Nghệ thuật Đàm phán và Những Lực lượng Thúc đẩy Nó – Ray Dalio
Giai đoạn đầu của thỏa thuận Mỹ – Trung được thực hiện nhanh chóng theo cách rất hợp lý (tạo sự lạc quan hợp lý về triển vọng đàm phán), Donald Trump và đội ngũ hiện đang ở Ả Rập Saudi để thực hiện các thỏa thuận đầu tư tại Trung Đông (mà tôi tin rằng họ sẽ thành công, và có vẻ các thỏa thuận thương mại hợp lý khác sẽ tiếp nối). Chẳng bao lâu nữa ông và đội ngũ sẽ tìm cách đạt được một thỏa thuận ngân sách tốt với Quốc hội (điều mà tôi ít tự tin hơn về khả năng thành công). Trong khi đó, các thỏa thuận về Iran và Nga – Ukraine đang được chuẩn bị, tôi nghi ngờ rằng sẽ đạt được một số tiến triển. Ghi chú này nhằm hướng dẫn cách mọi người nên nhìn nhận và phản ứng trước các sự kiện, dưới góc nhìn của một nhà đầu tư vĩ mô toàn cầu từng chứng kiến một số yếu tố từ các thỏa thuận gần đây với Trung Quốc và Saudi Arabia.
Theo tôi, có hai loại vấn đề chính:
a) Những vấn đề hàng ngày thu hút sự chú ý, tác động tâm lý và gây biến động thị trường ngắn hạn.
b) Những vấn đề lớn, lực lượng chính định hình thay đổi lớn trong trật tự thế giới.
Dù quan trọng là phải theo sát cả hai, nhưng các vấn đề lớn mới thực sự quan trọng nhất. Chúng ta không được để các sự kiện ngắn hạn làm lu mờ các lực lượng lớn quyết định diễn biến tương lai, đặc biệt trong đầu tư.
Các lực lượng chính tôi đề cập gồm:
- Lực lượng nợ/tiền tệ thúc đẩy thị trường, kinh tế và định hình trật tự tiền tệ.
- Khoảng cách giàu nghèo và giá trị trong nước quyết định trật tự chính trị.
- Trật tự/bất ổn quốc tế định hình trật tự thế giới.
- Tác động từ thiên nhiên (hạn hán, lũ lụt, dịch bệnh).
- Sự sáng tạo của con người, đặc biệt là công nghệ mới.
Các lực lượng này hiện đang trong trạng thái nhất định, tạo ra những hoàn cảnh đặc biệt mà các nhà lãnh đạo phải đối mặt và ra quyết định, bất kể đó là ai.
Cụ thể hơn:
- Chính phủ Mỹ và nhiều quốc gia khác đang mắc nợ và thâm hụt ngân sách lớn, đây sẽ là yếu tố chi phối thị trường và kinh tế hơn cả các tin tức hàng ngày hay quyết định cụ thể của lãnh đạo. Sự mắc nợ quá mức này đòi hỏi chính phủ phải tăng nguồn thu thuế, cắt giảm chi tiêu hoặc nới lỏng tiền tệ (bất lợi cho chủ nợ). Sẽ có nhiều cuộc tranh luận giữa Tổng thống Trump, lãnh đạo Quốc hội và Chủ tịch Fed Powell. Những điều này gây biến động ngắn hạn nhưng sẽ có hậu quả lớn tùy thuộc vào khả năng xử lý.
- Sự phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc dẫn tới xung đột chính trị khó dung hòa, chủ nghĩa dân túy gia tăng, chính trị độc tài mạnh lên, dân chủ và pháp quyền suy yếu. Sức mạnh tương đối giữa các nhánh quyền lực ở Mỹ sẽ được thử thách, và các vấn đề của 60% dân số nghèo hơn chưa được giải quyết.
- Không còn một thế lực thống trị rõ ràng trên thế giới khiến các quốc gia hành động đơn phương, xung đột gia tăng, và ít hợp tác đa phương hơn. Rủi ro về thương mại, công nghệ, địa chính trị và quân sự đang tăng cao, dẫn đến sự phòng thủ và bảo đảm sản xuất nội địa. Các quốc gia đưa ra các thỏa thuận song phương để tối đa lợi ích cho mình sẽ có lợi thế trong trật tự thế giới mới.
- Tác động thiên nhiên như hạn hán, lũ lụt và đại dịch ngày càng tồi tệ, gây thiệt hại lớn cả về tài chính và thực tế. Khả năng thích ứng của con người và quốc gia là rất quan trọng.
- Sự phát triển công nghệ giúp con người tăng cường khả năng sáng tạo, có thể mang lại cả lợi ích lớn và nguy cơ lớn.
Nhìn tổng thể, tình hình hiện nay là sự suy yếu của các trật tự tiền tệ, chính trị nội địa và địa chính trị quốc tế, kèm theo thiên tai gia tăng và tiến bộ công nghệ vượt bậc. Chính quyền Trump đang xử lý các vấn đề này theo cách đặc trưng: đôi khi thất thường nhưng nhìn chung hiệu quả bước đầu.
Giải pháp hiện tại gồm:
a) Áp thuế để tạo nguồn thu và ưu tiên sản xuất nội địa.
b) Thu hút vốn nước ngoài vào Mỹ.
c) Cải thiện môi trường đầu tư toàn cầu.
d) Giảm quy định chính phủ để tăng năng suất.
e) Cắt giảm lãng phí và cải thiện quản lý tài sản công.
f) Giảm thâm hụt ngân sách và xử lý nợ công, mặc dù cách làm vẫn chưa rõ ràng.
g) Thách thức hệ thống pháp luật và quy định hiện tại để đạt mục tiêu chính trị.
Vấn đề lớn nhất là liệu những điều này được xử lý tốt (hợp lý) hay kém (thất thường). Liệu phong cách đàm phán “cực đoan” của Trump sẽ hiệu quả dài hạn? Hiện còn quá sớm để kết luận chắc chắn.
Lời khuyên cuối cùng:
- Nhớ rằng các tin tức hàng ngày phải được nhìn nhận trong bối cảnh các lực lượng lớn quyết định chu kỳ thay đổi toàn cầu.
- Chúng ta đang đứng trước những thay đổi lớn và mọi thứ phụ thuộc vào cách các lực lượng này được xử lý.
- Đầu tư cần có kế hoạch rõ ràng, đa dạng hóa hợp lý, và không nên phản ứng vội vàng trước tin tức hay biến động thị trường.
