Nhận định của Ray Dalio về Thuế quan Toàn cầu năm 2025 và "Thuế Trump 2.0"

Nhận định của Ray Dalio về Thuế quan Toàn cầu năm 2025 và “Thuế Trump 2.0”

Bối cảnh Thuế quan Trump 2.0 và vai trò của Ray Dalio

Ngay sau khi tái đắc cử, Tổng thống Donald Trump đã triển khai “Thuế Trump 2.0” – một làn sóng thuế quan mới với phạm vi rộng khắp, đặt 10% thuế lên hầu hết hàng nhập khẩu. Mục tiêu của chính sách này là giảm thâm hụt thương mại và tái cân bằng lợi thế cho ngành sản xuất Mỹ, tiếp nối tinh thần “Nước Mỹ trên hết” từng thể hiện trong cuộc chiến thương mại 2018-2019. Chính sách mới nhanh chóng làm dấy lên căng thẳng thương mại toàn cầu, dẫn đến các biện pháp trả đũa từ Trung Quốc và nhiều nước khác, cũng như biến động mạnh trên thị trường tài chính.

Trong bối cảnh đó, Ray Dalio – nhà sáng lập quỹ Bridgewater Associates và một trong những nhà đầu tư vĩ mô có tầm ảnh hưởng nhất thế giới – đã đưa ra nhiều nhận định sâu sắc. Dalio không chỉ nhìn nhận các biện pháp thuế quan đơn lẻ, mà còn đặt chúng trong bức tranh tổng thể về trật tự kinh tế – chính trị thế giới. Ông phân tích chiến tranh thương mại và chủ nghĩa bảo hộ dưới góc độ chu kỳ lịch sử dài hạn, nhấn mạnh tới các mất cân bằng hệ thống vốn âm ỉ từ lâu. Sau đây là phân tích chi tiết các quan điểm của Ray Dalio về thuế quan toàn cầu năm 2025, đối chiếu với chính sách “Thuế Trump 2.0” và so sánh với tầm nhìn của các nhân vật liên quan như Donald Trump, Peter Navarro, Scott Bessent và Stephen Miran.

Quan điểm cốt lõi của Ray Dalio về thương mại và vai trò của USD

Thuế quan chỉ là “triệu chứng”, không phải căn nguyên: Dalio liên tục nhấn mạnh rằng các cuộc chiến thương mại và chính sách thuế quan mang tính bảo hộ không phải gốc rễ của vấn đề, mà chỉ là dấu hiệu bề nổi của những bất ổn sâu xa hơn trong hệ thống kinh tế thế giới. Ông cảnh báo đừng nhầm tưởng rằng những biến động hiện tại chủ yếu do thuế quan gây ra. Thực chất, theo Dalio, các đợt áp thuế chỉ là “triệu chứng, không phải căn bệnh” – chúng phản ánh mâu thuẫn tích tụ lâu năm: nợ công và thâm hụt kép của Mỹ đã lên mức nguy hiểm, các cường quốc mới trỗi dậy thách thức trật tự cũ, và lòng tin giữa các quốc gia suy giảm.
Mất cân bằng thương mại bắt nguồn từ đồng USD: Dalio đồng tình rằng mất cân bằng thương mại là một vấn đề lớn, nhưng ông đi sâu hơn khi truy nguyên gốc rễ nằm ở hệ thống tiền tệ quốc tế, đặc biệt là vai trò đồng USD. Theo ông, đồng USD bị định giá cao kéo dài (overvaluation) do vai trò đồng tiền dự trữ đã khiến thương mại toàn cầu méo mó: Mỹ nhập siêu triền miên, hàng hóa ngoại rẻ tràn ngập trong khi xuất khẩu Mỹ kém cạnh tranh. Dalio nhắc đến tiến trình “tiến thoái lưỡng nan Triffin” – Mỹ phải cung cấp lượng lớn USD cho thế giới làm dự trữ, dẫn đến thâm hụt và nợ nần tích lũy. Kết quả là ngành sản xuất Mỹ suy yếu và gánh nặng nợ công phình to, trong khi các nước như Trung Quốc tích lũy dự trữ USD khổng lồ và trở thành chủ nợ lớn của Mỹ. Dalio coi mối quan hệ kinh tế Mỹ-Trung như “một vòng xoáy nghiện ngập giữa kẻ vay – người cho vay”: Mỹ quen vay mượn để tiêu dùng, còn Trung Quốc tích lũy USD và đầu tư ngược lại vào nợ của Mỹ – một trạng thái mà ông gọi là “incongruous debtor-creditor addiction”, không bền vững trong dài hạn.
Chiến tranh thương mại và chủ nghĩa bảo hộ trong chu kỳ lịch sử: Dalio đặt những diễn biến hiện tại vào bối cảnh lịch sử 500 năm của các đế chế. Ông cho rằng chúng ta đang chứng kiến “sự đổ vỡ của trật tự thế giới” diễn ra “một lần trong đời”, tương tự giai đoạn suy tàn của các đế quốc trước đây. Trong chu kỳ đó, khi một cường quốc suy yếu (Mỹ) đối mặt đối thủ trỗi dậy (Trung Quốc), chủ nghĩa bảo hộ và xung đột thương mại thường leo thang. Dalio lưu ý “trật tự kinh tế/chính trị cũ đang buộc phải thay đổi”: thế giới chuyển từ hợp tác đa phương sang cạnh tranh “cường quyền định đoạt”. Chính sách thuế quan hung hăng của Mỹ – từ áp thuế đến cấm vận công nghệ – theo ông, phản ánh sự chuyển dịch sang cách tiếp cận đơn phương và sử dụng sức mạnh. Dalio nhìn nhận chủ nghĩa bảo hộ gia tăng hiện nay như mặt trái của toàn cầu hóa thoái trào (de-globalization): các nước dần coi sự phụ thuộc lẫn nhau là rủi ro thay vì lợi ích, nên quay sang bảo vệ thị trường nội địa và chuỗi cung ứng tự chủ.
Vai trò hai mặt của đồng USD trong hệ thống tài chính: Dalio thừa nhận đồng USD là lợi thế của Mỹ – nhờ vị thế tiền tệ dự trữ, Mỹ thu hút được nhu cầu lớn với trái phiếu chính phủ, tài trợ dễ dàng cho thâm hụt. Tuy nhiên, ông cảnh báo ưu thế đó đi kèm “lời nguyền”: nhu cầu dự trữ USD toàn cầu duy trì giá trị USD cao, đẩy chi phí điều chỉnh lên vai ngành sản xuất và người lao động Mỹ. Hơn nữa, việc lạm dụng in tiền và nợ nần để tài trợ thâm hụt đang bào mòn niềm tin vào USD. Dalio từng lưu ý rằng tài sản dự trữ chỉ bền vững khi nợ công và tiền tệ của quốc gia đó được quản lý thận trọng; hiện nay, với nợ chính phủ Mỹ vượt $36 nghìn tỷ (hơn 120% GDP) và tiếp tục tăng nhanh, ông lo ngại USD có thể dần mất vị thế nếu niềm tin lung lay. Dalio không dự báo sụp đổ tức thì của USD, nhưng ông thấy rõ áp lực buộc hệ thống phải tái cân bằng – hoặc thông qua cải cách có trật tự, hoặc bằng các cú sốc thị trường.

Tóm lại, quan điểm cốt lõi của Ray Dalio là: thuế quan và xung đột thương mại hiện nay là biểu hiện của những mất cân đối lịch sử về nợ, thương mại và quyền lực. Ông kêu gọi người ta nhìn vào bức tranh lớn – sự suy yếu tương đối của Mỹ và trỗi dậy của Trung Quốc – thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp thuế quan trước mắt. Dalio nhấn mạnh rằng cách duy nhất để đảm bảo ổn định lâu dài là giải quyết các vấn đề nền tảng: kiểm soát nợ và thâm hụt, giảm bất bình đẳng nội địa, và tìm một thỏa thuận mới cho hệ thống tiền tệ – thương mại toàn cầu nhằm chia sẻ gánh nặng cân bằng hơn, thay vì để Mỹ “gánh” vai trò trung tâm như suốt 75 năm qua.

Dalio nói gì về làn sóng thuế quan mới (2024–2025)?

Vào cuối 2024 và đầu 2025, khi chính quyền Trump thúc đẩy làn sóng thuế quan “Trump 2.0”, Ray Dalio đã có những bình luận công khai rất đáng chú ý. Thái độ của ông trước chính sách thuế mới này có thể gói gọn trong hai vế “nhìn nhận lý do, nhưng cảnh báo hậu quả”:

Thuế quan có lý do chiến lược trong bối cảnh đặc biệt: Dalio thừa nhận rằng trong thời kỳ xung đột địa chính trị lớn, thuế quan có thể là công cụ cần thiết. Ông viết trên mạng X (Twitter) và LinkedIn rằng thuế nhập khẩu “là điều ‘cần làm’ khi diễn ra cuộc đấu tranh giữa các cường quốc”. Lập luận của ông là thuế quan giúp giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng ngoại quốc, qua đó gia tăng khả năng tự cường của nền kinh tế nếu xung đột leo thang thành đối đầu trực diện. Thật vậy, ngay khi chính quyền Trump thông báo áp thuế đối ứng trên diện rộng (đối với Trung Quốc, EU và hàng chục nước khác), Dalio đã phân tích rằng các hàng rào thuế quan sẽ thúc đẩy sản xuất trong nước và giảm thâm hụt tài khoản vãng lai, tức giảm lệ thuộc của Mỹ vào hàng hóa và vốn từ nước ngoài. Theo cách nhìn này, thuế quan không chỉ để bảo hộ doanh nghiệp nội địa, mà còn là bước chuẩn bị kinh tế cho kịch bản xung đột – một “phương án quốc phòng mềm” của Mỹ trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc. Chính Dalio viết: “thuế quan có thể giảm mất cân bằng cán cân vãng lai và cán cân vốn – nói nôm na là giảm sự phụ thuộc vào sản xuất và vốn ngoại”.
Nhưng thuế “Trump 2.0” chỉ là giải pháp bề nổi & tiềm ẩn nhiều rủi ro: Mặc dù thấu hiểu động cơ chiến lược, Dalio vẫn nhiều lần cảnh báo các tác động tiêu cực và giới hạn của thuế quan. Ông gọi các đợt thuế mới chủ yếu là “đòn chính trị – kinh tế mang tính chất ngắn hạn” và lo ngại giới truyền thông cùng thị trường đang bị thu hút quá mức vào chúng mà bỏ quên bức tranh lớn. Trong một bài đăng ngày 7/4/2025, Dalio nhắn nhủ: “Đừng phạm sai lầm khi nghĩ rằng những gì đang diễn ra chủ yếu là do thuế quan”. Thay vào đó, ông liệt kê 5 cuộc khủng hoảng đan xen phía sau: (1) Khủng hoảng tiền tệ – kinh tế: nợ quốc gia Mỹ >$36 nghìn tỷ, quan hệ Mỹ-Trung trở thành vòng xoáy nguy hiểm của “vay-cho vay” trong bối cảnh thoái toàn cầu hóa; (2) Khủng hoảng chính trị nội địa: phân cực tả – hữu sâu sắc, sự thỏa hiệp gần như biến mất; (3) Tái định hình địa chính trị: trật tự đa phương do Mỹ dẫn dắt đang tan rã, nhường chỗ cho cạnh tranh siêu cường (Trung Quốc đã vượt Mỹ về GDP PPP năm 2024); (4) Bất ổn khí hậu và dịch bệnh: các cú sốc ngoài kinh tế ngày càng thường xuyên; (5) Cách mạng công nghệ: AI và công nghệ số đang tăng tốc mọi biến động. Trong bối cảnh tích tụ rủi ro hệ thống như vậy, Dalio cho rằng thuế quan chỉ là biện pháp đối phó tình thế và không thể giải quyết gốc rễ. Thậm chí, nếu quá tập trung vào thuế quan, chính phủ có thể sai lầm chính sách, giống như “bác sĩ chỉ chữa triệu chứng mà bỏ qua căn bệnh hiểm nghèo”.
Tác động thị trường của thuế quan mới – “hiệu ứng bậc một” vs “bậc hai”: Dalio phân tích rằng việc áp thuế tạo ra hai tầng tác động. Hiệu ứng bậc một (trực tiếp) của thuế quan khá dễ đoán và đã bộc lộ trong giai đoạn đầu 2025:
- Tăng thu ngân sách: Thuế quan về bản chất là thuế đánh vào giao dịch quốc tế, tạo nguồn thu cho ngân sách nước áp thuế. Chi phí này cuối cùng chia sẻ giữa nhà sản xuất nước ngoài và người tiêu dùng trong nước – nhà xuất khẩu giảm lợi nhuận, người mua nội địa chịu giá cao hơn.
- Giảm hiệu quả kinh tế toàn cầu: Thuế quan làm giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực, khiến tổng sản lượng toàn cầu thấp hơn so với kịch bản tự do thương mại. Nói cách khác, chi phí sản xuất chung tăng lên khi các luồng trao đổi bị cản trở.
- Tác động kiểu “stagflation” (đình lạm): Dalio lưu ý thuế quan gây hiệu ứng vừa lạm phát vừa suy giảm tăng trưởng. Cụ thể, nước bị áp thuế (ví dụ Trung Quốc) bị giảm xuất khẩu, cầu suy yếu, có xu hướng giảm giá (hiệu ứng giảm phát phía sản xuất); còn nước áp thuế (Mỹ) chịu giá hàng nhập cao hơn, đẩy lạm phát lên. Sự kết hợp này tương tự đình lạm những năm 1970.
- Bảo hộ doanh nghiệp nội địa: Thuế quan bảo vệ tạm thời các công ty trong nước khỏi cạnh tranh giá rẻ từ bên ngoài, giúp một số ngành “sống sót” qua giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, Dalio cũng cảnh báo mặt trái: bảo hộ lâu dài có thể khiến doanh nghiệp trong nước ỷ lại, kém cạnh tranh đi – một cái giá phải cân nhắc.
- Công cụ chiến lược khi xung đột: Như đã đề cập, Dalio thừa nhận trong bối cảnh an ninh quốc gia, thuế quan giống như vũ khí kinh tế. Ông nhắc lại lịch sử cho thấy khi chiến tranh cận kề, đảm bảo sản xuất trong nước các mặt hàng thiết yếu là tối quan trọng (ví dụ: thép, công nghệ). Thuế quan giúp tạo nền sản xuất dự phòng phòng khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy.
- Giảm phụ thuộc và mất cân bằng: Thuế quan cũng có tác dụng thu hẹp thâm hụt thương mại và thâm hụt tài khoản vãng lai, bởi nhập khẩu giảm đi và sản xuất nội địa tăng lên phần nào. Dalio xem đây là mặt tích cực: trong hoàn cảnh thế giới phân mảnh, giảm phụ thuộc vào nước ngoài (về hàng hóa và cả vốn đầu tư) sẽ giúp Mỹ an toàn hơn trước biến động bên ngoài.

Tóm tắt “hiệu ứng bậc một” theo Dalio: Thuế quan mới tạo thêm nguồn thu cho Mỹ nhưng làm giảm hiệu quả chung của thương mại toàn cầu, đóng góp vào lạm phát và tăng trưởng chậm lại, đồng thời che chở tạm thời cho doanh nghiệp Mỹ và giảm bớt lệ thuộc vào nước ngoài.

Hiệu ứng bậc hai (gián tiếp) phức tạp và rủi ro hơn nhiều. Dalio đặc biệt lưu ý những phản ứng dây chuyền có thể gây biến động thị trường lớn:
- Trả đũa dây chuyền: Khi Mỹ tăng thuế, các quốc gia đối tác như Trung Quốc, EU cũng áp thuế trả đũa, tạo vòng xoáy leo thang thuế quan. Kết cục là mọi bên đều chịu cảnh đình lạm trầm trọng hơn và thương mại toàn cầu suy giảm mạnh. Dalio coi đây là “kịch bản tồi tệ” cần tránh.
- Phản ứng của ngân hàng trung ương: Trước nguy cơ tăng trưởng chậm và giá cả biến động, các ngân hàng trung ương sẽ điều chỉnh chính sách tiền tệ quyết liệt. Ông dự báo Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng nếu áp lực giảm phát tăng, hoặc ngược lại thắt chặt nếu lạm phát do thuế quan bùng lên. Những bước đi bất ngờ này sẽ tác động mạnh tỷ giá và lãi suất, làm thị trường tài chính dao động khó lường.
- Điều chỉnh tài khóa của chính phủ: Chính phủ các nước cũng sẽ thay đổi chính sách chi tiêu và thuế nội địa để bù đắp tác động. Ví dụ: tăng chi kích cầu nếu kinh tế suy yếu do thương mại giảm, hoặc siết chi/ngân sách nếu lạm phát tăng cao. Sự đan xen giữa chính sách tài khóa và tiền tệ “chạy theo” diễn biến thuế quan làm cho môi trường kinh doanh thêm phần bất trắc.
- Thị trường tài chính biến động mạnh: Dalio cảnh báo “có rất nhiều mắt xích chuyển động” cần theo dõi khi đánh giá tác động toàn diện của thuế quan. Chính sự không chắc chắn về phản ứng qua lại giữa các nước đã dẫn đến bán tháo trên thị trường chứng khoán toàn cầu đầu tháng 4/2025. Chỉ số S&P 500 và Nasdaq đã sụt gần 3% chỉ trong vài phiên sau khi thuế Trump 2.0 được công bố. Dalio cho rằng biến động này có thể chỉ là khởi đầu, bởi “các điều chỉnh phi kinh tế theo ý chí chính trị sẽ có tác động đặc thù và đầy thách thức” đối với từng quốc gia.

Nhìn chung, Dalio không phản đối hoàn toàn việc áp thuế – ông hiểu vấn đề cốt lõi mà Trump muốn giải quyết (mất cân bằng bất lợi cho Mỹ) và đồng ý rằng cần hành động. Thực tế, từ năm 2018 Dalio từng nói: “Tôi đồng ý với cái vấn đề (thâm hụt, thương mại không công bằng), nhưng tôi rất lo ngại về cách giải quyết – tính khả thi của nó”. Ông ủng hộ mục tiêu đưa kinh tế Mỹ vào quỹ đạo bền vững hơn, nhưng nghi ngại việc lạm dụng thuế quan có thể gây phản tác dụng. Trong đợt Thuế Trump 2.0, thái độ Dalio được mô tả chính xác là “cảnh báo lạnh người”: Ông cảnh báo nguy cơ “đổ vỡ trật tự toàn cầu là không thể tránh khỏi”, đồng thời nhắc rằng thuế quan chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Dalio kêu gọi giới hoạch định chính sách bình tĩnh nghiên cứu lịch sử và giải quyết bài toán dài hạn (như khủng hoảng nợ, giảm chia rẽ nội bộ…) thay vì chỉ phản ứng theo từng cú sốc thuế quan. Ông cũng tán đồng ý kiến của một số nhà đầu tư lớn khác như Bill Ackman – người đề xuất tạm hoãn 90 ngày việc triển khai thuế mới để đánh giá rủi ro – rằng lòng tin và sự ổn định mới là nền tảng cho kinh doanh, và những cú sốc liên tiếp có thể bào mòn niềm tin thị trường.

Tóm lại, trong ngắn hạn, Dalio nhìn nhận Thuế Trump 2.0 có thể đem lại một số lợi ích chiến lược cho Mỹ, nhưng cái giá phải trả là biến động kinh tế toàn cầu và nguy cơ đình trệ. Còn về dài hạn, ông cho rằng chính sách thuế quan chỉ là một mảnh ghép nhỏ, không thể tự giải quyết những mất cân bằng lớn. Dalio vừa cảnh báo chính quyền Trump về rủi ro hệ thống, vừa nhắn nhủ giới đầu tư không nên hoảng loạn chỉ vì thuế quan, mà cần chuẩn bị cho những thay đổi sâu rộng hơn của trật tự thế giới.

So sánh tầm nhìn của Ray Dalio với Donald Trump và cộng sự

Để hiểu rõ hơn vị thế của Ray Dalio, cần so sánh triết lý và tầm nhìn của ông với các nhân vật trọng yếu phía chính quyền Trump và giới cố vấn:

Dalio vs. Donald Trump và Peter Navarro

Donald Trump (cùng cố vấn thương mại Peter Navarro) là kiến trúc sư của chính sách thuế quan Mỹ. Triết lý của họ mang tính chủ nghĩa dân tộc kinh tế rõ rệt: cho rằng Mỹ bị thiệt thòi trong thương mại toàn cầu do các thỏa thuận bất lợi và gian lận từ đối tác (như Trung Quốc “thao túng tiền tệ, đánh cắp việc làm”). Vì thế, Trump/Navarro chủ trương dùng thuế quan cứng rắn để “sửa sai” cán cân thương mại, ép buộc các nước nhượng bộ và đưa việc làm sản xuất trở lại Mỹ. Họ coi thâm hụt thương mại của Mỹ là bằng chứng của thua thiệt, và tin rằng áp thuế sẽ lập lại “sân chơi bình đẳng”. Navarro từng gọi chiến lược này là “đòn bẩy đàm phán”: sẵn sàng gây đau thương ngắn hạn (cho cả đôi bên) để đạt thỏa thuận thương mại tốt hơn cho Mỹ sau này.

Ray Dalio có cái nhìn khác biệt về chiều sâu. Ông đồng tình với Trump/Navarro ở chỗ: hệ thống hiện tại thực sự có vấn đề, Mỹ chịu gánh nặng bất cân xứng và cần thay đổi. Dalio cũng chỉ ra nhiều thỏa thuận và thông lệ bất công (ví dụ: Trung Quốc bảo hộ thị trường nội địa, tích lũy dự trữ khổng lồ, trong khi Mỹ mở cửa và chịu thâm hụt). Tuy nhiên, khác biệt quan trọng nằm ở cách tiếp cận:

Ngắn hạn vs. Dài hạn: Trump/Navarro tập trung vào giải pháp tức thời – dùng thuế như “cú sốc” để đạt mục tiêu chính trị nhanh chóng (điển hình: áp thuế mạnh để buộc Trung Quốc ký Thỏa thuận Giai đoạn 1 năm 2020). Ngược lại, Dalio nghĩ dưới lăng kính thập kỷ: ông xem xung đột thương mại chỉ là một chương trong chu kỳ lớn. Dalio không tin vài đợt thuế có thể đảo ngược hoàn toàn cán cân quyền lực kinh tế, mà nhấn mạnh cải thiện năng suất, công nghệ và giảm nợ mới là giải pháp bền vững cho Mỹ. Ông tỏ ra lo ngại tính khả thi của việc Trump cố gắng dùng biện pháp hành chính để sửa những mất cân bằng đã tích tụ hàng chục năm.
Triệu chứng vs. Căn nguyên: Với Trump/Navarro, nguyên nhân cốt lõi của thâm hụt thương mại Mỹ nằm ở đối tác “chơi xấu” (thuế thấp, trợ cấp xuất khẩu, thao túng tiền tệ). Dalio thì xoáy vào yếu tố nội tại: đồng USD quá mạnh và Mỹ chi tiêu quá mức, tiết kiệm quá thấp. Ông cho rằng ngay cả khi ép Trung Quốc nhượng bộ thì nợ và thâm hụt của Mỹ vẫn là vấn đề nếu USD còn giữ vai trò thống trị. Nói cách khác, Trump tập trung vào triệu chứng bên ngoài, còn Dalio nhấn mạnh căn bệnh bên trong của kinh tế Mỹ (năng suất chững lại, phân hóa giàu nghèo, hệ thống chính trị kém hiệu quả).
Rủi ro hệ thống: Trump/Navarro thường giảm nhẹ rủi ro của chiến tranh thương mại. Họ từng tuyên bố thị trường phản ứng tiêu cực chỉ là “dao động nhỏ”, và “chiến tranh thương mại dễ thắng” nếu Mỹ cứng rắn. Trái lại, Dalio rất chú trọng rủi ro hệ thống. Ông lo ngại mâu thuẫn thương mại có thể châm ngòi cho khủng hoảng tài chính hoặc xung đột quân sự nếu vượt kiểm soát. Dalio cũng lưu ý phản ứng dây chuyền trên toàn cầu: ví dụ, thuế Mỹ lên Trung Quốc có thể đẩy Trung Quốc xích lại gần các nước khác, tạo khối kinh tế riêng tách khỏi đồng USD – một kịch bản tái cấu trúc trật tự tiền tệ rất khó lường.
Trật tự toàn cầu: Trump dường như không ngại việc phá vỡ các khuôn khổ đa phương (WTO, NATO, v.v.) để đạt mục tiêu quốc gia. Dalio nhận xét chiến lược “Nước Mỹ trên hết” của Trump đang đẩy thế giới sang thời kỳ đơn phương, cường quyền. Ông không đưa ra phán xét đạo đức, nhưng cảnh báo rằng trật tự mới này sẽ kém ổn định và “mỗi quốc gia tự lo cho mình” có thể dẫn tới xung đột nghiêm trọng hơn. Dalio nhìn xa hơn một bước: nếu Mỹ cứ dùng sức mạnh ép buộc, các nước khác có thể tìm cách giảm phụ thuộc vào Mỹ (ví dụ: phát triển hệ thống thanh toán riêng, dự trữ vàng nhiều hơn USD, thắt chặt liên minh đối trọng). Kết cục, Mỹ có thể mất dần ảnh hưởng, trái với mong muốn ban đầu của Trump.

Tóm lại: Ray Dalio chia sẻ mối lo về thương mại bất cân bằng với Trump/Navarro, nhưng không hoàn toàn đồng tình cách làm. Ông mô tả cách Trump áp thuế như “phát súng cảnh báo” cần thiết, nhưng cảnh báo “đừng chỉ nhìn khẩu súng – hãy nhìn cả trận chiến lớn”. Trump và Navarro quyết đoán giải quyết vấn đề bề nổi; Dalio khuyến nghị giải pháp toàn diện hơn cho vấn đề nền tảng (từ tái cơ cấu nợ đến tái lập lòng tin toàn cầu). Sự khác biệt này giống như một vị tướng công thành tức thời so với một nhà chiến lược nhìn cục diện trường kỳ.

Dalio vs. Scott Bessent

Scott Bessent là cố vấn kinh tế của Trump (từng được đồn đoán sẽ giữ chức Bộ trưởng Tài chính). Ông đại diện cho nhóm chiến lược gia muốn tái kiến thiết hệ thống thương mại toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ và gắn chặt với lợi ích an ninh quốc gia. Bessent đưa ra ý tưởng phân loại các quốc gia thành từng “nhóm” dựa trên hàng loạt tiêu chí như chính sách tiền tệ, thương mại, đóng góp an ninh và giá trị đồng minh. Tùy nhóm mà Mỹ sẽ áp dụng mức thuế quan khác nhau: đồng minh gương mẫu hưởng thuế thấp, nước thao túng tiền tệ hoặc “đứng về phe Trung Quốc” sẽ chịu thuế cao hơn. Quan trọng hơn, hệ thống này minh bạch điều kiện: các nước có thể được giảm thuế nếu cải thiện hành vi theo yêu cầu của Mỹ. Nói cách khác, Bessent muốn biến thuế quan thành công cụ đàm phán đa mục tiêu: không chỉ cân bằng thương mại mà còn định hình liên minh địa chính trị (ai muốn ưu đãi phải thân Mỹ, tôn trọng luật chơi Mỹ đặt ra).

Ray Dalio chắc chắn đánh giá cao tư duy hệ thống của Bessent, bởi ông cũng nhìn nhận kinh tế và an ninh đan xen trong cạnh tranh siêu cường. Việc Bessent đề cập đến “giá trị và an ninh” (như đóng góp NATO, lập trường với Trung Quốc/Nga) phù hợp với nhận định của Dalio rằng thế giới đang phân thành các khối và kinh tế trở thành vũ khí. Tuy nhiên, Dalio có lẽ sẽ thận trọng hơn về kế hoạch đầy tham vọng này:

Tính khả thi và phản ứng: Bessent vạch ra một hệ thống lý tưởng phục vụ lợi ích Mỹ, nhưng Dalio hiểu rằng các nước lớn khác sẽ không ngồi yên chấp nhận. Ông đã nói đến việc mất lòng tin giữa các quốc gia – một khi Mỹ công khai xếp hạng bạn/thù và thưởng phạt bằng thuế, những nước bị xếp “hạng thấp” có thể kết liên minh đối phó thay vì nhượng bộ. Dalio dự báo một thế giới đa cực hơn là đơn cực, nên ông có thể nghi ngờ rằng chiến lược “cây gậy và củ cà rốt” của Bessent sẽ đẩy nhanh quá trình hình thành phe đối lập với Mỹ (ví dụ: Trung Quốc lôi kéo các nước bị Mỹ phạt thuế vào khối kinh tế riêng).
Rủi ro thị trường: Ngay cả Bessent cũng lường trước phản ứng tiêu cực của thị trường tài chính với hệ thống thuế đa tốc độ như vậy, nên ông đề xuất áp dụng dần dần (phase-in) và bắt đầu với phạm vi hẹp. Dalio, với bản năng phòng rủi ro, chắc chắn cảnh báo thêm: Thị trường ghét sự không chắc chắn, và một cơ chế “xét hạnh kiểm để đánh thuế” sẽ tạo ra bất định cực lớn cho các doanh nghiệp toàn cầu. Nhà đầu tư sẽ phải tính toán “nước X có thể bị Mỹ nâng thuế đột ngột nếu bất hòa”, khiến chi phí vốn và bảo hiểm rủi ro tăng. Đây là môi trường đầy biến số mà Dalio đã lưu ý (các “moving parts” khó lường của thuế quan).
Tầm nhìn dài hạn: Bessent tin rằng qua cơ chế này, Mỹ sẽ giành lợi thế và chia sẻ gánh nặng với các nước (đòi họ đóng góp công bằng hơn cho an ninh và thương mại tự do). Thật ra, Dalio đồng ý Mỹ đang gánh quá nhiều – ông cũng từng nói cần tăng “burden sharing” với đồng minh để giải tỏa áp lực dự trữ USD. Nhưng Dalio có thể đặt câu hỏi: Nếu ép buộc quá mạnh, liệu hệ thống Bretton Woods hậu Thế chiến II (với USD trung tâm) có sụp đổ hoàn toàn hay không? Khi đó, vai trò và lợi thế của Mỹ cũng sẽ suy giảm. Khác với Bessent muốn Mỹ tiếp tục giữ vai trò trung tâm nhưng theo luật chơi mới do Mỹ đặt ra, Dalio không chắc Mỹ có thể đơn phương viết luật mãi. Ông từng viết: “Thế giới đang tiến tới chỗ mà phụ thuộc lẫn nhau bị coi là gánh nặng, trật tự đa phương chuyển thành cạnh tranh sức mạnh”. Do đó, ông có thể cho rằng tầm nhìn của Bessent quá lạc quan về khả năng Mỹ định hình trật tự mới mà không gặp phản kháng quyết liệt.

Tóm lại, Dalio và Bessent cùng chia sẻ nhận định rằng hệ thống thương mại – tiền tệ hiện tại bất ổn và cần tái cấu trúc, cũng như cùng thừa nhận sự gắn kết giữa kinh tế với an ninh. Điểm khác là Bessent thiết kế một “luật chơi” mới để áp đặt, trong khi Dalio quan sát và cảnh báo hệ quả của việc tái cấu trúc đó. Bessent suy nghĩ như nhà hoạch định chính sách Mỹ (làm sao lợi cho Mỹ nhất), còn Dalio suy nghĩ như nhà đầu tư toàn cầu (quan tâm tính ổn định và xu hướng dài hạn của cả hệ thống). Dalio có lẽ sẽ tán dương nỗ lực của Bessent nhằm “đại phẫu” hệ thống thương mại, nhưng đồng thời nhắc rằng lịch sử cho thấy không đế quốc nào duy trì được luật chơi mãi – sự trỗi dậy của đối thủ sẽ tự định hình luật mới.

Dalio vs. Stephen Miran

Stephen Miran là một chiến lược gia tài chính (cựu cố vấn kinh tế Bộ Tài chính Mỹ) và tác giả của báo cáo “A User’s Guide to Restructuring the Global Trading System” (11/2024). Ông được xem như “bộ não kỹ thuật” đứng sau nhiều đề xuất của Trump về thuế quan và chính sách tiền tệ. Miran tiếp cận vấn đề rất sâu về chuyên môn, nhưng tương đồng với Dalio ở chỗ thẳng thắn chỉ ra vai trò của đồng USD và đề xuất các giải pháp phi truyền thống:

Miran viết rõ ràng: “Gốc rễ của mất cân bằng kinh tế nằm ở việc đồng USD bị định giá quá cao”, do cầu làm dự trữ tăng theo GDP toàn cầu. Chính điều này ngăn cản thương mại quốc tế tự cân bằng (Mỹ luôn nhập siêu) và đè nặng lên ngành chế tạo Mỹ. Lập luận này trùng khớp với quan điểm của Dalio về “lời nguyền đồng đô la”. Cả hai ông đều nhìn nhận vai trò tiền tệ dự trữ của USD tạo nên thâm hụt triền miên và bất bình đẳng nội địa (lợi cho phố Wall, hại cho xưởng máy miền Trung Tây).
Về thuế quan, Miran lưu ý một hiện tượng thú vị: trong cuộc chiến thuế 2018-2019, đồng USD đã lên giá gần tương ứng mức thuế khiến tác động vĩ mô giảm đi. Điều này có nghĩa là ngân hàng trung ương và tỷ giá hối đoái có thể “triệt tiêu” một phần tác dụng thuế. Dalio cũng từng phân tích mối liên hệ giữa thuế và tỷ giá – ông dự báo các đồng tiền sẽ biến động (ví dụ NDT mất giá) để thích nghi với thuế, và ngân hàng trung ương sẽ can thiệp. Cả hai đều cho rằng phải tính đến phản ứng thị trường tiền tệ khi đánh giá hiệu quả thuế quan.
Miran đề xuất giải pháp khá toàn diện: kết hợp điều chỉnh thuế (theo mô hình bậc thang như Bessent) với chính sách tiền tệ chủ động để hạ giá USD, thậm chí cân nhắc công cụ đơn phương nếu đa phương bế tắc. Mục tiêu kép là tăng thuế có điều kiện nhưng tránh lạm phát nội địa. Ông gợi ý nếu thuế quan được bù đắp bằng điều chỉnh tỷ giá, thì có thể tối thiểu hóa tác dụng phụ lạm phát, đúng như kinh nghiệm 2018. Điều này cần phối hợp chính sách nhịp nhàng. Dalio chưa bao giờ đi sâu vào “thiết kế” chính sách như vậy (ông đứng ngoài chính trường), nhưng ông chắc chắn đánh giá cao tư duy linh hoạt này. Dalio cũng từng đề cập rằng cần cả biện pháp kinh tế truyền thống lẫn phi truyền thống để xử lý tình huống bất thường hiện nay.
Điểm khác biệt nằm ở độ lạc quan: Miran, với vai trò người vạch chiến lược, có vẻ tự tin rằng các công cụ chính sách có thể kiểm soát tình hình – ví dụ, thiết lập mức thuế tối ưu, giảm thiểu biến động bằng cách công bố lộ trình trước. Ông xem thuế quan như đòn bẩy mà chính phủ có thể tính toán, và thị trường sẽ dần thích nghi nếu được định hướng rõ. Trong khi đó, Dalio thiên về cảnh báo rủi ro: Ông nhấn mạnh tính bất định rất cao khi bước vào vùng “phi truyền thống”. Dalio viết: “Có rất nhiều thành phần chuyển động, phải đo đếm kỹ mới đánh giá được tác động thị trường của các mức thuế lớn”. Ông lo rằng dù có thiết kế kỹ, luôn có khả năng xảy ra biến cố không lường trước (black swan), như sự cố tài chính hoặc khủng hoảng lòng tin.
Về trật tự tương lai, Miran không bàn trực tiếp nhưng ngầm hướng tới duy trì vai trò trung tâm của Mỹ bằng cách chỉnh sửa hệ thống (qua thuế, tiền tệ). Dalio thì thẳng thừng hơn: ông dự báo sự dịch chuyển quyền lực (Mỹ xuống, Trung Quốc lên) đã đến giai đoạn quyết định, khó đảo ngược hoàn toàn. Dalio cho rằng kể cả dùng chính sách mạnh, Mỹ cũng phải thích ứng với thực tế mới: không thể hưởng lợi như trước đây nữa, mà cần chia sẻ quyền lực hoặc chấp nhận xung đột. Miran, với góc nhìn nhà hoạch định Mỹ, tập trung vào làm sao để Mỹ vẫn thắng (qua luật chơi mới). Dalio, với góc nhìn trung lập, tập trung vào làm sao tránh sụp đổ hệ thống khi hai cường quốc va chạm.

Tóm lại, Ray Dalio và Stephen Miran có nhiều điểm tương đồng trong chẩn đoán bệnh trạng hệ thống (đồng USD, thâm hụt, cần chính sách phi truyền thống). Sự khác biệt là Dalio đóng vai trò “người cảnh báo”, còn Miran là “người đề xuất giải pháp”. Dalio nhấn mạnh bài học lịch sử và nguy cơ, Miran nhấn mạnh công cụ chính sách và cơ hội cải tổ. Có thể nói, nếu ví quá trình điều chỉnh hệ thống như một cuộc đại phẫu, thì Miran là bác sĩ phẫu thuật đưa ra phác đồ kỹ thuật, còn Dalio là bác sĩ hội chẩn luôn nhắc nhở về sức khỏe tổng thể của bệnh nhân và biến chứng có thể xảy ra.

Đánh giá rủi ro hệ thống, phản ứng thị trường và trật tự toàn cầu

Điểm tương đồng: Cả Dalio, Trump/Navarro, Bessent lẫn Miran đều nhận thức được rằng hệ thống hiện tại ẩn chứa rủi ro và cần thay đổi. Mỗi bên, từ góc độ của mình, đều lo ngại một dạng rủi ro hệ thống:

Trump/Navarro: Sợ rủi ro đánh mất sức mạnh kinh tế nếu tiếp tục các hiệp định “bất công”, sợ Trung Quốc soán ngôi nếu không hành động quyết liệt. Họ nhìn rủi ro dưới dạng “Mỹ tiếp tục xuống dốc, mất công ăn việc làm và vị thế”. Do đó phản ứng mạnh bằng thuế quan nhằm tránh kịch bản suy yếu hệ thống do Trung Quốc.
Dalio: Sợ rủi ro đổ vỡ tổng thể – nghĩa là không chỉ kinh tế mà cả chính trị, tài chính và địa chính trị cùng khủng hoảng. Ông dùng từ “slow-motion collapse” (sụp đổ từ từ) để mô tả hiện trạng. Với ông, rủi ro lớn nhất là một cuộc đại khủng hoảng kiểu những năm 1930 hoặc thậm chí một xung đột thế giới khi trật tự cũ tan vỡ. Do đó, ông kêu gọi tư duy hệ thống và học hỏi lịch sử để quản trị những rủi ro này.
Bessent/Miran: Sợ rủi ro trì trệ nếu không hành động. Họ lo rằng nếu tiếp tục như cũ (business as usual) thì Mỹ sẽ ngày càng yếu đi, nợ chồng chất và sản xuất tiêu điều. Đồng thời họ cũng nhận thức rủi ro của việc hành động – ví dụ Bessent lo thị trường hoảng sợ, Miran lo lạm phát – nhưng họ tìm cách thiết kế chính sách để giảm thiểu rủi ro đó (như áp thuế từ từ, kết hợp chính sách tiền tệ bù đắp). Nói cách khác, họ tích cực quản trị rủi ro hệ thống bằng các công cụ trong tay.

Phản ứng thị trường: Ở đây cũng thấy sự khác biệt:

Trump/Navarro công khai tỏ ra không quá lo lắng về thị trường chứng khoán hay tỷ giá trong ngắn hạn – họ cho rằng nền kinh tế Mỹ đủ mạnh để chịu một chút biến động. Navarro thậm chí từng nói thị trường “phản ứng quá đà” và “sẽ tự điều chỉnh”.
Dalio thì theo sát các tín hiệu thị trường. Ông ghi nhận ngay đợt thuế Trump 2.0 đã gây bán tháo cổ phiếu toàn cầu, vàng tăng giá, USD biến động. Ông xem đó như dấu hiệu cảnh báo rằng niềm tin mong manh. Dalio phân tích cả những diễn biến phức tạp (như carry trade với JPY unwind khi căng thẳng tăng gây sụt giảm Nasdaq) để thấy thuế quan có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền tài chính. Tóm lại, ông rất coi trọng phản ứng thị trường và thường xuyên cảnh báo tính dễ tổn thương của thị trường trong giai đoạn hỗn loạn.
Bessent/Miran nằm giữa hai thái cực trên: Họ nhận diện rõ nguy cơ thị trường nhưng tin rằng chính sách truyền thông tốt có thể xoa dịu. Ví dụ, Bessent muốn công bố rõ tiêu chí thuế để doanh nghiệp có thể dự liệu, hay Miran nói nên đa phương hóa điều chỉnh tiền tệ để tránh sốc. Họ tin vào sự chủ động của chính sách hơn là Dalio (người xem thị trường có logic riêng, khó cưỡng).

Trật tự toàn cầu tương lai:

Trump/Navarro hình dung tương lai là Mỹ tái lập ưu thế trên bàn cờ kinh tế, các nước khác phải nhượng bộ và “chơi đẹp” với Mỹ. Họ sẵn sàng chấp nhận thế giới phân thành “Mỹ và các nước bạn” vs “các đối thủ”, miễn là Mỹ dẫn đầu phe của mình.
Dalio dự báo tương lai nhiều khả năng là thế giới lưỡng cực hoặc đa cực: Mỹ và Trung Quốc mỗi bên có ảnh hưởng trong khối riêng, tương tự Chiến tranh Lạnh mới. Ông không cho rằng có bên nào thắng tuyệt đối; thay vào đó, hai bên sẽ giằng co và phải tìm cách tránh xung đột hủy diệt. Dalio cũng nói thẳng trật tự Mỹ dẫn dắt 75 năm qua đang kết thúc, một trật tự mới chưa rõ ràng đang hình thành.
Bessent/Miran hi vọng có thể cải tổ trật tự hiện có theo hướng có lợi hơn cho Mỹ nhưng không phá hẳn hệ thống. Tức là, họ mong muốn Mỹ vẫn là trung tâm tài chính (USD vẫn là dự trữ chính), vẫn duy trì liên minh (NATO, đồng minh châu Á), chỉ là chia lại lợi ích công bằng hơn. Điều này hàm ý họ muốn trật tự tương lai vẫn xoay quanh Mỹ, khác với cảnh báo của Dalio rằng vai trò Mỹ sẽ suy giảm.

Nói chung, so sánh Dalio với những người khác cho thấy ông có tầm nhìn tổng thể và dài hạn hơn, nhấn mạnh quản trị rủi ro hệ thống và chấp nhận những thay đổi lớn của trật tự, trong khi các nhân vật phía Trump tập trung bảo vệ lợi ích Mỹ và tin vào khả năng lèo lái cục diện theo ý mình. Điểm giao thoa thú vị là cả hai phía đều nói đến mất cân đối do USD: Dalio thì dự báo USD sẽ mất dần quyền lực nếu không điều chỉnh, còn Trump cũng từng úp mở muốn USD yếu đi một chút (dù công khai vẫn ca ngợi đồng bạc xanh). Điều này cho thấy bài toán USD là tâm điểm của tái cấu trúc hệ thống mà mọi bên đều phải cân nhắc kỹ trong tương lai.

Chiến lược đầu tư và phòng thủ hệ thống theo Dalio

Ray Dalio không chỉ phân tích tình hình mà còn đưa ra lời khuyên chiến lược cho nhà đầu tư nhằm ứng phó với bối cảnh biến động. Dựa trên các phát biểu và động thái gần đây của ông, có thể rút ra một số chiến lược phòng thủ hệ thống và đầu tư dài hạn sau:

Đa dạng hóa tài sản – “All Weather” (Mọi thời tiết): Dalio nổi tiếng với chiến lược All Weather Portfolio (danh mục mọi thời tiết) nhằm chống chọi trong mọi môi trường kinh tế. Năm 2024, ông đã hợp tác tung ra quỹ ETF Bridgewater All Weather cho công chúng. Danh mục này phân bổ đa dạng giữa cổ phiếu, trái phiếu và hàng hóa: khoảng 30% cổ phiếu, 40% trái phiếu dài hạn, 15% tài sản chống lạm phát (vàng ~7.5%, hàng hóa ~7.5%)…. Mục đích là đảm bảo danh mục luôn có phần tử tăng giá khi xảy ra bất ổn – ví dụ lạm phát cao thì vàng và hàng hóa tăng, suy thoái thì trái phiếu chính phủ tăng. Dalio khuyến nghị các nhà đầu tư nên chuẩn bị sẵn một danh mục cân bằng như vậy để “không phải đoán trước tương lai” mà vẫn có khả năng chống chịu các kịch bản xấu nhất. Đây là lời khuyên dành cho cả giai đoạn đầy biến động hiện nay – từ chiến tranh thương mại, lạm phát, đến nguy cơ khủng hoảng nợ.
Nắm giữ vàng như “bảo hiểm” trước rủi ro hệ thống: Dalio nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của vàng trong môi trường bất ổn. Ông coi vàng là tiền tệ tốt khi niềm tin vào tiền pháp định lung lay, và là tài sản trú ẩn an toàn trước lạm phát và xung đột. Dalio từng nói: “Luôn đặt tất cả vào một loại tài sản hay một thị trường là rủi ro. Tôi sẽ nắm một chút vàng” và “Một chút vàng là công cụ đa dạng hóa hiệu quả, gần như một hợp đồng bảo hiểm cho danh mục”. Với viễn cảnh ông vạch ra – lạm phát leo thang, bất ổn chính trị, và nguy cơ xung đột – vàng càng củng cố vai trò “phao cứu sinh”. Thực tế trong năm 2024–2025, giá vàng đã tăng vọt vượt $3,000/oz khi căng thẳng thuế quan và bất ổn lan rộng. Dalio gợi ý nhà đầu tư nên có một tỷ lệ nhất định vàng vật chất hoặc ETF vàng trong danh mục như một lớp bảo vệ giá trị. Vàng, theo ông, không nhằm mục đích đầu cơ ngắn hạn mà là bảo hiểm dài hạn cho của cải trước những biến cố hệ thống khó lường.
Giữ tỷ trọng tiền mặt hợp lý, tránh dùng đòn bẩy cao: Trong thời kỳ biến động, Dalio khuyên tránh vay nợ hay dùng đòn bẩy quá mức để đầu tư, vì biến động lãi suất và giá tài sản có thể “quét sạch” tài khoản nhanh chóng. Thay vào đó, nên duy trì thanh khoản đủ để nắm bắt cơ hội khi tài sản tốt bị bán tháo. Ông từng cảnh báo “tiền mặt trong môi trường bình thường là rác, nhưng trong môi trường khủng hoảng là vua” – ngụ ý rằng khi thị trường hỗn loạn, nắm tiền để linh hoạt có giá trị hơn là cố đuổi lợi nhuận cao mà rủi ro. Dù Dalio nổi tiếng nói “Cash is trash” trong lãi suất thấp, nhưng với lãi suất đang tăng và rủi ro cao, ông cũng điều chỉnh khuyến nghị: duy trì một phần tiền mặt hoặc tài sản thanh khoản ngắn hạn để có “đệm an toàn”.
Đầu tư vào những ngành và quốc gia “có khả năng trụ vững” trong trật tự mới: Dalio gợi ý nhìn vào bức tranh lớn: nếu thế giới phân thành khối, nhà đầu tư nên cân nhắc đa dạng địa lý – không đặt hết ở Mỹ hay Trung Quốc, mà trải ra các thị trường ít tương quan hơn. Ông cũng gợi ý quan tâm các ngành thiết yếu nội địa (như nông nghiệp, năng lượng, quốc phòng ở Mỹ) vì đây là những ngành được ưu tiên bảo vệ và hỗ trợ trong chiến lược tự cường. Đồng thời, các công ty đa quốc gia phụ thuộc chuỗi cung ứng Trung Quốc có thể chịu rủi ro tái cấu trúc, do đó cần đánh giá lại chuỗi cung ứng của các khoản đầu tư. Dalio không đưa danh mục cụ thể, nhưng triết lý của ông hàm ý: hãy đầu tư theo xu hướng lịch sử (megatrends) – ví dụ, sự trỗi dậy của thị trường châu Á khác (Ấn Độ, Đông Nam Á) khi chuỗi cung ứng rời Trung Quốc, hay nhu cầu tăng về an ninh mạng, an ninh năng lượng trong bối cảnh căng thẳng.
Bảo vệ danh mục trước lạm phát và mất giá tiền tệ: Dalio lo ngại chính phủ Mỹ có thể in tiền hoặc nới lỏng mạnh để xử lý núi nợ, dẫn đến lạm phát cao hoặc USD mất giá. Do đó, ông khuyên không nên giữ tài sản bằng USD quá nhiều mà nên cân bằng với tài sản thực (bất động sản, hàng hóa, kim loại) hoặc ngoại tệ mạnh khác. Ông cũng ủng hộ việc sở hữu một số trái phiếu chống lạm phát (TIPS) để bảo toàn sức mua. Triết lý “All Weather” cũng bao hàm việc luôn có kịch bản lạm phát trong phân bổ – với Dalio, lạm phát là một trong những rủi ro hệ thống chính của thập kỷ tới do xu hướng “đề cao in tiền giải quyết vấn đề”.

Ngoài ra, Dalio còn đề cập đến phòng thủ hệ thống ở tầm quốc gia. Ông khuyên các ngân hàng trung ương và chính phủ nên:

Củng cố dự trữ ngoại hối và vàng, giảm phụ thuộc vào USD dần dần một cách có trật tự, tránh cú sốc.
Đối thoại cởi mở về tái cấu trúc nợ (ví dụ: xem xét lại trần nợ, kịch bản xóa nợ một phần) thay vì để nợ phát nổ.
Học theo lịch sử: Ông liên hệ hoàn cảnh hiện tại với những năm 1930 (khủng hoảng Đại suy thoái, chiến tranh thương mại Smoot-Hawley) và 1970 (đình lạm, sụp đổ bản vị vàng). Bài học là cần hành động sớm, phối hợp quốc tế nếu có thể để tránh lặp lại sai lầm.

Cuối cùng, với nhà đầu tư cá nhân, Dalio nhấn mạnh tâm lý vững vàng và tầm nhìn dài hạn. Thị trường sẽ còn nhiều phiên biến động mạnh do tin tức thuế quan, bầu cử, địa chính trị… nhưng ai chuẩn bị tốt sẽ không hoảng sợ. Ông khuyên mọi người “đừng để tin tức làm mờ tầm nhìn” – tức là không chạy theo từng tiêu đề thuế quan (như ông nói, đó chỉ là triệu chứng) mà hãy bám sát nguyên tắc đầu tư cơ bản: đa dạng, cân bằng, kỷ luật. Chiến lược phòng thủ tốt nhất theo Dalio là kiến thức và khả năng thích nghi: hiểu điều gì đang diễn ra ở tầng sâu, và linh hoạt điều chỉnh danh mục khi “các lực lượng lớn” (Big Forces) thay đổi cấu trúc thị trường. Với phương châm đó, nhà đầu tư có thể sinh tồn và phát triển ngay cả trong “cơn bão” Thuế Trump 2.0 và những biến động toàn cầu sắp tới.

Nguồn tham khảo: Ray Dalio và cộng sự (2024–2025), Benzinga, Economic Times, Business Insider, Kitco News, Stephen Miran (Hudson Bay Capital)