng lên mứcc 10% sau đó. Ông là tín đồ trung thành của Nhà thờ Baptist.

Năm 1857, Bố của John quay trở lại và cùng John xây ngôi nhà mới cho gia đình rồi bỏ đi luôn để ở với người vợ thứ 2 mà ông cưới trước đó. John trở thành người chủ của gia đình và ông đã tự chịu trách nhiệm xây dựng ngôi nhà cho gia đình mình ở tuổi 18 với 1 phần tiền của người cha Bill. Năm này John cũng trở thành kế toán trưởng và sau đó được tăng lương lên 600$/năm. Ông cũng bắt đầu kinh doanh và dần nổi tiếng ở cảng Cleveland.

Yêu cầu tăng lương không thỏa đáng khi sau đó chỉ được tăng lên không quá 700$/năm, trong khi vị tiền nhiệm của John được tả tới 2k$/năm. John đã âm thâm chuẩn bị nghỉ việc và ông chỉ thực hiện khi đợt khủng hoảng kinh tế diễn ra vào năm 1857-1858 kết thúc. John quen biết 1 người Anh là Clack, 28 tuổi trước đây cùng học ở trường thương mại E.G.Folsonn và là hàng xóm của nhau. Họ cùng nhau lập công ty với số vốn ban đầu 4k$, John đã tiết kiệm được 800$ trước đó và vay của bố ông Bill 1k$.

4. Tôn giáo trong kinh doanh

Ngày 1/4/1958, khi tấm biển “Clark & Rockefeller” được treo lên nóc kho hàng ở số 32 phố River, cộng đồng kinh doanh ở Cleveland rất nhiệt liệt hưởng ứng. Họ đã kinh doanh thành công ngay năm đầu dù cũng gặp 1 vài khó khăn. Công ty đã kiếm được 4,4k$ tiền lời. Tuy nhiên nguồn vốn công ty hạn hẹp nên họ phải tìm đối tác và vay mượn khắp nơi. Giai đoạn này John cũng thường vay tiền từ ông bố Bill của mình với lãi suất 10%/năm.

Vì thiếu vốn, họ mời Gardner góp vốn và tên Rockefeller bị gỡ khỏi tên công ty, điều này làm ông âm thầm tổn thương và bất hòa giữa họ đã xuất hiện. 2 cộng sự còn lại tiêu xài tiền hoang phí thoải mái trong khi John lại rất chắt chiu nên họ càng mâu thuẫn với nhau hơn nữa. Mặc dù phụ trách sổ sách, nhưng John cũng là tay bán hàng tài giỏi khi rất biết cách thuyết phục khách hàng.

Cuộc nội chiến Mỹ bùng nổ, dù là người nhiệt thành việc bãi bỏ chế độ nô lệ nhưng quá nhiều ràng buộc nên ông đã không nhập ngũ mà tiếp tục hoạt động kinh doanh ở công ty. Cuộc nội chiến đã thúc đẩy các ngành công nghiệp, chuyển nhượng đất đai, mở các tuyến đường sắt mới ở miền Bắc nước Mỹ và John đã tận dụng được cơ may này cho hoạt động kinh doanh của mình.

Tới năm 1862, lợi nhuận của hãng đã tăng lên 17k$/năm. Sau đó John loại bỏ được cổ đông là Gardner khỏi công ty do không cần nguồn vốn của ông này nữa và đổi lại tên công ty như ban đầu.

5. Cuộc đấu giá

Dầu ở Mỹ đã có từ lâu vì nó đã rò rỉ và lan tràn trên mặt sông và đã được nhiều bộ lạc da đỏ vớt và sử dụng cho 1 số mục đích. Việc sử dụng dầu cá voi làm chất đốt cũng tỏ ra đắt đỏ, trong khi các loại dầu thay thế khác lại kém hiệu quả hơn vào những năm 1850. Bissel khi đó ngoài 30 tuổi linh cảm thấy loại dầu chảy ở trên sông dầu này có thể là nhiên liệu thắp sáng được thay cho dầu mỡ cá voi. Ông đã gửi cho Giám sứ Silliman là nhà hóa học bậc nhất lúc đó và đã được xác nhận điều đó vào năm 1855. Bissel đã mất thêm 3 năm ở vùng Pennsylvania để tìm kiếm mỏ dầu có trữ lượng lớn để biến nó thành tiền.

Mặc dù các váng dầu rất lớn, nhưng nếu không có kiến thức địa chất và khả năng tìm kiếm mỏ dầu thì việc tìm kiếm thật vô vọng. Mãi tới năm 1859, Drake mới thành công đào được trúng 1 giếng dầu và dầu tự phun lên. Ông cũng thành công trong việc đóng thùng các thùng dầu đó để thương mại hóa được. Thành công của Drake đã thúc đẩy lần sóng đầu cơ dữ dội khi hàng đoàn người kéo đến Titusville để tìm kiếm mỏ dầu khác. Hàng loạt nhà máy lọc dầu cũ kỹ mọc lên ở đây và cũng thu hút sự chú ý ở mọi nơi trên nước Mỹ.

Đầu năm 1860, công ty Clark, Rockefeller & Company đã tham gia vào hoạt động kinh doanh thương mại dầu mỏ, thay vì các sản phẩm ngũ cốc truyền thống như trước đây. Andrew, 1 người rất có niềm tin vào dầu mỏ sẽ trở thành vật liệu thắp sáng thay thế các loại vật liệu khác nhưng không đủ tiền để làm gì đã cố gắng thuyết phục Clard kinh doanh, Rockefeller ban đầu chỉ là người tham gia thụ động.

Năm 1863, họ đã dành ra 4k$ (1/2 số vốn của họ lúc đó) để lập nhà máy lọc dầu Andrews, Clark & Co., Nhà máy đặt cách thành phố Cleveland 2,5km nhưng ngay ở ga đường sắt đi qua đó. 1 vị trí chiến lược về vận chuyển so với các nhà máy lọc dầu khác. Lúc đó có khoảng 20 nhà máy lọc dầu nhỏ đang hoạt động ở Cleveland. Lợi nhuận đến quá nhanh và quá lớn trong giai đoạn này.

Andrews phụ trách nhà máy, còn Clark và John thì quản lý công ty. John còn tận dùng lượng lưu huỳnh sau lọc lớn để sản xuất phân bón là điều mà ngày nay vẫn còn áp dụng rộng rãi là thực hành phổ biến của các nhà máy liên hợp lọc hóa dầu. Ông liên tục cải tiến, tận dụng từng thứ nhỏ 1 để gia tăng lợi ích cho công ty. Hoạt động kinh doanh dầu rất hoang dã như giai đoạn đổ sô đi đào vàng trước đây ở Mỹ.

Giá dầu bị đầu cơ tăng đột ngột lên 10$/thùng từ mức khoảng 3-4$/thùng. Và tình trạng dư thừa sản lượng bắt đầu bùng nổ khi giá tăng cao và người ta đua nhau khai thác bằng mọi cách có thể. Sự hoang dã của ngành cũng làm các quan điêm của 3 nhà sáng lập công ty ngày càng khác biệt nhau. Đặc biệt khi Clark đưa các anh em của mình vào công ty và John rất ghét họ. Quan điểm về kinh doanh, định hướng phát triển công ty giữa các cổ đông cũng ngày càng khác biệt. John tỏ ra ghét cay đắng cách kinh doanh đầu cơ hiện tại trong khi những người khác lại đang làm theo cách đó.

3 anh em nhà Clark khi đó có số phiếu áp đảo John và Andrews, nên John đã lên kế hoạch để tách ra nhằm tránh rủi ro bị mất quyền kiểm soát công ty. Họ cũng khác nhau về quan điểm mở rộng hoạt động khi Clark muốn thận trọng hơn còn John thì theo hướng vay nhiều hơn để mở rộng nhà máy. Vào năm 1865, John quyết định lật đổ 3 anh em nhà Clark bằng yêu cầu giải thể công ty. Công ty bị đem ra đấu giá với giá khởi điểm 500$ và sau đó tăng lên 72.5k$ và John đã đấu giá thành công Công ty và sự ủng hộ của Andrews.

Mặc dù bỏ ra giá đắt ở thời điểm đó (ông ước tính nhà máy giá ~ 50k$), nhưng bù lại John được toàn quyền quyết định, một nhà máy lớn với công suất 500 thùng dầu thô/ngày và cao gấp 2 đối thủ tiếp theo ở địa phương và là một trong những nhà máy lớn nhất thế giới. Nhà máy lọc dầu Excelsio Oir sau đó tách khỏi công ty cũ Andrews, Clark & Co và trở thành 1 phần của công ty mới Rockefeller & Andrews vào ngày 2/3/1865 ở tuổi 25.

Năm 1862, John theo đuổi bạn học cũ là Laure Cettie Spelman và kết hôn với bà vào năm 1864 bởi họ có tâm hồn đông điệu về mặt tôn giáo, từ đó có sự nhất trí về lối sống và quan điểm sống.

6. Chất thơ của thời đại

Sau nội chiến, đột ngột nổi lên các doanh nhân trẻ thành công và giầu có như kiểu Rockefeller gây ra sự đố kỵ rất lớn trong xã hội Mỹ. Ai ai cũng đam mê cháy bỏng kiếm tiền, phát minh, sáng chế diễn ra khắp nơi. Giai đoạn này được gọi là thời kỳ vàng son diễn ra khoảng từ 1863-1873 khi bạn có thể mua bất cứ thứ gì và chờ đợi đều có lãi, và lãi rất to như bất động sản chẳng hạn.

Sự thắng lợi của liên minh miền Bắc đã đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, di dân trên khắp nước Mỹ và phá vỡ nền nôn nghiệp trì trệ của miền Nam trước đây. Tháng 12/1865, nhà máy thứ 2 của John vận hành với tên Standard Works. Ông tiếp tục mở rộng thị trường cho các sản phẩm phụ từ dầu mỏ, benzen, parafin, dầu nhờn và dầu hỏa. Đi kèm với sự phát triển vô tội vạ là nỗi lo về hỏa hoạn thường trực ở các nhà máy lọc dầu.

Ngoài ra, các nhà sản xuất cũng có nỗi lo thường trực về việc hết dầu. Không ai biết chắc khi nào dầu sẽ hết và biết đâu nó sẽ hết ngay vào ngày mai. Có 2 luồng ý kiến là dầu mỏ là ảo ảnh và sớm chết khi nó hết nhanh thôi, còn lại là những người tin dầu mỏ là nền tảng cho sự bùng nổ công nghiệp tiếp theo. Ngành sản xuất dầu cũng là ngành có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất khi 2/3 sản lượng sản xuất ở Cleveland là cho xuất khảu chủ yêu sang châu Âu.

Em trai của John là William sau quá trình kinh doanh thành công cũng gia nhập công ty Rockefeller vào năm 1865 và đến New York tập trung cho hoạt động buôn bán xuất khẩu dầu sang châu Âu. Giai đoạn mở rộng công nghiệp này John phải nhờ cậy rất lớn vào nguồn vốn của các chủ ngân hàng, điều mà sau này ông không làm nữa.

Flagler là 1 doanh nhân tài năng với nhiều hoạt động kinh doanh ngũ cốc và rượu Wisky thành công. Nhưng sau đó gặp suy thoái thất bại và chuyển đến Cleveland làm lại và kiếm được tiền khi hợp tác với đối tác cũ của John là Clark. Sau đó họ quen nhau và nhận ra sự đồng cảm rõ rệt giữa 2 doanh nhân. Sau đó John huy động khoản tiền lớn từ Harkness là họ hàng của Flagler và cử Flagler là thủ quỹ đại diện cho mình trong công ty mới. Ông bỏ 100k$ để sở hữu 1/3 lượng cổ phần trong công ty mới Rockefeller, Andrews & Flagler. Thông qua việc bổ sung vào ban giám đốc Flagler, công ty của John đã có 1 ban giám đốc trẻ trung và rất năng động cũng như rất nhiều tham vọng và họ cũng nhanh chóng trở thành bạn thân với nhau với rất nhiều quan điểm chung. Flagler cũng là chuyên gia pháp luật hàng đầu ở Công ty cũng như người hung hăng thúc đẩy kế hoạch hợp tác với ngành đường sắt sau này.

Các cuộc chiến trong ngành cũng lan sang cuộc chiến vũ trang nhẹ và phá hoại. Khi đường ống dẫn dầu đầu tiên được lắp đặt năm 1865 với chiều dài khoảng 10km đã bị phá hoại hàng ngày và cản trở việc lắp đặt nó bởi những người đánh xe ngựa trước đây chuyên chở các thùng dầu ra các cảng và bến tàu, ga đường sắt. Vận chuyển đường sắt ban đầu là từng thùng dầu đơn lẻ nhưng bị sóc và dễ hỏng, sau đó được thay thế bởi các bồn gỗ thông, rồi cuối cùng là thùng sắt tiêu chuẩn cho tới ngày nay vẫn dùng. Ở Mỹ khi đó đã có tới 6 trung tâm lọc hóa dầu lớn và riêng Cleveland đã có tới 50 nhà máy lọc dầu. Các tuyến đường sắt liên tục được xây dựng cũng tạo ra sự phát triển và nguy cơ rất lớn với các trung tâm lọc dầu vì chi phí vận chuyển là rất lớn trong ngành.

Khi bị các nhà máy lọc dầu ở Tây Pennylvania tuyên bố tuyến đường sắt mới đi qua Sông Dầu thì vùng Cleveland sẽ hết thời. Nhóm của John đã rất khôn ngoan đàm phán với các nhà vận chuyển để giảm mạnh giá vận chuyển đường sắt tới 75% với cam kết sản lượng vận chuyển tăng vọt để điều chỉnh lại tuyến đường sắt Bờ Hồ. Nhờ lợi thế giảm giá vận chuyển này giúp công ty giảm mạnh giá bán và tạo ra cú sốc trong ngành dầu khí sau đó. John 29 tuổi trở thành nhà kinh doanh quyền lực nhất nhì nước Mỹ, đã buộc ông vua đường sắt Vanderbilt, 74 tuổi phải chủ động đàm phán vận chuyển với mình.

7. Dãy nhà triệu phú

Năm 1868, sau thỏa thuận về vận chuyển lịch sử gia đình John chuyển tới phố Euclid, con phố được gọi là phố triệu phú ở Cleveland với các ông chủ ngành dầu mỏ, sắt thép, ngân hàng, gỗ, đường sắt, và bất động sản. Con phố này là biểu tượng cho sự giầu có và xa hoa khi đó, và được gọi là con phố đẹp nhất trên thế giới. Cuộc sống của ông rất điều độ, tiết chế, tranh xa các bữa tiệc, rượu beer, và thường khép kín trong quan hệ gia đình, bạn bè, đối tác kinh doanh, và ở nhà thờ. Các con của ông cũng được dậy tại nhà bởi các thầy giáo riêng mà không đến trường, bầu không khí gia đình lúc nào cũng rất yên tĩnh và nghiêm trang, nặng nề thiếu vắng tiếng nô đùa của trẻ nhỏ.

Ông không nói gì về tình trạng giầu có của mình cho các con cả. Ở nhà chúng được quản lý như 1 công ty với việc bà mẹ là Tổng Giám đốc, các con kiếm tiền bằng cách làm việc nhà, được thưởng khi kiêng kẹo hay giúp đỡ làm các công việc khác hoặc học hành tốt hơn.

8. Những kẻ âm mưu

Lĩnh vực khai thác dầu thô và lọc hóa dầu là ngành kinh doanh rất mới và rất hoang dã. Các nhà đầu tư đều chán nản nếu 1 năm hoặc 6 tháng không lãi được 100%. Giá cả bấp bênh dữ dội khi có lúc lên 12$/thùng xong lại giảm về 2,4$/thùng sau đó. Các nhà sản xuất đã dần bắt tay nhau để tạo ra sự khan hiếm giả tạo nhằm tăng giá dầu lên và các hình thái sơ khai của các carten độc quyền đã bắt đầu xuất hiện.

Cuối 1869 – 1970, Ông bắt đầu thấy nguy cơ lớn đe dọa ngành dầu mỏ bởi việc dư thừa sản lượng đã trở thành vấn đề rất lớn. Vì vậy, để tạo ra lợi nhuận lâu dài thì cần phải chế ngự và kiểm soát nó. Ông đã bắt đầu hình dung 1 các-ten khổng lồ giúp giảm sự dư thừa sản lượng, ổn định giá cả và hợp lý hóa ngành công nghiệp.

Trong cuộc nội chiens các nhà sản xuất dầu đã lập Hiệp hội Song Dầu nhằm kìm hãm sản xuất và nâng giá, và năm 1869 thì thành lập Hiệp hội Các nhà sản xuất Dầu mỏ để bảo vệ lợi ích của mình. Rockefeller thì đang tìm kiếm tiền để thu mua các nhà máy này để nâng cao hiệu suất theo quy mô, dự trữ chống lại các dợt suy thoái xảy ra nhưng vẫn không phải từ bỏ quyền kiểm soát. Ngoài ra các quy định lúc đó cũng hạn chế 1 công ty không được sở hữu tài sản ở tiểu bang khác.

Họ đã nghĩ ra trò ma mãnh, vào ngày 10/1/1870 công ty Standard Oil, công ty dạng cổ phần để đi huy động vốn bên ngoài được thành lập thay thế cho công ty Rockefeller, Andrews & Flagler với 1 triệu USD vốn và nắm giữ 10% thị trường lọc dầu toàn thế giới. Trong cơ cấu cổ phần thì John chiếm 26,67%, em trai ông William chiếm 13,34%, Flagler chiếm 13,33%, Andrews chiếm 13,33%, Harkness nhà đầu tư vào sau chiếm 13,34%, các nhà đầu tư còn lại ở công ty cũ chiếm 10%, và 1 nhà đầu tư mới tham gia là Jennings chiếm 10%. Giai đoạn này các nhà đầu tư giầu có chưa thực sự quan tâm đầu tư tới công ty mới thành lập này do thị trường vừa trải qua 1 đợt sụp đổ mạnh mẽ và họ cũng nghi ngờ sự thành công trong việc sáp nhập hết các công ty ở vùng Ngũ Đại Hồ của ông. Ông cũng cho chia cổ tức ở mức 105% vào năm 1870 này và gây sốc cho nhà đầu tư.

Năm 1871 thật sự khó khăn khi giá dầu tiếp tục giảm thêm 25%, Mặc dù trả cổ tức ở mức 40% nhưng sự chán nản cũng đã đến với ông trong 1 thời gian ngắn khi ông bán 1 phần nhỏ cổ phiếu đi. Nhưng nó qua rất nhanh và cuôi năm này ông bí mật thâu tóm công ty thu mua dầu hàng đầu ở NY, sở hữu xà lan, tàu bốc dỡ hàng và 1 nhà máy lọc dầu lớn ở hunter’s Point trên Sông Dầu. Công ty này sau đó đổi tên thành J.A. Bostwick dù vẫn tự coi là độc lập nhưng đã là 1 phần của Standard Oil.

Đầu năm 1872, Standard Oil tăng vốn lên 2,5 triệu USD rồi 3,5 triệu USD và có thêm các cổ đông mới tham gia vào. Họ đưa ra quyết định mang tính lịch sử là sẽ mua lại các nhà máy lọc dầu ở Cleveland và những nơi khác. Năm này với Standard Oil và Rockefeller là năm đáng nhớ, nhưng với người ghét ông lại là năm đen tối nhất lịch sử. Tình trạng này bắt đầu khi John đạt thỏa thuận với người kiểm soát hệ thống đường sắt ở Cleveland là Tom Scott và liên kết với các tuyến đường sắt khác ở Pennsylvania, trung tâm NY, và Erie. Họ sẽ tăng giá cước vận chuyển với các nhà máy lọc dầu khác 1 cách đột ngột, nhưng lại giảm giá 50% cho Standard Oil. Khi thông tin tăng giá cước vận tải đột ngột được công bố 1 cách vô tình vào 22/2/1872 đã gây ra sự hỗn loạn làm thay đổi lịch sử giới kinh doanh dầu. Các cuộc biểu tình, bạo động đã nổ ra để phản đối kế hoạch này diễn ra khắp các vùng đặc biệt khu Titusville.

Những người phản đối đã lập các liên minh không bán dầu, không vận chuyển, ngăn chặn nhân viên công ty Standard Oil tới nơi làm việc, và trình lên quốc hội đề nghị điều tra các thủ đoạn của nhóm lợi ích mà John cầm đầu này. Vì sự phản đối dữ đội mà các nhà điều hành đường sắt mà dẫn đầu là Scott cũng phải đầu hàng và rút khỏi kế hoạch. Kế hoạch SIC chính thức sụp đổ. Mặc dù SIC không thể tồn tại và chưa hề có 1 thùng dầu nào được giảm giá hay tăng giá, nhưng chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 2-3/1872, Ông đã nuốt trọn 20/26 công ty dầu tại Cleveland kể cả công ty lọc dầu lớn thứ 2 lúc đó là Clark, Payne & Co. Các khoản mua lại thường có giá chỉ bằng 1/3-1/2 chi phí đầu tư ban đầu các nhà máy và ngang với giá bán đấu giá sắt vụn. Đây thật sự là 1 chiến thắng vang dội của Rockefeller. Hàng loạt ông chủ trong ngành phá sản trong sự kiện này và tơ-rớt được khai sinh, cách thức mà OPEC ngày nay hoạt động là rất giống cách thức Standard Oil vận hành các nhà máy trước OPEC gần 100 năm.

9. Vị quân vương mới

Sau sự sụp đổ của SIC, cước vận chuyển là đồng đều giữa các nhà sản xuất và nhóm nhà máy ở Cleveland không thể có lợi thế bằng các nhà máy ở Sông Dầu. Rockerfeller đã lại thúc đẩy 1 công khai thành lập 1 hiệp hội các nhà sản xuất dầu mới và dùng nó gây sức ép với các hãng vận tải để đòi 1 mức giảm giá mới thay vì mức giá đều 50 xu/thùng. Kế hoạch dù gặp phản đối nhưng cuối cùng qua các chính sách cô lập, chia để trị ông cũng lôi kéo được nhiều nhà máy tham gia vào liên minh mới. Nhưng kế hoạch này cũng không thành công khi giá dầu tăng lên họ tăng sản lượng và những người đã bán nhà máy cho ông trước đó lại quay trở lại. Điều này làm ông sụp đổ niềm tin về việc xây dựng các liên minh và nghĩ tới ý tưởng Standard Oil sẽ kiểm soát toàn bộ ngành từ khâu khai thác và lọc dầu cũng như vận chuyển tới khách hàng.

Năm 1873, Stardard Oil đã vận chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu/năm với mức lợi nhuận 1$/thùng. Năm nay cũng nổ ra cuộc suy thoái lớn khi ngân hàng của Jay Cooke sụp đổ ra các vấn đề cấp vốn cho tuyến đường sắt Bắc Thái Bình Dương và làm thị trường chứng khoán phải đóng cửa, lương giảm -25%. Cuộc suy thoái khủng khiếp này kéo dài tới 6 năm và có lúc giá dầu giảm còn 80 xu/thùng rồi chạm đáy ở mức 48 xu/thùng. Mức thấp nhất trong lịch sử ngành và còn thấp hơn cả chi phí vận chuyển 1 thùng là 50 xu. Ngành công nghiệp dầu mỏ cũng cho thấy sự dưa thừa quá mức, Stardard Oil vốn chiếm ¼ sản lượng ngành đã phải dừng 4 nhà máy và chỉ hoạt động 2 nhà máy. Nhờ tài chính hùng mạnh, công ty đã vượt qua đợt suy thoái đầy ngoạn mục và thâu tóm được rất nhiều công ty dầu khác ở khắp nước Mỹ gia nhập vào.

Các đối thủ cạnh tranh ngoan cố nhất sẽ bị ông nghiền nát bằng chi phí thấp và lợi thế vận chuyển và buộc họ phải thỏa hiệp đầu hàng. Các đối thủ còn lại khi được mời chào mà chưa chịu thuyết phục sẽ được mời tới Cleveland và cho xem sổ sách của Standard Oil và hầu hết sau khi xem xong cũng sẽ gục gã đầu hàng bán mình cho ông và trở thành thành viên trong ban điều hành của Standard Oil. Nhiều người sau khi bán công ty được giữ lại ở công ty mới với công việc nhàn dỗi chỉ để họ đừng ra ngoài và lập nhà máy mới và giúp làm giảm đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn cho ông. 1 số kẻ ngoan cố tới cùng thì hầu hết rơi vào cảnh phá sản sau đó.

Trong cuộc thu mua tại khu vực Sông Dầu, Rockefeller đã quy tụ được các nhà quản lý là những kẻ chống đối ông mạnh mẽ nhất trong kế hoạch SIC. Sau khi đầu quân cho Standard Oil họ đã nhanh chóng thuyết phục các nhà máy dầu khác gia nhập. Như Archbold chỉ sau 2 tháng gia nhập đã mua lại 27 nhà máy lọc dầu cho Standard Oil. Các kế hoạch thu mua này đều dùng danh nghĩa 1 công tỷ vỏ bọc lạ lẫm mới lập ra và hoàn toàn bí mật khi ở ngoài không hề biết tất cả đã thuộc về Rockefeller. Cuộc thâu tóm vĩ đại này tiêu tốn rất nhiều tiền của Standard Oil và ông đã đề xuất 2 phương án là mua bằng tiền hoặc bằng cổ phiếu Standard Oil. Và đại đa số nhận bằng tiền, chỉ có 1 số nhỏ có tầm nhìn và được xem sổ sách là nhận bằng cổ phiếu.

Sau đợt thâu tóm năm 1875 ông dần đá các chủ ngân hàng ra khỏi tầm ảnh hưởng tới Standard Oil và bắt đầu lên kế hoạch lật đổ các ông chủ các tuyến đường sắt. Các tuyến đường sắt từ khi khai thác dầu khi khá chuyên biệt với các thùng dầu bằng sắt và không thể chở gì khác. Tận dụng điều này Rockefeller đã đề xuất lấy quyền kiểm soát tuyến Erie với các nhà ga Weehawken, New Jersey cho Standard Oil. Đổi lại công ty này sẽ cải tạo tuyến và cam kết vận chuyển tối thiểu 50% sản lượng trên tuyến. Sau đó tương tự, ông được chào đón tới tuyến Trung tâm New York. Giờ đây, với việc kiểm soát 2 tuyến vận chuyển dầu trọng yếu, lợi thế giá vận chuyển thấp càng lên cao và ông hoàn toàn có thể ngăn chặn, đè bẹp đối thủ bằng cách không cho họ vận chuyển dầu đi.

Sau đường sắt, sự ra đời của đường ống dẫn dầu cũng dần đe dọa vị thế của ngành đường sắt. Ban đầu nó được dùng để nối các đoạn ngắn từ nhà máy ra các bến tầu, nhưng ban đầu Rockefeller chưa chú ý tới điều này mãi cho tới sau này khi đường ống dần được lắp đặt cho đoạn đường dài hơn. Sau đó ông bí mật thành lập Công ty Vận chuyển Mỹ để làm hệ thống đường ống dẫn dầu và hợp tác với Công ty Đường ống Liên hiệp và giờ đây ông đã chiếm tới 36% thị phần toàn ngành vận chuyển, lợi nhuận của vận chuyển thậm chí còn lớn hơn cả mảng lọc dầu.

10. Người khó hiểu

Tháng 4/1974, trụ sở mới của công ty Standard Oil chuyển tới tòa nhaoso 43 phố Euclid. Rockefeller cũng đã thay đổi rất nhiều cách ăn mặc từ rất giản dị sang sự sag trọng oai vệ thường thấy của các nhà đại tư bản Mỹ khi đó. Ông rất kín đáo, yêu cầu bảo mật rất cao để tránh các hoạt động gián điệp công nghiệp, rất ít khi ai đó nhìn thấy ông ở văn phòng nhưng họ luôn cảm giác ông luôn ở đó. Ông là kiểu người nghe càng nhiều càng tốt, và nói càng ít càng tốt. Ông cũng đối xử với nhân viên hòa nhã và không cục cằn, độc đoán như các nhà tư bản khác. Ông rất giỏi trong việc nhìn nhận, tuyển dụng, đánh giá nhân viên.

Với những người tuân thủ quy định thì ông rất yêu quý, nhưng với những ai tham gia công đoàn lại hoàn toàn ngược lại. Ông rất căm ghét tổ chức công đoàn và luôn chống đối tổ chức này tới cùng. Ông là người ưa thích sự ủy quyền mạnh mẽ cho cấp dưới tự chủ thực hiện mọi việc.

11. Gia đình sùng đạo

Trong khi các nhà tư bản Mỹ ham thích các căn nhà lòe loẹt tạo sự giầu có khoa trương, thì Rockerfeller lại ưa thích mua các mảnh đất hoang sơ. Năm 1873 ông đã mua 79 mẫu anh ở Forest Hill và sau đó xây làm khu nghỉ dưỡng cho gia đình. Gia đình họ vẫn chủ yếu sống ở tòa nhà trên đại lộ Euclid và nghỉ hè ở Forest Hill. Tại Forest Hill ông đã mua thêm và mở rộng diện tích lên 700 mẫu và 136 người làm ở đó. Tới cuối năm 1883, cả nhà họ chuyển đến New York sinh sống và bán ngôi nhà số 424 trên đại lộ Euclid đi. Trang trí trong nhà thì không quá sang trọng nhưng ông lại đam mê cưỡi ngựa và sẵn sàng bỏ rất nhiều tiền cho trại ngựa và đường đua ngựa. Các đứa trẻ trong gia đình được nuôi dưỡng 1 cách tách biệt khỏi cuộc sống xã hội rối loạn bên ngoài, với bà mẹ và ông bố sùng đạo và luôn giữ kỷ luật nghiêm ngặt các vấn đề trong cuộc sống từ khi bé đến lớn.

12. Cuộc nổi dậy ở vùng đất dầu

Năm 1876, các mỏ dầu mới lại được tìm thấy và giá dầu lại có đợt sụt giảm nghiêm trọng từ mức 2$/thùng về 72 xu/thùng. Tình trạng trong ngành lại rơi vào hỗn loạn cục bộ. Các kho chứa dầu bị quá tải dù đã tăng dự trữ từ 1 triệu thùng dầu lên 4,5 triệu thùng do việc khai thác quá mức vào năm 1878. Rockefeller đã dùng biện pháp ưu tiên vận chuyển cho các thùng dầu tới nhà máy của Standard Oil và càng gây ra tâm lý căm thù của các chủ mỏ khác.

Cuộc nổi dậy chính tới từ công ty Vận tải Đế chế, với chủ tịch Tom Potts với 800km đường ống và 1.000 toa bồn chứa dầu. Họ thách thức Standard Oil bằng cách mở rộng thâu tóm cac nhà máy lọc dầu và các mỏ dầu. Sau các cuộc đàm phán không thành, Standard Oil chính thức rút các lô vận tải qua công ty Vận tải Đế chế nhằm làm công ty này kiệt quệ. Ông dừng hoạt động nhà máy tại Pittsburgh là nơi vận chuyển qua tuyến đường sắt kia và tăng sản lượng các nhà máy ở Cleveland để bù đắp. Đi kèm là việc Standard Oil bán phá giá dữ dội hàng hóa nhằm giả giá mạnh thị trường. Rockefeller cũng yêu cầu 2 tuyến đường sắt Trung tâm New York và Eric giảm giá mạnh để phá giá toàn diện. Phía Công ty Vận tải Đế chế thì cũng phải giá giá tuyến pennsylvania, xa thải nhân công, giảm lương 20% và gây ra vụ bạo loạn, đình công đẫm máu.

Sau vụ bạo động, Pott đã bị hất cẳng ra khỏi công ty Vận tải Đế chế vì thiếu sự ủng hộ của Scott, người cảm thấy bị đe dọa về sự sụp đổ công ty nếu tiếp tục chiến đấu với Rockefeller và đã yêu cầu hòa giải. Cuối cùng ông mua lại hệ thống tầu bè vận chuyển này với giá 3,4 triệu USD bằng tiền cá nhân dù sau đó chẳng dùng làm việc gì chỉ để chấm dứt hoạt động cạnh tranh.

Sau khi sở hữu công ty Columbia, công ty sở hữu tuyến đường ống dẫn dầu B&O thì chỉ còn 1 vài nhà máy nhỏ lẻ ở New York và 1 số ở Tây virginia và Baltimore là còn độc lập và Rockerfeller lên kế hoạch thống nhất nốt. Họ mua hết dầu ở đó và cho các nhà máy bị thiếu nhiên liệu và tự gục ngã. Cũng có 1 số kẻ tinh vi hơn biết Stardard Oil mua nhà máy để đóng cửa nên đã lập ra nhà máy chỉ để bán và đám đầu cơ này đều bị trả giá thích đáng khi bị bỏ đói tới phá sản.

Chỉ sau 5 năm sau cuộc thảm sát ở Cleveland, ở tuổi 38 Rockefeller đã sở hữu gần 90% ngành lọc dầu ở Mỹ. Hệ thống đường ống của Stardard Oil như 1 mê cung khổng lồ vào năm 1879 khi kết nối hàng nghìn giếng dầu lại với nhau và bơm dầu vào bể chứa hoặc kho chứa của đường sắt. Khi có 1 mỏ mới được phát hiện, ngay lập tức Standard Oil có mặt để kết nối nó vào hệ thống với tốc độ xây dựng 2.5km/ngày.

Nguy cơ chính tới từ công ty Tidewater với dự án xây dựng đường ống ra biển. Standard Oil đã dùng mọi biện pháp có thể để ngăn chặn họ từ việc đặt các bồn chúa cho đầy ắp việc, ngăn chặn vận chuyển nguyên vật liệu, thu mua đất để không có đương ống đi qua, hối lộ quan chức chính phủ,…. Tới 28/5/1879, tuyến đường ống cuối cùng hoàn thành và dầu  thật sự được vận chuyển qua đó với chiều dài 277km. Đây là 1 thất bại hi hữu của Standard Oil.

Vụ kiện tụng ở tòa án Pennsylvania cũng làm Rockefeller chùn tay và thay đổi chính sách nhằm xoa dịu dư luận chống đối. 1 số người ở công ty Standard Oil đã bị khởi tố trong đó có cả Rockefeller vì tội thao túng. Ông đã có nhiều hành động để tránh né hầu tòa như mời những người chống lại ông cứng đầu nhất, mua các tờ báo,…

Vậ may đến với Rockefeller khi năm 1880 ông biết rằng công ty Tidewater không phải xây dựng ra để giảm giá cạnh tranh nên họ đã nhanh chóng hợp tác với nhau trong 1 thỏa thuận độc quyền nhóm nhằm tăng giá vận chuyển dầu bằng đường ống. Và Rockerfeller cũng nhận ra tầm ảnh hưởng lớn lao của vận chuyển đường ống và nó sé thay thế cho đường sắt trong thời gian tới đây.

13. Trung tâm của đế chế

Vào năm 1879, ở tuổi 40 người ta xếp ông vào trong top 20 người giầu nhất nước Mỹ với tài sản ròng ước tính là 5 triệu USD, trong đó riêng cổ phiếu Standard Oil ông nắm giữ có giá trị khoảng 18 triệu USD. Ông có 2 mặt đối lập khi chụp ở công việc là bộ mặt sắc lẹm và nghiêm nghị, không tỏ chút vui vẻ hay dịu dàng nào. Trong khi các bức ảnh khi chụp ở khu nghỉ dưỡng Forest Hill lại rất nhẹ nhàng, vui tươi. Cuộc sống khép kín của ông đã giúp ông tránh được sự nổi tiếng cho tới tận năm 1878 khi tờ New York Sun lần đầu đăng tải đầy đủ tiểu sử ông cho cả nước Mỹ biết đến nhưng sự biết đến này theo ý nghĩa tai tiếng do các buổi điều trần, điều tra.

Năm 1883, gia đình ông chuyển đến New York. Nước Mỹ năm 1884 trải qua đợt khủng hoảng khi hàng loạt ngân hàng phá sản trong đó có công ty môi giới của cực đại tướng và tổng thống Mỹ Ulysses S. Grant, người đã vận hành công ty theo mô hình ponzi và kéo theo ngân hàng hàng hải phá sản theo.

Trung tâm của hoạt động kinh doanh đã dịch chuyển ra các bờ biển phía Đông khi ông lập các nhà máy ở ác khu Brooklyn, Bayonne, Philadelphia và Baltimore để từ đây vận chuyển bằng đường biển đi khắp nơi. Dầu được vận chuyển qua đường ống từ các khu vực khai thác tới đây và vai trò của các vùng như Clevelad đã bị hạ thấp so với trước. Gia đình ông mua lại căn nhà số 54 phố West, Manhattan và sau đó trụ sở của Standard Oil cũng chuyển tới New York gần nhà mới này của ông. Tòa nhà trụ sở mới của công ty không treo biển công ty ma chỉ có số nhà 26 Broadway. Quy định khi đó tại Mỹ yêu cầu mỗi công ty ở bang này không được kinh doanh ở bang khác là sự lạc hậu và gây khó khăn cho việc điều hành 1 tập đoàn hoạt động khắp nước Mỹ như Standard Oil và họ phải vận dụng sáng tạo các phương pháp, kể cả hối hộ để có thể vận hành được đế chế liên bang của mình. Ví dụ thay vì Standard Oil sở hữu công ty ở Ohio, ông để 37 cá nhân đứng tên và khẳng định rằng Standard Oil không sở hữu gì cả. Mặc dù ban giám đốc quy tụ rất nhiều người và phần nhiều là đối thủ của của Rockefeller nhưng họ làm việc rất kết hợp với nhau và không xảy ra mâu thuẫn gì lớn.

Tháng 1/1882, Rockefeller đã tuyển dụng được 1 luật sư Dodd vô cùng tài giỏi, nói đúng hơn là 1 nhà chiến lược khi đã cấu trúc lại mô hình công ty để phù hợp với luật từng tiểu bang mà vẫn duy trì được điều hành thống nhất từ trên xuống. Ông đã hoán đổi cổ phiếu ở công ty vào 1 quỹ ủy thác. Quỹ ủy thác này sẽ quản lý vốn từng công ty Standard Oil ở các thành phố chính yếu như Standard Oil New York, Standard Oil Cleveland,… với các ban điều hành nhìn như khác nhau tại từng nơi. Hệ thống này trị giá 70 triệu USD và kiểm soát 90% các nhà máy lọc dầu và đường ống tại Mỹ. Nó tương tự như công ty cổ phần hiện nay nhưng ngày đó chưa có quy định này.

Các con của ông mãi tới khi vào đại học mới bắt đầu rời gia đình gia nhập trường đại học. Gia đình đã cách ly gần như hoàn toàn 3 người con của mình khỏi xã hội suốt từ bé tới hết phổ thông bằng cách tự dậy tại nhà. Ông luôn giữ kín hoạt động kinh doanh ở nhà, giấu kỹ sự giầu có của gia đình với các con ông. Mãi tới năm 40 tuổi ông và gia đình vẫn chỉ loanh quanh ở nước Mỹ mà chưa đi đâu khác. Năm 1887, gia đình ông mới lần đầu đi du lịch tới châu Âu.

Ông cũng bắt đầu làm từ thiện quy mô lớn hơn rất nhiều trước đây như năm1881 là 60k USD thì năm 1884 lên tới 119k usd. Nhưng việc làm từ thiện này để cải thiện cuộc sống của những người bị bần cùng hóa do quá trình công nghiệp hóa gây ra. Ông cũng đóng góp lớn vào thành lập trường nữ sinh Spelman cho phụ nữ da đen mà sau này chuyển thành đại học Spelman đáng kính.

14. Nghệ sĩ rối

Bởi từ lâu Standard Oil đã hành động độc quyền toàn cầu nên cái tên Rockefeller đã vươn ra khỏi nước Mỹ. Khoảng 70% sản lượng của công ty là xuất khẩu. Họ xuất khẩu sang châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều nước khác. Họ sẵn sàng trang bị cả đèn bấc cho người địa phương để bán dầu hỏa cho họ để đốt.

Nhưng sự xuất hiện đột ngột của dầu từ Nga đã tạo ra mối nguy cơ lớn cho Standard Oil. Nhưng người làm ra sự cạnh tranh này lại là 1 người thụy điển Robert Nobel. Đầu năm 1870 ông đã sản xuất được dầu tương tự Standard Oil và lắp đặt 1 đường ống dầu chạy ra biển Caspi. Tới năm 1880 tại baku có tới 200 nhà máy lọc dầu và sản lượng nhảy vọt, giá cả ở đây còn rẻ hơn cả giá dầu ở Titusville. Sau đó là gia nhập của nhà Rothschild ở Pháp vào thị trường dầu mở Nga tạo ra thế chân kiềng 3 nhà sản xuất ở đây và cạnh tranh nhau quyết liệt thị trường châu Âu. Tổng sản lượng dầu ở Nga tới năm 1890 đã vượt qua cả Mỹ.

Năm 1884, dầu mỏ được phát hiện ở Sumatra – Indonesia và công ty Hoàng gia Hà Lan được thành lập để khai thác dầu. Nhưng nguy hiểm nhất là doanh nhân tài giỏi Marcus Samuel thành lập Công ty Thương mại và Vận tải Shell đã mở tuyến đường vận chuyển dầu của Nga qua kênh đào Suez để giảm thời gian và chi phí tới châu Á và làm Stardard Oil không còn cách nào khác phải thỏa hiệp hợp tác với các công ty này để cùng kinh doanh ở thị trường quốc tế.

Tại Mỹ, Standard Oil sở hữu 20k giếng dầu, 6.500km đường ống, vận chuyển dầu thô đến bờ biển hoặc tới 5.000 toa bồn chứa. Tập đoàn sử dụng 100k nhân công, mỗi ngày xuất khảu 50k thùng dầu sang châu Âu. Việc đầu tư lớn vào đường sắt trước đó cũng buộc ông phải quan tâm tới vận chuyển bằng đường sắt dù ¾ sản lượng vận chuyển dầu đã do đường ống kiểm soát. Và Standard Oil gần như luôn được mức giá bằng ½ những nhà sản xuất dầu khác ở các tuyến đường sắt này.

Các sự cạnh tranh ở hệ thống phân phối cũng rất phức tạp. Nạn trộn dầu Standard Oil với các loại dầu kém chất lượng diễn ra thường xuyên tạo ra loại dầu giả dễ cháy nổ, tai nạn làm ông phải xây dựng mạng lưới marketing để kiểm soát chất lượng sản phẩm, ngăn chặn đại lý bán đồng thời nhiều loại dầu hỏa,… rõ ràng 1 ngành kinh doanh luôn đầy biến động và công ty phải thay đổi liên tục để phù hợp. Các công ty con phụ trách hoạt động phân phối sau đó mở rộng ra khắp nước Mỹ. Ông luôn bị ám ảnh bởi việc sản xuất quy mô lớn, giá thật rẻ để duy trì thị phần ngay cả khi tạm thời phải hy sinh lợi nhuận.

Năm 1882, Thomas Edison khám phá ra bóng đèn điện diệu kỳ. Nhưng thật may mắn cho Rockefeller là điện mất rất nhiều năm mới phủ kín được nước Mỹ đủ thời gian cho ông thay đổi kế hoạch kinh doanh khi dầu hỏa bị thay thế. Nhưng chính đèn khí đốt mới là thứ thay thế dầu hỏa mạnh mẽ khi J. N. Pew khám phá ra khí tự nhiên vốn là thứ vứt đi khi khai thác dầu có thể vận chuyển qua đường ống 1 cách an toàn và là thứ khí đốt tự nhiên bổ sung rất tốt cho chiếu sáng.

Rockefeller cũng như Standard Oil có rất rất nhiều kẻ thù trong ngành và cả ngoài ngành. Báo chí cũng thường xuyên có các bài báo điều tra kích động điều tra với công ty va tới năm 1850 buộc họ phải sử dụng các biện pháp như bí mật mu lại tòa báo để đăng tin tích cực, hợp tác với báo chí để tránh các bài báo tiêu cực về công ty,…

15. Đám tang góa phụ

Ông bố của John thì vẫn hành nghề bất lương lừa đảo dưới vai bác sỹ Levingston lang thang khắp nơi trên nước Mỹ. Năm 1881, John mua cho bố 1 khu đất rộng và thuyết phục ông sống ở đó xa rời mọi thứ. Mẹ của Jhn sau trận đột quỵ năm 1889 đã ra đi ở tuổi 76.

16. Vấn đề của Tờ-rớt

Các nhà điều hành Standard Oil luôn bị ám ảnh bởi 2 thái cực hoặc là hết dầu hoặc là quá dư thừa dầu khi mở mới đươc phát hiện ra. Việc giảm sản lượng ở Pennsylvia làm ông lo lắng có thể phải tăng cường ở Nga và có thể dễ dàng bị tiêu diệt. Thì năm 1885, dầu mở được tìm thấy ở Tây Bắc Ohio và niềm tin dầu mỏ có ở rất nhiều nơi chứ không phải chỉ ở Pennsylvania được bùng lên. Nhưng loại dầu được tìm thấy này là dầu sunfur nặng khác với loại dầu trước đây. Standard Oil đã bỏ rất nhiều tiền bạc để nghiên cứu chế biến loại dầu mới này. Bỏ qua các phản đối quyết liệt về việc mua các mỏ dầu chua này từ các giám đốc trong công ty, ông đã đứng ra đảm bảo bằng cá nhân việc mua các mỏ này với giá trị cam kết lên tới 3 triệu USD trong 2 năm và nếu việc tách mùi thành công thì công ty sẽ trả lại khoản tiền đó cho ông. Mỗi khi có mỏ được tìm thấy thì ngay lập tức Tờ rớt đến thu mua qua hệ thống đường ống. Vì chưa sử dụng được hiệu quả nên giá mỗi thùng dầu chua này chỉ có giá 15 xu/thùng. Standard Oil đã mua và tích lũy tới 40 triệu thùng dầu chua vào năm 1888. Ông bắt đầu tìm thấy đầu ra của dầu chua là làm nhiên liệu đốt cho các đầu máy xe lửa thay thế cho than, đổi các lò sưởi từ than sang dầu.

Tới năm 1888, thực suwjnhaf hóa học Frasch đã thành công xử lý lưu huỳnh cao trong dầu chua. Thành công này đã thổi bùng lợi nhuận cho Standard Oil vì giá dầu chua rất rẻ. Họ đã đầu tư hết tốc lực với khoảng đầu tư 20 triệu USD cho các nhà máy tinh chế dầu chua mới và sở hữu các mỏ ở Ohio-Indiana và thay thế cho khu vực Pennsylvania đã dần cạn kiệt dầu. Ông mua lại hết 3 công ty dầu ở đây, mau 300k mẫu đất để mở rộng việc khai thác. Các mỏ dầu khác liên tục được tìm thấy và cũng xuất hiện thêm các đối thủ cạnh tranh khi các giếng dầu giải rác hơn.

Nhà máy lọc dầu Lima được thành lập với khả năng xử lý 36k thùng/ngày là kỳ quan về khả năng xử lý lúc đó trên thế giới dưới danh nghĩa Standard Oil Indiana vào tháng 6/1889. Và sự tuyên truyền dầu Pennsylvania (dầu nhẹ) là tốt hơn dầu chua (ngày nay là dầu WTI) của Indiana giờ đây lại phản tác dụng với Standard Oil. Về cơ bản công ty mặc dù có rất nhiều cổ đông nhưng phần lớn nằm trong tay 3 gia tộc chính là nhà Rockefeller,nhà Payne-Whitney, nhà Harkness-Flagler. Họ cũng dần xây dựng các mối quan hệ chằng chịt thông qua hôn nhân và bảo trợ chính trị với các gia tộc và các chính trị gia khác ở nước Mỹ. Mặc dù vậy sự phản đối các tập đoàn độc quyền trong ngành dầu khí, đường sắt, sắt thép, đường, rượu wisky vẫn bùng phát dữ dội ở Mỹ và các cuộc điều tra, điều trần liên tục diễn ra ở đây.

Năm 1888, sau nhiều năm né tránh điều tra Rockefeller lần đầu phải ra điều trần trước Tòa án tối cao bang New York và đã vượt qua đợt thẩm vấn này dễ dàng. Nhưng các đạo luật chống độc quyền, chống tờ rớt đã ra đời ở cấc tiểu bang và cả ở liên bang nhằm ngan chặn sự cạnh tranh bất công này vào năm 1890 với tên đạo luật Sherman, nhưng đạo luật này không thành công.

17. “Thủ lĩnh” của những người uyên bác

Cuối những năm 1880s, người Mỹ chia làm 2 phe. 1 phe thì muốn hành hình Rockefeller, phe còn lại thì liên tục gửi thư và xin gặp để xin tiền ông. Mà nguồn cơn sự kích động này là giới báo chí liên tục ước tính và thỏi phồng giá trị tài sản của ông. Cả núi thư từ xin tiền đổ về, đi đến đâu cũng có rất nhiều người chạy đến xin tiền vây quanh.

Cha Strong là vị cha mộ đạo và đầy uyên bác trong dòng tu Baptist. Ông luôn thúc dục Rockefeller tài trợ cho mình để xây dựng 1 trường đại học riêng cho dòng thần học này nhưng đều bị từ chối. Sau đó con của ông đã kết hôn với con gái của Rockefeller. Và gia tăng thêm sức ép về việc tặng tiền để xây trường đại học. Nhưng những giáo sư và người Baptist khác mới là những người đã thuyết phục Rockefeller thành lập trường Đại học Chicago ở vùng đất miền trung tây Chicago dành cho những nhà thần học Baptis nhiệt thành chứ không phải ở New York. Với khoảng tài trợ 600k USD của Rockefeller vào năm 1889, Gates và các cộng sự đã thành công lập ra trường đại học Chicago ngày nay và huy động thêm 400k từ các tín đồ Baptist khác. Năm 1890, điều lệ của trường Chicago được thông qua và hiệu trưởng đầu tiên là nhà nghiên cứu thần học Harper, người đã tích cực giới thiệu dự án Chicago này cho Rockefeller.

Với mong muốn cạnh tranh với ác đại học Như Yale, Harvard, Princeton, John Hopkins, Michigan và Cornell, Rockefeller đồng tý tài trợ thêm 1 triệu USD nữa cho trường. Ông đã quy tụ được rất nhiều giảng viên từ nhóm trường Ivy League chuyển tới với việc phân ra hơn 120 chức danh phân khoa khác nhau. Trường Chicago lớn nhanh như thổi mà không phải phát triển từ từ như bình thường. Nhưng việc chi tiêu quá mức này đã bào mòn tài sản của Rockefeller trong khi rất ít nhà tài trợ khác ngoài ông. Ở tuổi 52, ông đã dần trao quyền điều hành Standard Oil cho các thế hệ khác và mối quan tâm của ông tập trung vào việc tiêu tiền và cho đi như nào cho hợp lý.

18. Báo ứng

Các cáo buộc về Tờ rớt sẽ còn theo đuôi Rockefeller suốt 20 năm sau dù lúc này ông đã bắt đầu muốn rút lui khỏi hoạt động kinh doanh thường ngày. Sau đạo luật Sherman chưa hiệu quả, tình cờ 1 luật sư đảng Cộng hòa là Watson đã tạo ra vụ kiện thành công ở bang Ohio khi tình cờ khám phá ra cách các Tờ rót hoạt động, cách mà Công ty Standard Oil Ohio đã lách luật về sở hữu và đã thành công chiến thắng trong vụ kiện chống Tờ rớt với Standard Oil vào năm 1892.

Để đối phó với việc thua kiện này, Tờ rót Standard Oil đã thay đổi luồn lách từ việc tiền ở công ty ủy thác chia nhỏ ra thành các cá nhân tự nắm giữ cổ phần ở các công ty thành viên theo điều lệ của bang New Jersey vì bang này cho phép điều đó. Rồi họ dùng Standard Oil New Jersey mua lại hết vốn ở các công ty Standard Oil ở các bang khác. Ban điều hành ở 26 Broadway bị giải tán và trở thành 20 chủ tịch của 20 công ty phụ thuộc.

Cuộc đại khủng hoảng năm 1893 kéo đến làm hàng loạt tuyến đường sắt cũ lâm vào phá sản như tuyến Erie và Bắc Thái Bình Dương. Sang năm 1894, cuộc khủng hoảng lan rộng và đã làm sụp đổ 600 ngân hàng yếu kém, phong trào bãi công, biểu tình lên cao dữ dội. Riêng Standard Oil có vẻ miễn nhiễm với đợt khủng hoảng này do nhu cầu về dầu bôi trơn và dầu thắng sáp vẫn duy trì ổn định. Trong khi đó 1 nguồn lợi nhuận khổng lồ khác từ dầu mỏ đang dần hình thành khi năm 1880, Daimler đã lắp đặt động cơ xăng nhẹ vào xe đạp, xe ba bánh với động cơ xi-lanh đơn vào năm 1886. Năm 1892, anh em nhà Duryea tự sửa chữa chiếc ô tô đầu tiên và hứa hẹn sẽ là phương tiện giao thông mới thay thế xe ngựa và cạnh tranh với tầu hỏa. sau đó là cuộc thử nghiệm thành công của Henry Ford với động cơ 2 xi-lanh mở ra kỷ nguyên mới cho Công ty.

May mắn đến với Rockefeller khi đế chế kinh doanh của nhà Mellon do vay nợ quá mức để mở rộng đã gặp khó khăn trong giai đoạn khủng hoảng và phải bán lại rất nhiều tài sản lớn như 14k mẫu đất và 135 giếng dầu sinh lợi ở công ty đường ống Crescent. Các nhà máy lọc dầu còn lại khoảng 1.000 chủ sở hữu giếng dầu đã tập hợp nhau thành lập 1 Tờ rớt mới để chống lại Standard Oil. Họ sẽ cung cấp dầu thô cho 15 nhà máy lọc dầu độc lập khác ngoài Standard Oil.

Giai đoạn 1890s, Mỗi năm Rockefeller nhận 3 triệu USD cổ tức từ Standard Oil và ông đã lập ra cái sau này được gọi là Family Office của nhà Rockefeller với danh mục đầu tư lên tới 24 triệu USD trải rộng ở nhiều lĩnh vực ngoài khí đốt và dầu mỏ. Như ông nắm giữ cổ phần lớn ại 16 công ty đường sắt, 9 công ty bất động sản, 6 công ty thép, 6 công ty tàu hơi nước, 9 ngân hàng và các hãng tài chính. Trong cuộc khủng hoảng năm 1893, Rockefeller đã sử dụng 6 triệu USD để cứu trợ cho 54 cá nhân và tổ chức để ngăn chặn đà sụp đổ của thị trường và nền kinh tế. Ông phải vay từ Standard Oil New York gần 4 triệu usd để trang trải cho các khoản cứu trợ này. Lúc này Standard Oil NY hoạt động như 1 công ty tài chính – ngân hàng.

Năm 1895, sau khủng hoảng tài chính và ở tuối 56, gần như Rockefeller đã lui về ở ẩn và rút khỏi hoạt động kinh doanh hàng ngày. Và tới năm 1897, sau khi con trai ông tốt nghiệp đại học Brown thì Rockefeller đã hoàn toàn rời khỏi văn phòng làm việc và giao lại toàn bộ cho các giám đốc trẻ trung hơn làm việc. John D. Archbold là phó chủ tịch điều hành trực tiếp dù Rockefeller trên danh nghĩa vẫn là chủ tịch Công ty. Khi ông rời công ty thì tài sản của ông vào khoảng 200 triệu USD nhờ nắm giữ 30% cổ phần Standard Oil. Và khi ngành ô tô bùng nổ thì tài sản của ông nhảy vọt lên 1 tỷ USD vào năm 1913.

19. Hoàng thái tử

John D. Rockefeller, Jr. là con trai của Rockefeller và năm 1893 ông bắt đầu học ở trường cao đẳng Brown, 1 trường hàng đầu của người Baptist. Sau khi tốt nghiệp thì ông bố của ông đã bắt đầu giao lại quyền điều hành và nghỉ hưu. Rockefeller con lớn lên trong môi trường xa cách với bạn bè cùng trang lứa và tách biệt khỏi xã hội nên khi hòa nhập với xã hội rất ít bạn bè, sống khép kín, khá rụt rè và tỏ ra hơi khó hòa nhập với cộng đồng lúc đầu. John, Jr. rất tiết kiệm và ghi chú lại mọi khoản chi tiêu như cha mình thường làm.

Khi học ở trường John, Jr. cũng quen và yêu Abby con 1 thượng nghị sỹ cũng đầy chỉ trích và họ tỏ ra rất phù hợp với nhau khi có 2 ông bố luôn bị chỉ trích khắp nơi. Vào ngày 1/10/1897, Joh, Jr. đã bước vào trụ sở Standard Oil ở số 26 Broadway để kế nhiệm cha mình trong khi John, Sr thì rời bỏ trụ sở và gần như không tới đó nữa về sau. Các công việc của người con ban đầu cũng rất kỳ quái đủ loại việc từ giám sát vận chuyển tượng, mua giấy dán tường, bán xe ngựa hỏng,… và không có 1 sự ủy quyền chính thức là cần làm gì mà để cho người con tự xác định xem mình làm gì và giới hạn quyền lực của mình ở đâu trong hệ thống. Nhưng nhà quản trị khác ở Standard Oil mới là những người thực tế chỉ dậy mọi việc trong hệ thống cho John, Jr.

Dù nhanh chóng gặt hái được thành công khi tham gia ban quản trị đại học Chicago, giám đốc Công ty thép Mỹ, Ngân hàng National City,… nhưng John, Jr. vẫn chỉ là tay mơ mới vào và đã bị lừa thảm trong 1 vụ đầu cơ cổ phiếu và thua lỗ tới 1 triệu USD nhanh chóng. Sau đó là sự hối lỗi và làm việc chăm chỉ cật lực đề bù đắp sai lâm này của ông. Năm 1901, John, Jr. kết hôn với Abby cô người yêu từ thời đại học năm 3 của ông sau nhiều năm yêu nhau.

20. Đám đông Standard Oil

Người phụ trách hoạt động từ thiện chính của Rockefeller là Frederick T. Gates, 1 người sở hữu 2 bản ngã riêng biệt; 1 sắc sảo và thế tục, 1 cao thượng và kiêu ngạo. Sau quá trình bắt đầu cố vấn từ thiện thì Gate quen Rockefeller ở đại học Chicago và sau đó Gates trở thành đại diện cho các hoạt động từ thiện của Rockefeller khi ông 38 tuổi, còn Rockefeller khi đó 52 tuổi và đang đau đầu về cách cho đi và hàng chục nghìn bức thư xin tiền hàng năm đang đổ về ông trên khắp nước Mỹ. Khoảng cổ tức khổng lồ từ cổ phiếu Standard Oil ông nắm giữ lên tới 31-33%/năm đã tạo áp lực lên kế hoạch cho đi của ông.

Bên cạnh Gate, các hoạt động đầu tư cá nhân từ nguồn cổ tức khổng lồ cũng làm Rockefeller đau đầu và đã phạm 1 số sai lầm khi đầu tư các khoản thiếu thận trọng từ sự giới thiệu của bạn bè. Sau đó Rockefeller đã tập hợp lại 1 số thành viên và giao cho phụ trách mỗi mảng gọi là ban điều hành cho Family Office của riêng Rockefeller. Ban này gồm Rogers quản lý về văn phòng, Gates về đầu tư và từ thiện, Murphy về pháp lý. Đây là hình thái ban đầu của các Family Office chuẩn mực hiện nay trên thế giới với mức lương 10k$/năm cho mỗi người.

Gates đã nhanh chóng thể hiện tài năng trong lĩnh vực đầu tư khi giúp tái cơ cấu mạnh mẽ các khoản đầu tư kém hiệu quả của Rockefeller và cũng tự đầu tư vào 1 số công ty hiệu quả trong danh mục của Rockefeller và thu được lãi lớn từ các khoản đầu tư này. Và danh mục đầu tư của Rockefeller ngày 1 lớn và về sau ông đã trở thành 1 trong những nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường chứng khoán Mỹ. Năm 1897, Heydt chuyên gia bất động sản gia nhập nhóm quản lý gia sản của ông để phụ trách về bất động sản. Sau đó là Cutler chuyên gia về các khoản đầu tư của gia đình Rockfeller gia nhập và quản lý tài sản cho gia đình ông 50 năm sau đó.

Mặc dù sở hữu đội ngũ cố vấn tài năng, nhưng thành tích đầu tư của Rockefeller khá thất thường như thắng lợi lớn ở khoảng đầu tư vào GE, khoản đầu tư vào Công ty Than Hợp nhất và Tuyến đường sắt B&O nhưng lại thất bại lớn ở khoản đầu tư với George Gould.

Cuối những năm 1890s, trên phố Wall xuất hiện thuật ngữ “đám đông Standard Oil” để chỉ về 1 nhóm có ảnh hưởng lớn tới giá cổ phiếu. Bất kỳ động thái giao dịch nào của nhóm này sẽ ảnh hưởng ngay tới cổ phiếu và thị trường chung. Mặc dù Rockefeller đóng vai trò là 1 nhà đầu tư thụ động nhưng báo chí và phố Wall hay đồn thổi phồng vai trò của ông giống như ngày nay người ta hay gọi là “LÁI”. Trái ngược vai trò thụ động, em trai của ông William Rockefeller sống ở phố Wall lại là 1 nhà đầu tư tích cực, hung hăng điển hình ở phố Wall. William gắn bó chặt chẽ với ngân hàng National City vì mối quan hệ với Stillman chặt chẽ. Còn Rockefeller thì thâu tóm ngân hàng Chase vào năm 1911. Đám đông Stardard Oil có 3 người đứng đầu thường xuất hiện là Rogers, Stillman và William Rockefeller. Như thương vụ họ mua lại nhà máy đồng Amalgamated rồi phát hành thật lớn ra công chúng với lời hứa Standard Oil, National City sẽ tham gia để bán giá thật cao cho công chúng còn họ thì bán tháo cổ phiếu thu lời. Chính các hành động đầu cơ này đã gây ác cảm cho Rockefeller. Tức giận vì bị lôi ra chỉ trích cho việc đầu cơ của Rogers này mà năm 1907, Rockefeller đã loại bỏ Rogers khỏi ban điều hành và mua lại toàn bộ cổ phiếu của ông này.

Trong nỗ lực mở rộng danh mục đầu tư, Rockefeller đã tham gia đầu tư vào công ty sở hữu mỏ sát Minnesota của nhà Merritt và sau khủng hoảng năm 1893 thì ông nắm quyền kiểm soát. Khi cổ phiếu niêm yết nó đã trở thành khoản đầu tư siêu lợi nhuận cho Rockefeller. Nhưng dự án này cũng làm ông đụng độ với vua thép Andrew Carnegie. Họ có cách tiếp cận kinh doanh giống nhau. Họ nhấn mạnh sự chú ý tới từng chi tiết, tàn nhẫn cắt giảm chi phí và giữ cổ tức thấp. Cả 2 luôn phải vật lộn với tính tham lam không thừa nhận của mình, tiên phong trong hoạt động từ thiện và tự hào là bạn của người lao động. Việc Carnegie kiểm soát sản xuất thép và than đá nhưng bỏ qua kiểm soát đầu vào là quặng sắt lại trở thành rào cản khi Rockefeller lại nhẩy vào kiểm soát mỏ quặng. Sau đó buộc Carnegie phải ký thỏa thuận bao tiêu toàn bộ quặng của Rockefeller để ngăn cản ông gia nhập ngành sản xuất thép mà Carnegie đang kiểm soát.

Nước Mỹ những năm 1900s, các tờ rớt mà khởi đầu tư Standard Oil đã lan rộng ra mọi ngành nghề như thép, đồng, cao  su, thuốc lá, da, và nhiều sản phẩm khác. Các nhà tư bản công nghiệp ủng hộ mạnh mẽ tổng thống Mckinsey và 1 sự hân hoan tràn ngập trong giới kinh doanh và cả thị trường chứng khoán. Làn sóng sáp nhập để tạo ra các tờ rớt khổng lồ bùng nổ khắp nơi. 3 người đàn ông đứng đầu 3 tờ rót chính ở Mỹ đối mặt nhau trong vụ sáp nhập lịch sử thành lập Công ty thép Liên ban (US Stell) là JP Morgan – Andrew Carniegie – Rockefeller. Tính cách của Morgan là sự xa xỉ từ khi sinh ra lớn lên tới chết đối lập với tính cách tằn tiện của Rockefeller. Nhưng họ có điểm chung là ghét cay đắng sự cạnh tranh và mong muốn thống nhất ngành để tối ưu hóa. Nhờ tài khéo léo trong đàm phán của cả 2 bố con nhà Rockefeller mà cuối cùng công ty US Stell hợp nhất, 1 tờ rớt còn lớn hơn cả Standard Oil đã được thành lập với giá cổ phiếu 160$/cổ phần vào năm 1901, và Rockefeller nhận được 80 triệu USD từ thương vụ này và giá trị tài sản ròng ước tính lên tới 200 triệu USD và thành người giầu thứ 2 nước Mỹ sau Andrew Canegie là người vừa chuyển toàn bộ quyền sở hữu hệ thống thép của mình và nhận 300 triệu USD. Dù tham gia vào công ty và có chân trong hội đồng quản trị và nhận được cổ tức cao nhưng cách quản trị khác nhau và nhà Rockefeller đã rút khỏi công ty US Stell hoàn toàn vào năm 1911.

21. Con người nhiệt huyết

Khi nghỉ hưu Rockefeller vẫn giữ lối sống tránh xa tiệc tùng, rượu chè, các chuyến du lịch, các bộ sưu tầm nghệ thuật hay sự khoa chương về giầu có như những người khác. Ông sống khá khén kín với vòng tròn quan hệ nhỏ trước đây và ưa thích các môn thể thao như thể quay lại để bù cho thời trẻ trung trước đây không được vui chơi của ông. Sau đó là sự ưa thích môn golf của ông cũng như các hoạt động tay chân ở nông trang của ông khi nghỉ hưu và lối sống khoa học, dưỡng sinh để trường thọ của Rockefeller cũng rất đáng được chú ý với chế độ ăn kiêng khắt khe, tập luyện thể dục chăm chỉ và sinh hoạt điều độ.

Trong 4 người con của Rockefeller, 1 người con gái của ông kết hôn với Strong và sau đó di cư đến Pháp với 1 khoản tiền lớn từ ông. 1 người thì kết hôn với ông chủ của hãng máy nông nghiệp lớn mà sau này hợp nhất thành tờ rớt máy giặt chiếm 85% thị trường. 1 người con gái còn lại thì chuyên tâm làm từ thiện. Người con trai duy nhất là John, Jr. thì thay cha ở công ty Standard Oil. Thay vì chia tiền cho con cái lúc trưởng thành, Rockefeller đã giữ lại các khoản trợ cấp sau khi họ lập gia đinh và nắm quyền giám sát tài chính của họ.

22. Thiên thần báo thù

Báo chí và công chúng liên tục chế nhạo việc Rockefeller nghỉ hưu chỉ là hành động bịp bợm để đánh lừa công chúng của Standard Oil. Các vụ kiện, tố cáo, vận động chống động quyền vẫn diễn ra khắp mọi nơi trên khắp nước Mỹ đặc biệt tới từ các nhà máy lọc dầu độc lập. Vào những năm 1890, Standard Oil chiếm 84% sản lượng xăng và 1/3 dầu thô ơ Mỹ.

Nhưng tình hình có vẻ thay đổi nhẹ khi công ty vỏ bọc của họ ở Texas bị trục xuất ngay trước khi vùng đất này bùng nổ khai thác dầu mỏ. Chỉ trong 1 năm 500 nhà máy lọc dầu mới mọc ra ở Texas khi dầu tìm thấy ở đây và tới năm 1905 thì vùng đất này đã chiếm ¼ sản lượng tại Mỹ và Standard Oil thật sự không có ưu thế tại đây. Ở quốc tế, Nga đã có sản lượng dầu vượt Mỹ và chiếm 35% toàn thế giới. Shell của ngày Marcus Samuel hợp tác với Hãng dầu mỏ Hoàng gia Hà Lan (Royal Dutch) sau đó hợp nhất thành Royal Dutch Shell, và với nhà Rothchild ở Pháp tạo liên minh chống lại Standard Oil rất mãnh liệt. Về cơ bản tờ rớt đang bị lung lay dữ dội dù họ cũng có thuận lợi khi mở ra triển vọng tiêu thụ mới khi ô tô ra đời và máy bay thử nghiệm thành công năm 1903.

Nhưng kẻ thù chính cho tờ rớt tại Mỹ lại tới từ vị tổng thống tương lai của Hoa Kỳ là Theodore Roosevelt người căm ghét mô hình tờ rớt đang thống trị nước Mỹ lúc đó. Nhưng ông chỉ tập trung chống tờ rớt bị coi là phạm tội nặng nề nhất và kẻ bị chọn là Standard Oil, tờ rớt lớn nhất ở Mỹ khi đó. Trong khi J.P Morgan lại tỏ ra rất hợp tác với tổng thống mới trong việc giảm tác động của các tờ rớt thì phía bên kia Rockefeller lại tỏ ra không quan tâm tới vị tổng thống này mà để mặc cho ban điều hành Standard Oil xử lý vấn đề.

Liên minh chống tờ rớt và Standard Oil vững chắc của tổng thổng Roosevelt là giới báo chí ở Mỹ khi đó. Đặc biệt là Ida Tarbell, người đã xuất bản cuốn sách trấn động về Standard Oil và Rockefeller cũng như đi đầu đả kích tờ rớt này ở Mỹ. Cuốn sách nổi tiếng với tiêu đề: Wealth Against Commonwealth. Sau đó là 2 cuốn tiểu sử moi móc mọi thứ về nhà Rockefeller đặc biệt là người cha tai tiếng của ông cũng như các cách thức Standard Oil loại bỏ đối thủ trên đường đi của mình. Mặc dù vô cùng nổi tiếng nhưng đáp lại là sự im lặng hoàn toàn của Standard Oil và Rockefeller khác hẳn với các tờ rớt và các nhà tư bản công nghiệp khác cùng thời kỳ.

23. Đức tin của kẻ ngốc

Mặc dù bị chỉ trích nặng nề về sự độc quyền và cách thức kinh doanh nhưng không thể phủ nhận Rockfeleffer thật sự là vị vua trong việc làm từ thiện khi đó ở Mỹ. Nhưng bản thân ông lẫn ban điều hành Standard Oil luôn tránh xa truyền thông và lo ngại về các chỉ trích với công ty cũng như các cá nhân trong công ty. Việc cho đi, làm từ thiện của ông cũng rất chuyên nghiệp khi sẵn sàng thuê những người giỏi nhất để làm thay vì ông hay người nhà ông trực tiếp làm.

24. Chuyến tàu đặc biệt của các triệu phú

Tháng 4/1901, John, Jr. cùng các triệu phú khác ở miền Bắc có chuyến tàu tới miền Nam thăm trường dành cho người da đen. Sau chuyến đi, John, Jr. đã bắt đầu thực hiện mạnh mẽ hơn các chiến dịch ủng hộ cho giáo dục của người da đen ở nước Mỹ. Ông lập GEB, RIMR và thường xuyên dùng các tổ chức này để thúc đẩy sự cải thiện môi trường sống và giáo dục trên khắp nước Mỹ, đặc biệt là ở phía Nam và người da đen. Các khoản tài trợ lớn của Rockefeller đã xây dựng lên đại học Chicago nhưng cũng cản trở và rất ít những nhà tài trợ khác tài trợ cho trường này. Tổng số tiền mà Rockefeller tài trợ lên tới 35 triệu USD.

25. Cụ già lẩm cẩm

Sau 1 loạt truyện về Rockefeller và Standard Oil của nhà báo Ida Tarbell thì danh tiếng của Rockefeller lẫn Standard Oil là rất xấu xí trong mắt quần chúng Mỹ, nó áp đảo danh tiếng về làm từ thiện của ông rất nhiều dù ông đã bắt đầu cho đi rất lớn. Rất nhiều thì quan điểm làm từ thiện của ông là để mua lấy tiếng và giảm bớt sự hối hận trong lòng của ông vì đã quá tham lam và cướp bóc tiền bạc của mọi người và xã hội.

Lịch trình của ông già nghỉ hưu rất chính xác với lịch lên trước và thực hiện các công việc hàng ngày dưới sự chỉ dẫn của bác sỹ để có thể sống trường thọ tới 100 tuổi. Mặc dù thu nhập rất cao nhưng gia đình Rockefeller vẫn kiên trì cuộc sống cần kiệm, hạn chế ham muốn và khắc khổ.

Người con John, Jr. thường để ý tới các lời chỉ trích cha và công ty Standard Oil mà không để mặc kệ được như người cha John, Sr của mình. Niềm tin đạo đức học của người con cũng sớm lung lay khi tham gia vào công ty Standard Oil và sau đó là 1 giám đốc trong ban giám đốc ở đây khi mà cách thức những giám đốc ở đây làm việc đặc biệt là Archbold rất khác với niềm tin đạo đức tôn giáo mà ông được học từ khi còn bé.

Việc trao thừa kế cho con cái của Rockefeller chuyển cho người con John, Jr. diễn ra từ lúc ông còn sống và sớm hơn rất nhiều so với các ông trùm tư bản như Vanderbilt, JP Morgan tận lúc qua đời con cái mới được thừa kế. Các món quà bắt đầu được Joh, Sr. cung cấp là các khoản trợ cấp hàng năm để bù đắp cho việc lương chưa cao. Sau đó là cổ phần từng lần nhỏ, rồi tới các bất động sản và 1 số công ty nhỏ mà Rockefeller nắm giữ nhưng ông bố vẫn giữ quyền kiêm soát khá chặt và John, Jr. phải hỏi xin ý kiến/báo cáo bố hàng năm. Việc chuyển giao tài sản từ từ này 1 phần có lẽ tới từ việc giảm áp lực cho con vì Standard Oil luôn là đầu tầu chỉ trích khắp nước Mỹ, bên cạnh đó là quá trình cần cho người con lam quen dần với việc quản lý khối tài sản khổng lồ.

26. Kẻ lẩn tránh giàu nhất thế giới

Đạo luật Sharman dù ra đời nhưng chẳng đóng góp được gì bỗng phát huy hiệu quả sau cuộc bầu cử mà Teggy Roosevelt làm tổng thống và loạt bài của nhà baos Tarbell công kích Standard Oil và Rockefeller nổi đình nổi đám. Sự đáp trả hời hợ và coi thường với tổng thống đã làm Standard Oil phải trả giá nặng nền khi sau đó họ hứng chịu hàng loạt các đòn đáp trả của tổng thống và giới truyền thông. Mặc dù nhiều năm tới tới văn phòng, nhưng vụ kiện đã làm Rockefeller phải chịu trách nhiệm rất nhiều về các vấn đề Standard Oil bị phạt trong vụ kiện. Rockefeller cũng lẩn trốn các trát hầu tòa bằng cách từ chối nhận chúng khi thiết lập đội vệ sỹ dầy đặt và ngăn không cho bất cứ ai gặp ông và có lúc ông đã phải xin từ chức chủ tịch Standard Oil để tránh các rắc rối này.

27. Ngày phán xét

Ngày 18/11/1906, chính quyền liên bang đã đệ đơn kiện lên tòa án bang Missouri với mục đích đòi giải thể Standard Oil theo Đạo luật chống tờ rớt Sharman, và chỉ đích danh Standard Oil ở New Jersey, và 65 công ty dưới quyền kiểm soát của nó và 1 loạt các lãnh đạo Công ty. Tại thời điêm đó, Standard Oil vẫn tinh chế 87% dầu hỏa, 87% dầu xuất khẩu, 89% dầu hỏa trong nước, gấp 20 lần công ty lớn thứ 2 ở Mỹ lúc đó.

Mặc dù Stadard Oil rất tự tin không sao trước vụ kiện nhưng rõ ràng họ đã tỏ ra quá lạc quan và thiếu thận trọng. Các tờ rớt khác đã khôn khéo khắc phục hậu quả nhưng riêng Standard Oil dưới sự chỉ đạo của Archbold lại tỏ ra rất cứng đầu. Hàng loạt vụ kiện với Standard Oil diễn ra ở các tiểu bang khác nhau.  Mặc dù có nhiều ý kiến sắp xếp gặp mặt để thỏa thuận hòa hoãn nhưng archobold đã từ chối gặp Roosevelt và mọi thỏa thuận hòa hoãn đều không thành.

Năm 1907, thị trường Mỹ gặp 1 đợt khủng hoảng lớn và trong thời gian ngắn, lúc này Rockefeller đã ra tay kịp thời giúp giải tỏa cuộc khủng hoảng và cũng làm thiện cảm của nhà trắng cao hơn với ông và việc trì hoãn điều tra được diễn ra. Nhưng các nỗ lực giàn sát đã không đi tới đâu ro sự ngạo mạn của Archobold. Quá miễn cưỡng với văn hóa công ty, năm 1010, John, Jr. đã rời công ty Standard Oil và chuyên tâm làm từ thiện và không còn ở ban giám đốc công ty nữa. Rockefeller cũng đã chấp nhận số phận ngày Standard Oil bị phán xử khi các tổng thống Mỹ đều có thù địch với Công ty.

Vòa 15/5/1911, Tòa án tối cao bất ngờ tuyên bố về việc giải thể Standard Oil. Chính nhờ việc thua kiện này mà Rockefeller đã từ triệu phú với giá trị khoảng 300 triệu USD thành tỷ phú USD đầu tiên trong lịch sử vao năm 1911, cũng phần lớn nhờ sự bùng nổ của ngành công nhiệp ô tô mà đặc biệt là sự ra đời của Ford model T năm 1908. Sau thất bại pháp lý, Rockefeller chính thức từ chức chủ tịch danh dự của Standard Oil vào năm 1911. Các nhà đầu tư đã vô cùng thèm khát sở hữu các cổ phiếu công ty trước đó là thành viên của Standard Oil và giờ bị buộc phải độc lập. Cổ phiếu các công ty này đều nhẩy vọt về giá sau khi bị chia tách. Giá trị tài sản của Rockefeller cũng nhẩy vọt lên mức 3% GDP của Mỹ khi đó. Việc chia tách năm 1911 này đã tạo ra 34 công ty Standard Oil khác nhau độc lập ở các bang của Mỹ. Và người ta rất nghi ngờ việc giải thể này chỉ là sự giả mạo để đáp ứng yêu cầu về mặt pháp lý. Standard Oil mẽ ở New Jersey sau đó thành Exxon, Standard Oil ở New York thành Mobil, Standard Oil ở Indiana thành Amoco, Standard Oil ở California thành Chevron, Atlantic Refining thành ARCO rồi Sun, Continental Oil thành Conoco,… sở hữu từ công ty mẹ Standard Oil đã trở thành cá nhân trực tiếp sở hữu các công ty này sau khi bị chia tách thành các pháp nhân hoạt động độc lập.

28. Tờ rớt từ thiện

Sự phát triển vượt bậc của ô tô làm cổ phiếu Standard Oil tăng giá dữ dội và ông trùm Rockefeller cũng rất yêu thích ngành ô tô và ông dần chuyển từ niềm đam mê đua ngựa sang đam mê ô tô và với bộ sưu tập ô tô lớn. Tốc độ tăng tài sản nhanh và mặc dù ông nghĩ việc nghỉ hưu của ông rất minh bạch nhưng công chúng rất kỳ thị với ông và cho rằng tốc độ cho đi của ông là quá ít và chậm so với Andrew Carnegie.

Vì vậy, năm 1901 ông đã bắt đầu lên ý tưởng về việc thành lập 1 tờ rớt từ thiện trên 1 quy mô lớn và lớn hơn bất kỳ hoạt động từ thiện nào trước đây. Ông đã và đang thực hiện 3 hoạt động từ thiện chính là Đại học Chicago, GEB, và RIMR. Năm 1909, ông bắt đầu chuyển 73k cổ phiếu Standard Oil cho 3 nhà ủy thác Johnm Jr., Gates và Harold McCormick với giá trị khoảng 50 triệu USD và sau đó là 100 triệu USD để khởi động kế hoạch từ thiện quy mô lớn của mình. 1 ủy ban gồm 9 người nhận được ủy thác sẽ điều hành quỹ từ thiện này như 1 công ty holdings vào năm 1913 với người con John, Jr. là chủ tịch ủy ban. Hoạt động tổ chức này có vẻ giống như vỏ bọc để bảo vệ Rockfeller.

Trong thật kỷ đầu tiên tồn tại, quỹ đã tập trung chính vào sức khỏe cộng đồng và giáo dục, y tế cả trong và ngoài nước Mỹ. Dự án lớn nhất là dự án chống run móc ở Mỹ và sau đó triển khai trên quy mô toàn cầu. Đến những năm 1920s, Quỹ từ thiện Rockefeller đã trở thành quỹ tài trợ lớn nhất thế giới và là nhà tài trợ hàng đầu của Mỹ về khoa học y khoa, giáo dục y tế và y tế công cộng. Trong suốt cuộc đời, Rockefeller đã cho đi 530 triệu USD, riêng y tế đã chiếm 450 triệu USD.

29. Cuộc thảm sát

Quá trình thay đổi sang từ thiện đang làm hình ảnh gia đình và Rockefeller tốt lên thì họ gặp phatis biến cố lớ ở mỏ than Nam Colorado (“CFI”). Ban đầu gia đình ông không có liên quan, nhưng việc trước đó Rockefeller kiểm soát các mỏ than và sáp nhập vào công ty thép Mỹ đã làm người con John, Jr. của ông quan tâm tới ngành này và có tham gia HĐQT của US Steel. Nhà Rockefeller vào năm 1902 đã sở hữu 40% cổ phiếu và 43% trái phiếu của coogn ty Colorado và trở thành người có quyền tối  cao ở đây mà không biết rằng hệ thống quản lý ở đây đã thối rữa. Công ty này cũng sở hữu 24 mở than và là người sở hữu nhiều lao động nhất tại tiêu bang.

5 năm sau đó, công ty vẫn chưa trả cổ tức hay trái tức cho nhà Rockefeller và gia đình này tỏ ra cứng rắn với tổ chức công đoàn tại đây. Năm 1910, 1 vụ nổ hầm mỏ lớn làm 79 công nhận thiệt mạng nổ ra ở CFI. Các bất hòa về tranh chấp lao động nổ ra thường xuyên ở các mỏ than ở Colorado và nhà Rockefeller đã đánh giá thấp sự phản ứng của công nhân và luôn duy trì chính sách cực kỳ cứng rắn với các tổ chức công đoàn. Vào 26/9/1913, 9k công nhân đã yêu cầu CFI công nhận tổ chức công đoàn của họ. Đụng độ giữa công đoàn và cảnh sát cũng như các nhà quản lý ở CFI đã bùng phát dữ dội. Sau đó số người đình công lên tới 14k và họ còn trang bị cả vũ khí và cố thủ ở các vị trí. Hoạt động khai thác bị đình trệ hoàn toàn vào cuối tháng 9. Đến tháng 10 đã có các vụ nổ súng xảy ra ở đây.

Mặc dù là cổ đông lớn nhất, nhưng nhà Rockefeller đã không thật sự can thiện mạnh mẽ vào CFI mà chủ yếu ủy quyền cho ban quản trị ở đây tiến hành công việc. Khi đình công nổ ra dữ dội mặc dù là người đại diện nhưng Joh, Jr. đã không thật sự có hành động đáng kể để chấm dứt cuộc đình công và mâu thuẫn này 1 cách tích cực. Đỉnh điểm căng thẳng nổ ra sau buổi điều trân của John, Jr. ở Washington và người biểu tình và các nhân viên CFI đều được trang bị vũ khí đã nổ súng vào nhau tại Ludlow đặc biệt là các nhân viên CFI được trang bị súng máy đã bắn vào các lều của người biểu tình.

Cao trào phản đối John, Jr. nổ ra khắp nơi đặc biệt ở NY và trụ sở của Standard Oil. Báo chí công kích rất dữ đội vụ thảm sát này và đổ mọi tội lỗi lên cổ đông lớn nhất công ty này. Sau 8 tháng đình công các công nhân cạn kiệt tiền sinh hoạt và cũng phải đàm phán quay lại lao động. các khỏa thuận hòa giải cũng được ký giữa công đoàn và ban lãnh đạo công ty. Sau vụ kiệc John, Jr. đã dần thoát khỏi 1 phần cái bóng của cha và cách đối mặt với vấn đề của ông cũng dần khách cách mà cha ông đối mặt.

30. Hướng nội và hướng ngoại

Bà Cettie qua đời vào năm 1915 trong giai đoạn nhà Rockefeller gặp thảm họa ở Ludlow. Sau cái chết của vợ, Rockefeller tiếp tục thực hiện đợt trao tặng lớn khác trị giá 74 triệu USD cho Quỹ tưởng niệm Laura Spelman Rockefeller nhằm thúc đẩy các ngành khoa học xã hội ở khắp nước Mỹ.

31. Xưng tội

Sau cái chết của Cettie, Rockefeller có cuộc sống khá cô độc khi người con gái yêu quý của ông suốt 20 năm không gặp lại ông. Ông có nhiều ngôi nhà nghỉ dưỡng ở nhiều vùng khác nhau ở nước Mỹ. Ông đam mê chúa & golf trong suốt giai đoạn này. Trong giai đoạn này O. Inglis đã theo sát John, Sr. và ghi chép lại hơn 480.000 từ trong suốt 3 năm đi cung Rockefeller khi thì ở buổi ăn sáng, khi thì trên sân golf để làm tư liệu cho gia đình cũng như để giải tỏa các áp lực vì bị chỉ trích nhiều năm của Rockefeller. Thêm vào đó năm 1914, Mỹ tham gia thế chiến I nên đã đảo ngược chính sách chống tờ rớt sang ủng hộ và Standard Oil đã có đóng góp lớn cho thắng lợi trong chiến tranh của Mỹ ở châu Âu khi là nhà cung cấp nhiên liệu chính cũng như ủng hộ hơn 70 triệu USD cho chính phủ trong cuộc chiến.

32. Kế vị triều đại

John, Jr. đang trong quá trình nhận thừa kế tài sản nhưng rất nhiều khoản vẫn bị kiểm soát. Như việc ông mua 1 bộ sưu tập tranh lớn giá 1 triệu USD phải xin tiền bố. Vào năm 1917, ông đã được thừa kế khoảng 17 triệu USD nhưng hầu hết là tài sản không ra dòng tiền do là cổ phiếu ở 2 công ty mà không trả hoặc trả rất ít cổ tức. Sau vụ việc Ludlow, Joh, Sr. nghĩ rằng con mình đã trưởng thành và có thể quản lý nhiều hơn. Ông đã bắt đầu giao cho các tài sản lớn hơn là 20k cổ phiếu Standard Oil ở Indiana và quá trình chuyển giao này tiếp tục trong nhiều năm sau như năm 1918 ông nhận thêm 166.072 cổ phiếu Standard Oil ở Califonia, rồi 50k cổ phiếu Standard Oil ở New Jersey,…rồi khoảng trái phiếu trị giá 65 triệu USD vào năm 1920,…

Trước năm 1917, John, Sr. đã làm từ thiện 275 triệu USD và để lại 35 triệu USD cho các con mình. Sau đó từ 1917-1922 ông đã tiếp tục làm từ thiện thêm 200 triệu USD nữa và trao cho các con mình 475 triệu USD và phần lớn là cho John, Jr. Trong vòng 5 năm, giá trị tài sản ròng của John, Jr tăng từ 20 triệu USD lên 500 triệu USD. Sau khi cho đi gần hêt, ông chỉ giữ lại khoảng 20 – 25 triệu USD để chơi chứng khoán. Năm 1917, ông gửi vào 1 Trust tên Equitable Trust cho 2 con gái Alta và Edith, 12 triệu USD cho mỗi người con để tạo ra thu nhập ổn định cho các con trọn đời và dừng mọi khoản trợ cấp.

33. Quá khứ, hiện tại, tương lai

Thừa hưởn gen sống thọ của cha mình (cha ông sống tới 93 tuổi), Rockefeller sống lâu hơn tất cả anh chị em của ông. Người e trai Frank của ông mất năm 1917 và luôn đối nghịch với Rockefeller cho tới chết. Mãi sau khi ông mất 2 người con của ông mới thôi không đối đầu với Rockefeller nữa. Người em khác của ông là William Rockefeller cũng qua đời vào năm 1922 vì ung thư vòng họng với khối tài sản 200 triệu USD và được chia cho 4 người con của ông và ông rất ít làm từ thiện như anh trai John, Sr. của mình. Tới năm 1922, tất cả bố mẹ, anh chị em, đối tác kinh doanh cũ của ông đều đã qua đời.

Mang trong mình gánh nặng quản lý 500 triệu USD thừa kế từ cha, John, Jr. có rất ít thời gian thảnh thơi, cũng sống cuộc sống khổ hạnh như cha, rất tằn tiện trong chi tiêu. Mỗi năm khối tài sản này đem lại thu nhập từ 35-57 triệu USD và ông đã liên tục quyên góp khoảng 11,5 triệu USD từ nguồn thu nhập này cho mục đích từ thiện.

34. Những người thừa kế

Các người cháu của ông sớm trở thành các điềm báo tồi tệ cho John, Sr. Ông liên tục cảnh cáo con gái Edith cần gần gũi con hơn nhưng không thành. Người con trai của Edith đã bị 1 phụ nữ lớn tuổi quyến rũ và sớm có cuộc hôn nhân thiếu đứng đắn. Các người thừa kế giầu có trong gia tộc Rockefeller luôn luôn là con mồi cho các gã đàn ông và phụ nữ rình mò, lừa gạt. Người con trai của John, Jr. thì được ông giáo dục 1 cách nghiêm ngặt gần như cách ông được bố mình là John, Sr. từng làm. Sau khi tốt nghiệp đại học John III cũng gia nhập Standard Oil tại số 26 Broadway để làm việc. 1 số cháu ông thì tiếp nối truyền thống gia đình, 1 số thì trở thành những kẻ ngốc vô dụng và bị lợi dụng. Nhưng vẫn tồn tại 1 số người kế tục cho truyền thống gia đình ông.

35. Gặp lại ông trên thương đường

John, Sr. sống thọ và trở lên vô cùng nổi tiếng ở nước Mỹ. trong thời kỳ bùng nổ chức khoán Mỹ nhưng năm 1920s ông cũng nổi tiếng là 1 nhà đầu tư đại tài dù và ông thường dùng khá nhiều thời gian trong ngày cho thú vui theo dõi báo giá cổ phiếu và đầu tư này. Vì đã chuyển giao tài sản cho con, nên đôi khi ông phải vay tiền để đầu tư hoặc vay con trai mình.

Vào năm 1929, khi thị trường bùng nổ mạnh mẽ tài sản của John, Jr. đã có lúc tăng lên tới hàng tỷ USD. Năm 1932, con gái Edith của John, Sr. qua đời vì ung thư xương. Khi khủng hoảng tài chính năm 1929 nổ ra, khối tài sản của John, Sr đã giảm mạnh từ 25 triệu USD về còn 7 triệu USD. Người con của ông John, Jr. tài sản cũng giảm mạnh từ 1 tỷ USD về lại 500 triệu USD như ban đầu vào năm 1934. Thu nhập của John, Jr. cũng giảm mạnh từ 56,7 triệu USD những năm 1920 về còn 16,5 triệu USD vào năm 1934 và ông phải chịu gánh nặng với các cam kết từ thiện lớn và trở nên khá khó khăn. Tòa nhà Trung tâm Rockefeller đồ sộ được hoàn thành vào năm 1933 trong giai đoạn khó khăn của chính sách kinh tế mới do Roosevelt khởi xướng.

Ở tuổi 90, John, Sr. đã tỏ ra hờ hững với mọi thứ như tòa nhà trung tâm mang tên ông ông cũng chưa từng đến. Căn nặng của ôn suy giảm chỉ còn khoảng 45kg vào tuổi 90. John, Jr. đã trải qua cảm giác khủng hoảng như cha ông đã trải quá trước đây trong kinh doanh, và sau đó là cảm giác về việc các con của ông phản đói việc dù lớn vẫn phải nhận trợ cấp mà không phải thừa kế 1 phần gia sản. Cuối cùng, John,Jr. đã lập ra quỹ ủy thác và chuyển cho mỗi người gồm vợ và các con 12 triệu USD, tổng số tiền lên tới 102 triệu USD. Trong khoảng thời gian từ 1917 – 1960, John, Jr. đã trực tiếp cho đi vào mục đích từ thiện 537 triệu USD từ khối tài sản của mình được thừa kế, đóng góp hơn 327 triệu USD tiền thuế cho liên bang. Về cơ bản nhà Rockefeller bị quy là bước bóc nhưng phần lớn tài sản đó đã trả lại cho xã hội. Bản thân ông tự giữ lại 200 triệu USD vào năm 1950, các con cháu của ông sau đó đã biến khoản thừa kế của mình thành khoản tiền 6,2 tỷ USD vào năm 1996.

Vào ngày 23/5/1937, John D. Rockefeller đã qua đời sau 1 cơn đau tim ơ tuổi 98 và để lại tài sản cá nhân 26,4 triệu USD (ông đã lấy lại được những gì đã mất ở khủng hoảng năm 1929) và phần lớn tài sản là trái phiếu kho bạc Mỹ và 1 phần nhỏ cổ phần Standard Oil ở Califonia. 4 công ty là sản phẩm tách ra của Standard Oil là Exxon, Mobil, Amoco và Chevron nằm trong top 50 công ty lớn nhất thế giới.