Quyền lực đích thực (The art of Power) – Thích Nhất Hạnh

Quyền lực đích thực (The art of Power) – Thích Nhất Hạnh
Quyền lực có ý nghĩa gì? Tại sao ai cũng mong muốn có quyền lực? Mọi người đều nghĩ quyền lực sẽ đem lại cho ta tự do, hạnh phúc. Tuy nhiên, Quyền lực đích thực giúp ta thoát khỏi các mê đắm, sân hận, sợ hãi, ngu dốt,… ai sinh ra cũng có quyền hưởng không phân biệt giới tính, sang hèn, giai cấp,…mong muốn quyền lực, danh tiếng, địa vị, giầu có là để hạnh phúc. Nếu có mọi thứ trên mà không hạnh phúc thì việc có quyền lực để làm gì?
Muốn đem lại hạnh phúc cho người khác, trước hết ta phải có hạnh phúc trước đó. Nếu quá chú tâm tới nghề nghiệp ta sẽ rất dễ mất cuộc sống đời tư hạnh phúc bên gia đình, người thân. Có lòng từ bi, ta không cần phải khước từ tài lộc nhưng nên gắn mục đích đó với lòng từ bi, quan tâm tới thế giới, với những người khác.
1. Quyền lực đích thực
Có nhiều người vì quá mải mê công việc, công việc mới là người chủ của họ chứ không phải họ là ông chủ. Họ hi sinh mọi thứ để theo đuổi tiền bạc, quyền lực, tranh giành với nhau và không thể có được sự an lành, hạnh phúc trong tâm mỗi người.
Trong khi đạo Phật chỉ ra 5 nguồn quyền lực đích thực là: tín (đức tin), tấn,
• Tín (đức tin): nó đem lại sức mạnh cho con người khi ta có niềm tin, sự tự tin, sức mạnh này đến từ nội tại của chúng ta. Tín là ta tin sẽ tìm được con đường đưa ta đến tự do, hạnh phúc và tìm được hạnh phúc đích thực. Quyền lực này sẽ không gây tác hại cho ai mà đem lại niềm vui, ảnh hưởng từ hạnh phúc của bạn sang người khác, tao ra quyền lực ảnh hưởng lên người khác.
• Tin Tấn: khi thực tập có niềm vui ta sẽ tạo ra được thói quen thực tập hàng ngày. Ta không nên để các han muốn, sân hận trỗi dậy trong ta khi từ khi nó còn là các hạt giống trong tâm hồn. Đưa các hạt giống đó vào tàn thức, các ý niệm tốt thì tưới tẩm để đưa nó lên tầng ý thức, nuôi dưỡng nó phát triển. Không cần đè nén các hạt giống tham dục, giận hờn mà ta nên tránh tiếp xúc với các môi trường mà các than dục đó dễ dàng được kích hoạt. Khi hạt giống tiêu cực bị khơi dậy, ta cần biết cách ngăn chặn và đưa chúng quay lại vùng tàn thức, không để chúng ở lại trên vùng ý thức lâu dài, vì càng lâu nó càng lớn lên nhanh chóng hơn. Ta có thể tu tập, thư giãn, đưa hạt giống lành mạnh hơn lên để tập trung vào đó để phât triển nó, dẫn tới hạt giống tiêu cực không còn được vun đắp nữa. Ta luôn luôn đưa các hạt giống tích cực lên vùng ý thức. Lưu giữ các tâm hành thiện ở vùng ý thức càng lâu càng tốt. Những người này có thể chuyển hoá mọi thứ
• Chánh niệm: là năng lượng giúp ta thấy rõ những gì đang xảy ra trong hiện tại. Khi có chánh niệm, ta thực sự sống trọn vẹn từng giây từng phút. Nó giúp ta biết nên làm gì và không nên làm gì. Ta ăn uống, đi lại nhưng lại luôn suy nghĩ về các dự án, kế hoạch mà không có sự an lạc trong từng bước chân.
• Định: sức mạnh của sự tập trung (chú tâm). Khi uống trà hay chỉ uống trà, thưởng thức trà mà không uống sự lo âu, dự án, kế hoạch. Khi gặp khó khăn, sợ hãi, lo nắng, khổ đau ta cần tập trung để giải toả nó ra khỏi đau khổ. Định vô thường – mọi vật luôn thay đổi vô thường, ta cần làm ngay những việc cần làm hôm nay thay vì để ngày mai. Định vô ngã: không thể chỉ có 1 mình ta đau khổ, khi ta đau khổ luôn có người khác bị đau khổ theo ta. Định tương tức – mối quan hệ nhân duyên giữa mọi sự việc, mọi vật. Ta gây đau khổ cho ai họ sẽ gây đau khổ lại cho ta
• Tuệ giác: là lưỡi gươm cắt đức mọi đau khổ, sợ hãi, sân hận, kỳ thị. Định vô thường, định vô ngã sẽ sinh ra tuệ vô thường, tuệ vô ngã. Mọi điều đều mang trong nó sự vô thường. Nên ta có tuệ giá có thể chuyển hoá nó trong đời sống hiện tại. 1 ngày nào đó người ta thương sẽ chết, nên ta cần đem lại hạnh phúc cho người ta thương ngay hôm nay, ngày mai có thể quá muộn. Sự sống chỉ có mặt trong giây phút hiện tại. Tuệ giác vô ngã: là ta không có tự tín phân biệt. Ta không nên phân biệt mình với người khác. Con cái chúng ta là sự tiếp nối của bản thân chúng ta. Giận con mình, là tự giận mình, giận cha mình là tự giận mình. Trong con ta đều có 1 phần của chúng ta trong đó. Đau khổ của người thân cũng là đau khổ của ta, hạnh phúc của họ cũng là hạnh phúc của ta. Khi có chuyện xảy ra ta săn sóc thay vì giận nó. Tuệ giác vô phân biệt (xả): không có sự phân biệt giữa cái được việc hay cái vô dụng. Như bàn tay phải và bàn tay trái. Ta thuận tay phải thì tay phải làm rất nhiều việc trong khi tay trái rất ít làm, nhưng khi tay trái đau, tay phải vẫn ôm ấp chăm sóc nó. Đó là tuệ giác vô phân biệt, giúp ta luôn có sự bình đẳng trong gia đình, cuộc sống hoà bình với nhau. Tuệ giác có được nhờ sự hiểu biết, nhưng ta cần có niệm, định ta mới sinh ra được tuệ giác. Tuệ giác là 1 loại quyền lực , 1 sức mạnh siêu đẳng giúp ta tự giải thoát khỏi đau khổ, khó khăn, đưa đến hạnh phúc vô biên.
2. Nghệ thuật sử dụng quyền lực
Khi không vừa ý với cuộc sống gia đình, xã hội ta có mong muốn sử dụng quyền lực để thay đổi nó. Ta cần nhìn sâu vào những thứ làm ta phật ý để tìm ra cách giải quyết chánh niệm nhất. Ta cần có sự khéo léo trong chỉ dậy người khác tránh cho người ta bị tổn thương. Tập luyện 5 loại quyền lực kia ta sẽ có quyền lực lãnh đạo. Đoạn đức, ân đức, trí đức
• Đoạn đức: buông xả các tham dục, sân hận, sợ hãi trong bản thân ta. Khi ta buông xả được, người ta sẽ kính trọng và đi theo ta.
• Ân đức sẽ biết ôm ấp với tình thương, quan tâm lo lắng cho người khác. Người thiếu từ bi lúc nào cũng bực bội, tức giận sẽ không ai muốn đến gần.
• Trí đức – tuệ giác: nhiều người rất giỏi nhưng chưa chắc có tuệ giác. Người có tuệ giác là người có khả năng nhìn sâu, chỉ đường cho ta con đường thoát khổ. Tuệ giác giúp ta dễ dàng giải quyết mọi thứ.
Uy quyền ta có xuất phát từ đâu, từ tiền bạc, vị trí hay từ uy quyền đích thực của bạn. Nếu không có sức mạnh tâm linh, ta rất dễ bị quyền lực làm mờ mắt, áp đặt lên người khác. Điều này sẽ gây đau khổ cho người khác và từ đó gây đau khổ cho chính bản thân ta. Khi quyền lực dựa trên quyền lực tâm linh sẽ tạo ra 1 trật tự trong hoà bình. Quyền lực rất nguy hiểm vì nó dễ dàng hủ hoá chúng ta. Tiền bạc không xấu, nhưng nó gây cám dỗ gây hại cho chúng ta. Cần biết sử dụng nó để đem lại hạnh phúc cho ta và người khác. Tất cả do cách ta sử dụng tiền bạc. Quyền lực tâm linh để giám sát quyền lực chính trị và quyền lực kinh tế.
3. Nghệ thuật chánh niệm
Chúng ta cần đầu tư vào việc phát triển tuệ giác để có chánh niệm. Giữ sức khoẻ, thâm tâm an lành, tích cực. Không có chánh niệm ta sẽ không thể có sự thỏa mãn hoàn toàn dù quyền lực có lớn như thế nào đi nữa. Ta phải có ý thức với sự sống có mặt trong hiện tại, ngay bây giờ và ở đây. Quá khứ đã qua rồi, tương lai thì chưa đến, ta chỉ thực sự sống trong giây phút hiện tại.
Ta không nên phân tán cùng làm nhiều việc 1 lúc mà cần rèn luyện 1 lúc chỉ làm 1 việc để tập trung năng lượng. Ta cần rèn luyện hơi thở, cho cơ thể nghỉ ngơi là cách điều trị các thương tổn tốt nhất thay vì vừa ốm mệt đã đi ra hiệu thuốc mua thuốc. Thực tập thở để tạo ra chánh niệm, thực tập các phép chánh niệm. 5 phép thực tập chánh niệm: tôn trọng sự sống (không giết chóc), tôn trọng quyền tư hữu (không lấy của cải của người khác, chỉ lấy những gì ta làm ra, không làm bất lương), không tà dâm, lắng nghe và ái ngữ (ý thức lời nói gây khổ đau cho người khác, nói để đem lại hạnh phúc cho người khác), chánh niệm trong tiêu thụ (xây dựng sức khoẻ cơ thể, tâm hồn, tiêu thụ những gì có lợi cho bản thân và xã hội).
4. Đạt được những gì ta thực sự mong muốn
Nhờ thực tập chánh niệm và 5 giới nên độc lực phía sau ham muốn quyền lực trở lên rõ ràng và ta quyết tâm thực hiện điều đó. Ta muốn thành tựu 1 việc gì đó, ta muốn thật sự sống chọn vẹn. Có người sẵn sàng hi sinh cho lý tưởng, ước muốn đó cung cấp năng lượng cho họ hành động. Có người mục đích sống đúng đắn, nhiều người có những mục đích sống tiêu cực không đúng đắn. Ta biết rằng kinh doanh để làm ra tiền, nhưng ta cần biết ta làm ra tiền có gây ra hậu qua bất công, đau khổ cho những người khác, phá hủy môi trường, xã hội sống hay không. Có phải đồng tiền là yếu tố duy nhất đem lại hạnh phúc cho ta? Quyền hành, danh vọng, giầu sang có thể giúp ta làm việc tốt hơn, nhưng nó không phải là gốc dễ của sự hạnh phúc trong bản thân ta.
Tham vọng, thèm khát là thứ ta nghĩ rằng khi ta có sẽ cảm thấy hạnh phúc, nhưng thực tế khi ta đạt được mục đích ta lại càng thèm khát, ham muốn nhiều hơn nữa và không thể nào thấy thỏa mãn, hạnh phúc được. Cần phân biệt được giữa thỏa mãn, ham thích với hạnh phúc chân thực. Hạnh phúc chân thực không đến từ các tham dục trong chúng ta. 4 loại tham dục: danh vọng, sắc dục, quyền hành, và tiền tài luôn là khao khát của chúng ta. Có 4 sự thật: có đau khổ, có nguyên nhân gây nên đau khổ, hạnh phúc là điều có thể, và có con đường đưa tới hạnh phúc.
5. Bí quyết hạnh phúc
Điều ta thực sự mong ước không phải là quyền lực, danh vọng, tiền bạc mà là hạnh phúc. Ta đi tìm hạnh phúc ở những điều trên nhưng không thể tìm thấy được nó 1 cách chân thực. Hạnh phúc chân thực tới từ ở bên trong chúng ta. Tuy nhiên, nếu ta nghèo khổ, đói rét, thiếu điều kiện sống thì cũng khó có thể hạnh phúc. Các ham muốn tiền bạc vượt quá nhu cầu cơ bản của vật chất sẽ kéo ta vào vòng xoáy tham lam. Ta biết cách sống đơn giản và hạnh phúc.
Buông bỏ các hạnh phúc bạn theo đuổi lâu nay như tiền tài, danh vọng, sắc dục, tiền bạc để đến với hạnh phúc thực, sống thực, quyền lực thực.
6. Tình thương không biên giới
Ta cần nhìn về cuộc đời mình 1 cách sâu sắc. Khi yêu thuoeng ai, ta thường nhìn họ để tìm kiếm những phẩm chất chân thiện mỹ những đức tính đẹp đẽ đó. Ta thấy ai có những đặc điểm đó thì yêu thương họ hết mức. Nhiều người khi đó sẽ cố gắng để trở lên có chân thiện mỹ. Sự thật trong chúng ta luôn có chân thiện mỹ mà không cần tìm từ người khác. Ta mãi loanh quanh tìm kiếm chân thiện mỹ mà không biết nó luôn tồn tại trong bản thân ta. Hạnh phúc của ta bị phán xét bởi người khác và điều đó làm cho chúng ta luôn trong hoàn cảnh đau khổ. Hạnh phúc chân thật, quyền lực chân thật là từ chính bản thân mình.
Nhu cầu tìm người chân thiện mỹ tạo ra gánh nặng trong chúng ta, nhu cầu được thừa nhận, thoả mãn các tiêu chuẩn của người khác. Ta cứ sống theo cách sống đúng đắn của bản thân.
7. Có mặt
Thương yêu cần được chăm sóc bằng chánh niệm nếu không sẽ dễ dàng chuyển thành đau khổ. Tình yêu không có chánh niệm đúng đắn và ham muốn chiếm hữu nó sẽ đưa ta đến những hành động sai lầm gây đau khổ cho tất cả mọi người. Tình yêu luyến ái thông thường không phải là tình yêu đúng đắn, nên tự yêu mến cái chân thiênh mỹ trong ta, học từ chính trong bản thân ta, học theo đạo sư có sẵn trong ta thay vì tìm kiếm, học hỏi người khác. Ta ý thức rằng những gì ta đang tìm kiếm, mong muốn đều đang có sẵn trong chính bản thân ta.
Khi làm việc, ta biết ta đang làm gì, làm gì cũng thấy hạnh phúc, vững chãi và thảnh thơi công việc mới trôi chảy và bản thân ta cũng hạnh phúc đi làm công việc đó. Những người gây khó khăn cho ta như là những người thầy cho ta bài học thay vì coi họ là kẻ thù và nuôi ý định trả thù. Các doanh nghiệp cũng nên đối thoại với nhau sản xuất những sản phẩm tốt cho xã hội thay vì cạnh tranh với nhau sản xuất các sản phẩm độc hại cho môi trường và xã hội.
Quá khứ vẫn luôn tồn tại ở hiện tại, tổ tiên ta vẫn luôn nằm trong từng tế bào chúng ta. Ta muốn xin lỗi tổ tiên ông bà, ta có thể hít thở và thầm nhủ để xin lỗi tổ tiên ông bà để cuộc sống hiện tại an chú. Lo lắng tương lai cũng không giúp gì nhiều cho ta. Tương lai được xây dựng từ hiện tại và ta nên làm để hiện tại tốt nhất, sống an chú trong hiện tại mới có thể có tương lai tốt hơn. Hạnh phúc của ta phụ thuộc vào mục tiêu của chúng ta khi làm thay vì theo thước đo thông thường trong xã hội. Thành công có thể chưa tới dù ta rất giỏi, hãy làm tốt ở hiện tại và khi cơ duyên tới thành công sẽ tới.
8. Chăm sóc những yếu tố phi doanh thương
Doanh thương không thể thành công nếu không có các yếu tố phi doanh thương. 1 tờ giấy được làm ra từ gỗ, nước,… tức 1 thứ được làm ra từ những yếu tố khác. Có phải có trái, đau khổ và hạnh phúc nương nhau mà có chứ không phải đối nghịch với nhau. 1 vật đều được xây dựng từ các yếu tố khác mà thành, 1 vật đó bản thân nó không có yếu tố nào tên như vật ý mà nó đều được tạo ra từ rất nhiều yếu tố khác.
Ta ở bên người thân nhiều năm cũng chưa chắc hiểu được người thương. Ăn nên tập trung vào ăn không nên phân tâm xem tivi hay làm việc khác, uống trà hay cafe trong sự thưởng thức, sống từng giây từng phút bên nhau, trong an lạc hạnh phúc. Từ đó làn toả hạnh phúc sang nhau để cùng thực tập sống sâu sắc trong chánh niệm. Ta theo dõi từng hơi thở, từng bước chân để đến nơi an trú, tươi mát hơn. Làm sao tìm ra cách đem bình an, an lạc vào nơi làm. Tiêu thụ trong chánh niệm giúp ta thoát khỏi tình trạng tồi tệ mà chúng ta đã gây ra cho xã hội và môi trường. Dù ta ngày càng làm ra nhiều tiền mà lương tâm ngày càng bất an thì ta không thể có hạnh phúc được. Dù công việc tốt nhưng nó huỷ hoại môi trường ta cũng nên xem xét lại công việc đó.
Con người cũng được tạo ra từ các yếu tố tương tự các loài sinh vật khác, mặc dù ta coi ta là cao hơn. Vì vậy, ta cần thương yêu muôn loài, kinh doanh với tâm từ bi. Chúng ta đang sở hữu công việc hay tài sản mà lo lắng bị mất nó, nó giống con bò trong tâm trí chúng ta bị bó buộc vào nó. Nếu vì rủi ro nào đó ta mất nó ta vẫn sống hạnh phúc được. Thời gian mới là thứ quý giá, nó quý giá hơn tiền bạc rất nhiều. Thời gian là cuộc sống, tiền bạc có thể kiếm lại được nếu mất còn thời gian thì không. Sự im lặng trong cuộc sống cũng rất trân quý. Giữ im lặng khi bên cạnh nhau giúp ta hành xử sâu sắc hơn. Miệt mải chạy theo mục tiêu sẽ rất khó có hạnh phúc, ta không cần là ai khác mà ta chính là mầu nhiệm của cuộc sống.
9. Thắp sáng tỉnh thức cộng đồng
Khi ta thức tỉnh tâm thức bản thân vẫn chưa đủ. Ta còn phải hiết thức tỉnh thám thức của cộng đồng. Mỗi ngày ta tiếp nhận vô vàn tin tức vào tâm thức ta và hình thành nên tâm thức cá nhân. Các tâm thức cá nhân hình thành nên tâm thức cộng đồng và tám thức cộng đồng tạo ra các tiêu chuẩn đánh giá vào tâm thức cá nhân.
Như khi xem tranh, cộng đồng cho là đẹp ta cũng sẽ nói theo là đẹp, và khi ta nghĩ rằng nó đúng ta cũng nghĩ rằng bức tranh đó đẹp thât. Các tiêu chuẩn, tư duy cộng đồng có sức mạnh rất lớn áp đặt lên suy nghĩ của cá nhân chúng ta.
Khi ta tin vào tuệ giác sáng suốt, quan điểm cá nhân của ta khác biệt với quan điểm cộng đồng chung thì ta nên nói ra mạnh mẽ để thức tỉnh cộng đồng. Cũng không nên tin tưởng hoàn toàn vào tri giác của mình vì nó cũng có thể là những sai lầm và dẫn ta tới các hành động sai lầm sau đó. Chúng ta cần giảm tiêu thụ để không làm phá huỷ môi trường sống trên địa cầu của chúng ta. Chúng ta đang đi đến sự tự huỷ diệt chúng ta bởi sự nóng lên của địa cầu, phá huỷ sự cân bằng của tự nhiên. Thiền sư cũng đã về Việt Nam sau 40 năm đi xa do chính quyền VNCH không cho về nước sau khi ông sang Mỹ vận động hoà bình chống chiến tranh.